ခ်က္စ္ေလာ မီေလာ့ရွ္ေျပာတဲ့ `အမွန္တရားလိုက္စားျခင္း´ေခါင္းစဥ္ျဖင့္

ျပႆနာကဘ၀ကို ကဗ်ာလို႔ထင္တာျဖစ္ေကာင္းျဖစ္မယ္။
ကဗ်ာဟာ ျပႆနာပဲေလ။ ဘ၀ကေတာ့ အရွင္းၾကီး ၊ ေဖါက္ထြင္းျမင္။
ေဖါက္ထြင္းမျမင္တာကိုကျပႆနာရဲ႕ အစိပ္အပိုင္း။
နားေကာင္းသူဟာ စကားေတာင္းေပမယ့္ စကားထဲမွာနားစရာ
ပါမလာခဲ့ဘူး။ ေတာက္ေလွ်ာက္ပဲ။ ဘယ္မွာမွ ကြန္းခိုရာ ဘာသံမွ။
`ေခတ္ၾကီးဟာ ဟိုတုန္းကနဲ႔မတူေတာ့ဘူး´တဲ့။ `အဲဒါဘာနဲ႔
တူသလဲ´ ေမးေတာ့`ျပႆနာမရွာပါနဲ႔´တဲ့။ အဲဒါျပႆနာ။
ဘာသာစကားကေကာ လူတန္းစားတိုက္ပြဲနဲ႔ မဆိုင္ခဲ့လို႔လား။
အခုလက္ငင္းျဖစ္ေနတာေတြကို ေနာက္က်ိေအာင္မေမႊပါနဲ႔။
ေဖါက္ထြင္းျမင္ေနရတာ ျပႆနာကိုယ္တိုင္ပဲ။ အဲဒါကို
ဘယ္လိုကဗ်ာလုပ္ ၊ ဘယ္လိုလုပ္ကဗ်ာ . . . ။
ကဗ်ာသမားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ဘ၀နဲ႔ မ႐ုန္းကန္ပဲ ကဗ်ာ
ေရးခ်င္ေနၾကတာ ၊ ေရးေနၾကတာ ၊ ျပႆနာ။ ဘ၀ကစ
မိမိကိုဘာကဘာနဲ႔ ဘယ္လိုတည္ေဆာက္ထားသလဲ ၊ ဘာဘယ္။
အဲဒါသိစရာမလိုဘူး။ မိမိဘယ္သူဘယ္၀ါ ဘာေတြ႕ၾကံဳခံစားပဲ။
ျပႆနာ။ မိမိကိုမိမိပဲ `ေဖါက္ထြင္းျမင္´ အစစ္အမွန္ ၊ သစၥာ။
စနစ္ဟာ အျမစ္ထဲထိနစ္၀င္ေနျပီ။ ျမစ္ဟာနစ္ေနျပီ။
ႏိုင္ငံေရးေဘးအႏၱရာယ္ၾကီးက်ေရာက္ခဲ့တဲ့ သဘာ၀။
အဲဒါဘ၀လား။ အရွင္းၾကီး။ ေဖါက္ထြင္းျမင္။ ဘာဘယ္။
အႏွစ္ ၃၀ ၊ အႏွစ္ ၆၀ ၊ ဒို႔ေပါင္တဲ့ေျမ။ ဘယ္လိုလုပ္ကဗ်ာ . . .။
အင္အားၾကီး အာဏာၾကီး ပုရိသတစ္ေယာက္ကို ဗဟိုျပဳ၍
ေတာက္ေလွ်ာက္ပဲ ၊ ႏွစ္ ၃၀ ၊ ၄၀ ၊ ၅၀။
ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြကို ပ်က္ႏိုင္ေခ်ေတြက ဖ်က္သြားတယ္။
ကဗ်ာဟာ ပံုသ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးေဆာင္လာတယ္။
ပံုသ႑ာန္ဟာ ဘ၀အမ်ိဳးမ်ိဳးေဆာင္လာတယ္။
ဘ၀ဟာ ကဗ်ာအမ်ိဳးမ်ိဳးေဆာင္လာတယ္။
စာသားအပိုင္းအစေတြ ၊ အေရးအသားရသေတြနဲ႔
ဘ၀ကို ရက္ထည္လုပ္။ အမွန္တရားေဖၚထုတ္။ ထင္ဟပ္။
သံခေမာက္ေစာင္းထားရတဲ့ သိုးေတြရဲ႕ သားေရ သစၥာတရား။
ျပဳလုပ္ထားတာေတြပဲေလ ၊ ယံုစရာမွမရွိတာ။
ျပဳလုပ္ထားတာေတြပဲေလ ၊ ယံုစရာဆိုတာ။
ဘ၀ဆိုတာ ၊ ကဗ်ာဆိုတာ ၊ ေခတ္ၾကီးဆိုတာ။
အဆိုျပိဳင္ပြဲမွာ ဘယ္သူ အသံအေကာင္းဆံုးလဲ
အရွင္းၾကီး ၊ ေဖါက္ထြင္းျမင္ ၊ ျမစ္ဟာ႐ုန္းေနျပီ ။ ။

ေဇယ်ာလင္း
15 – May – 12

ရာဇ၀င္

အေဖက ေဒါသၾကီးတယ္။ ႐ိုက္မယ္တကဲကဲ။ ထစ္ကနဲဆို မိုးၾကိဳးသြား။

ညီေလးဆိုေၾကာက္လြန္းလို႔ တစ္ခါက သစ္ပင္ေပၚတက္ေျပးတာ

ခုထိျပန္ဆင္းမလာေတာ့ဘူး။ အဲဒီအပင္ကို အေဖခုတ္လွဲပစ္လိုက္တယ္။

အေမ့တစ္ကိုယ္လံုးဟာ ဒုကၡသည္စခန္းပဲ။

အဲဒီမွာ ေမာင္ႏွမေတြ ၾကီးျပင္းလာခဲ့တာဆန္းၾကယ္။

အေမဆံုးတာ အေမ့႐ုပ္ကလပ္ကို အေဖက ေဆာင့္ေဆာင့္ခါတယ္။

ျပီး . . . အေဖဘယ္လဲမသိဘူးထြက္သြားတယ္။ ဘာသတင္းမွမၾကားရ။

အခု ေမာင္ႏွမေတြ မိသားစုကိုယ္စီနဲ႔။

ဘယ္သူ႔ကေလးထဲအေဖျပန္လာမလဲ။ မ်က္ရိပ္မ်က္ျခည္တစ္ၾကည့္ၾကည့္။

                                                            ေဇယ်ာလင္း

                                                            14 – May – 12

ေဘဂ်င္းက႐ူပအလကၤာတစ္ခု

၁။

ေဘဂ်င္းေပၚကေအာက္တိုဘာနံနက္ခင္းမိုးေကာင္းကင္ဟာ

ဒဏ္ရာတစ္ခုရဲ႕ အေရာင္ ၊ ညိဳ၀ါေရာင္ရဲတြတ္

မိတ္ေဆြေတြကေျပာပါတယ္ ၊ အဲဒါ ဂိုဘီသဲကႏာၱရက

သဲမုန္တိုင္းတဲ့ ၊ အဲဒါအျပင္ျမိဳ႕ေတာ္ကို မီးအားေပးတဲ့

ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ံုေတြက မီးခိုးေတြတဲ့ ၊ ျပီး

ကားအိပ္ေဇာ့ကမီးခိုးေတြ။ ျမင္ႏိုင္စြမ္းဟာ အနည္းဆံုး။

လမ္းေပၚသြားေနတဲ့ ကားေတြျမင္ရတယ္ ၊ တစ္ဘက္ပလက္ေဖါင္း

ေပၚသြားေနၾကတဲ့လူေတြကိုေတာ့ေရးေရးပဲ။

သူတို႔ၾကည့္ရတာ `တန္´ေခတ္မနက္ခင္းျမဴထုထဲက လူသားေတြ။

ေနာက္မနက္မွာ ေကာင္းကင္ဟာ ျပာလြင္ေနတာပဲ။

အထပ္ျမင့္အခန္းကဆိုေတာ့ လတ္ဆတ္တဲ့ ေလျပာနဲ႔

ျမင့္မားတဲ့ မိုးတိမ္ေတြကို ျမင္ရတယ္။ ဟုိးေအာက္မွာ

ရပ္ကြက္ေတြ ရပ္ကြက္ေတြ ပရပြ ၊ သူတို႔ေပၚမိုးေနတာ

တစ္ေတာအုပ္စာရွိတဲ့ ၀န္ခ်ီ ခရိန္းေတြ

ေဘဂ်င္းဟာ သူ႔ကိုယ္သူအသြင္ေျပာင္းေနျပီေလ။

၂။

တစ္ညက ကဗ်ာရြတ္ပြဲတစ္ပြဲတက္ေရာက္တယ္ ၊ တ႐ုတ္နဲ႔

အဂၤလိပ္ႏွစ္ဘာသာ။ ႐ုပ္ရွင္ကားသစ္႐ံုတင္ပြဲ ၊ `၂၄ ျမိဳ႕ေတာ္´၊

ဒါ႐ိုက္တာ ဂ်ီဘာဂ်န္းကာ နဲ႔ပူးတြဲဇာတ္ညႊန္းေရးသားသူ

ကဗ်ာဆရာမ ခ်ိဳင္ေယာင္မင္း(ဂ္)။ ဆီခၽြန္ျပည္နယ္ ၊ ခ်င္ဒူးျမိဳ႕ေတာ္မွာ

စက္႐ံုတစ္႐ံုပိတ္လိုက္ျခင္း။ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္စီမံခန္႔ခြဲမႈ စီးပြားေရးစနစ္ရဲ႕

လက္က်န္ဒိုင္ႏိုေဆာ။ `ဖခင္ဦးစီး´ ကုမၸဏီျမိဳ႕မွာ

ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ အလုပ္သမားေတြ အလုပ္လုပ္ခဲ့ၾက ၊ ရွင္သန္ခဲ့ၾက

ေလယာဥ္အင္ဂ်င္ေတြ ၊ ေရခဲေသတၱာေတြထုတ္လုပ္ခဲ့ၾက။

႐ုတ္တရက္အလုပ္လက္မဲ့သြားတဲံ ေယာက္်ားမိန္းမေတြ အင္တာဗ်ဴး

တိုင္းျပည္ရဲ႕ သူတို႔ရဲ႕ႏွစ္ ၅၀သမိုင္း

လူသူမရွိေတာ့တဲ့အေဆာက္အဦေတြရဲ႕ ပကတိတိတ္ဆိတ္မႈ

အသက္ေတြဘ၀ေတြဘယ္လိုပံုသ႑ာန္ယူခဲ့ၾကရ

ေပးထားတဲ့ ကမာၻထဲမွာပဲ ဘယ္လိုလူလိုေနခဲ့ၾကရ။

သူ႔ျမိဳ႕ေတာ္အေၾကာင္းသူေကာင္းေကာင္းသိတဲ့ ကဗ်ာဆရာမ

၁၉၅၅ဖ်ား ၊ ယဥ္ေက်းမႈေတာ္လွန္ေရးကာလမွာ

ေက်းလက္မွာ ပညာသင္ယူေရးႏွင္ပို႔ခံႏွစ္ႏွစ္။

၁၉၈၄မွာ ပထမဆံုးကဗ်ာစာအုပ္ထုတ္ေ၀တယ္

အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဘ၀ေတြအေၾကာင္း။

ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ တရား၀င္ရသလိုင္းကို ခ်ိဳးေဖါက္ခဲ့။

သူမအပါအ၀င္အျခားကဗ်ာဆရာေတြဟာ

ေ၀ဖန္ေရးဆရာေတြ အမည္တပ္လိုက္တဲ့ `မ်ိဳးဆက္သစ္´။

၃။

သူတို႔ဟာ ဘာသာစကားနဲ႔ စမ္းသပ္မႈသစ္ေတြ လုပ္ေနၾကတယ္။

သူတို႔ဘ၀ေတြသူတို႔ျပန္ေျပာၾကတယ္

ေနထိုင္ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြကို သက္ေသခံၾကတယ္။

ရွင္သန္ျခင္း ၊ ခံစားျခင္း ၊ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္း အေတြ႕အၾကံဳေတြကို

လန္းဆန္းလတ္ဆတ္တဲ့ နည္းေတြနဲ႔ ေျပာဖို႔သူတို႔ရွာေဖြၾကတယ္။

ကဗ်ာလို႔ေခၚခ်င္ေခၚ ၊ မေခၚခ်င္ေန

ကဗ်ာျပဳလုပ္ဖို႔ က်ိဳးစားျိခင္းရဲ႕ စြမ္းပကားဟာ ၾကီးမားတယ္။

၄။

`ဟိုဘက္အိမ္အလြန္က ဧရာမအမ်ားသံုးအိမ္သာၾကီး

မနက္ႏိုးႏိုးခ်င္းေတြ႕ရတာက

တန္းစီေနၾကတဲ့ လူတန္းရွည္ၾကီး

ေန၀င္တာနဲ႔

စီးကရက္ေတြငါတို႔ဗူးလိုက္ဖြင့္ၾက

ငါတို႔ပါးစပ္ေတြဟၾက

မီးေတြဖြင့္လိုက္ၾကတယ္။´

                                    ယုဂ်န္(၁၉၅၄ ဖြား)

၅။

`အဲဒီတုန္းက ပူလိုက္တာမွ မေနႏိုင္ေအာင္ပဲ

အနီေရာင္ ထရပ္(က္) ကားေတြေပၚမွာ

လူၾကီးေတြရဲ႕ ေလာင္ကၽြမ္းေနတဲ့ လ်ာေတြအျပည့္

ေရွ႕သို႔    ေရွ႕သို႔ဆက္         ဆက္၍ေရွ႕သို႔

ဇြဲလံု႔လရဲ႕ အလယ္ဗဟိုထဲအထိ

သက္ဆင္းေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့တယ္

ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္သြားၾကတဲ့ ေက်ာင္းသားေလးေတြ

ဆြဲစိပ္လို႔ နာက်င္ေအာ္ဟစ္ေနတဲ့ စာကေလးေတြ

ေမြးရပ္ေျမဆီ တစ္လိမ့္လိမ့္လိမ့္လိမ့္။

အား . . . . ေခတ္တစ္ေခတ္ရဲ႕ ေႏြရာသီ

ေက်ာင္းေတြပိတ္ျပီ

ျပဇာတ္႐ံုေတြပိတ္ျပီ

ဥယ်ာဥ္ေတြမွာ ေပါင္းပင္ေတြ

ဘတ္စ္ကက္ေဘာတိုင္ေတြေပၚမွာ ခ်ိတ္ထားတဲ့

ေအာ္လန္ေတြ

အသံမိုင္ကုန္ဖြင့္ထားတဲ့

မန္ဒရင္းဘာသာစကားနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး။´

                                                ယုဂ်န္ (၁၉၅၄ ဖြား)

၆။

ကၽြန္ေတာ့္အဖြား

`ကၽြန္ေတာ့္အဖြားေခ်ာင္းဆိုးလိုက္တယ္

ၾကက္ဖတစ္ေထာင္ႏိုးလာၾကတယ္

ၾကက္ဖတစ္ေထာင္တြန္လိုက္ၾကတယ္

လူတစ္ေသာင္းႏိုးထလာၾကတယ္

လူတစ္ေသာင္းရြာထဲက ထြက္သြားၾကတယ္

ၾကက္ဖတစ္ေထာင္ဆက္တြန္ၾကတယ္

တစ္ခ်ိန္မွာ ၾကက္ဖတြန္သံေတြရပ္သြားတယ္

ကၽြန္ေတာ့္အဖြားဟာ ေခ်ာင္းဆိုးတုန္းပဲ

ကၽြန္ေတာ့္အဖြားဟာ ေခ်ာင္းဆိုးရင္းနဲ႔

သူ႔အဖ်ားအေၾကာင္းေျပာျပတယ္

အဖြားရဲ႕ အသံဟာ တိုးတိုးလာတယ္

အဖြားဟာ ဆက္တိုက္ေျပာတယ္

ျပီး ၊ ရပ္သြားတယ္ ၊ မ်က္လံုးမွိတ္လိုက္တယ္

အဲဒီအခ်ိန္မွာ အဖြားရဲ႕ အဖြားဟာ

တကယ္ကြယ္လြန္သြားတဲ့အတိုင္းပါပဲ။´

                                                ဇီခၽြမ္ (၁၉၆၄ ဖြား)

၇။

၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေတြမွာ ယုဂ်န္နဲ႔ဇီခၽြမ္စကားမ်ားၾကတယ္

တ႐ုတ္ကဗ်ာရဲ႕ အနာဂတ္လမ္းေၾကာင္းကိစၥ

`ေဒသသံုးနဲ႔ အရပ္သံုးဘာသာစကားနဲ႔ပဲ ကဗ်ာေရးဖို႔

ေန႔စဥ္ဘ၀ ကိစၥခ်င္းရာေတြကို တိုက္႐ိုက္ေရးဖို႔

ကဗ်ာမဆန္ဖို႔´ –– ယုဂ်န္

`မန္ဒရင္းဘာသာစကားရဲ႕ အရပ္သံုးစကားသံုးဖို႔

လူသားယဥ္ေက်းမႈတစ္ခုလံုးဆီက လိုအပ္သမွ်

အေၾကာင္းအရာေတြကို လြတ္လပ္စြာယူသံုးမယ္´

                                    –– ဇီခၽြမ္

၈။

ထရန္စ္ထ႐ိုမယ္ပဲျဖစ္မယ္ထင္တယ္ ဒီစကားကိုေျပာခဲ့တာ

“ကဗ်ာဟာ ဘာနဲ႔တူလဲဆိုေတာ့

စာသင္ခန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ဆရာအလစ္မွာ

တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္စာတိုေလးေတြ ပို႔ၾကတယ္

သမိုင္းဆိုတဲ့ ဆရာၾကီးဟာ စင္ေပၚမွာ

ျငီးေငြ႕ဖြယ္ ၊ ပ်င္းစရာေကာင္းတဲ့အသံနဲ႔

ေဟာေျပာပို႔ခ်ေနစဥ္ေပါ့´´။

၉။

`ျမဴႏွင္းဂိုဏ္း´ ဟာ တရား၀င္ခြင့္ျပဳခ်က္ရ ကဗ်ာ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔

လမ္းခြဲခဲ့ၾကတယ္။ `ျပည္သူ´ ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ စိတ္တြင္း၀င္ေရာက္ျခင္းနဲ႔

ပုဂၢလိက အဇ်တၱဘ၀တို႔နဲ႔ အစားထိုးလိုက္ၾကတယ္။

ပ႒ိႏိုင္ငံေရး ႏိုင္ငံေရးကို က်င့္သံုးခဲ့ၾကတယ္။ ဒီဇင္ဘာ ၊ ၁၉၇၈။

တိနဲ႔ ေရွာင္ပိန္ရဲ႕ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအစ ၊ ေပေတာက္တို႔

ပထမဦးဆံုးတရားမ၀င္စာေပဂ်ာနယ္ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကတယ္

/Today/။ ဇြန္ ၄ ၊ ၁၉၈၉။ တီယင္အန္မင္းရင္ျပင္

ျပည္သူမ်ား ၊ ေက်ာင္းသားမ်ား ၊ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈ။

ေပေတာက္ဟာ ျပည္ပထြက္ခြာသြားခဲ့တယ္။

မ်ိဳးဆက္သစ္ကဗ်ာဆရာေတြဟာ ၁၉၅၁ နဲ႔ ၁၉၇၁ ၾကား

ေမြးဖြားလာၾကသူေတြျဖစ္တယ္။

ျမဴႏွင္းဂိုဏ္းရဲ႕ လြတ္လပ္မႈမ်ိဳးသူတို႔လိုခ်င္တယ္။

သမိုင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရး အိုင္ဒီယိုလိုဂ်ီ ၾကိဳးကြင္း ၂ ခုက

သူတို႔လြတ္ႏိုင္သမွ်လြတ္ေအာင္ေရွာင္ၾကတယ္။

သူတို႔ေနထိုင္ၾကတဲ့ လူမႈဘ၀ပကတိအရွိတရား

သူတို႔စကားနဲ႔ သူတို႔မွတ္တမ္းတင္ေဖၚျပႏိုင္ဖို႔

ၾကိဳးစားေနတာျဖစ္တယ္။

ကဗ်ာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြဟာ သူတို႔မ်ိဳးဆက္မွာ

ဘယ္သူဆြတ္ခူးမလဲ ၊ လြတ္ကြတ္လပ္လပ္ပဲ။

၁၀။

ဂိုဘီသဲကႏၱာရက သဲမုန္တိုင္း ၊

ျမိဳ႕ေတာ္ဓါတ္အားေပးမီးေသြးစက္႐ံုေတြက မီးခိုးေတြ ၊

ကားေတြက ထုတ္လႊတ္တဲ့ မီးခိုးေတြ။

ဒီထက္မကေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ ေဘဂ်င္းရဲ႕ မိုးေကာင္းကင္။

ဒဏ္ရာၾကီးတစ္ခုလို ကမာၻေပၚ ေရြ႕လာတယ္။

လက္တင္အေမရိက ၊ အာဖရိက ၊ အာရွ

ကဗ်ာဆရာေတြဆက္ခုခံသြားၾကမွာပဲျဖစ္တယ္။

ဘယ္ေလာက္အထိ ထိေရာက္မလဲ။                   ။

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

(အေမရိကန္ကဗ်ာဆရာ Robert Hass ရဲ႕ ေဘဂ်င္းခရီးသြားေဆာင္းပါးထဲက အေၾကာင္းအရာအခ်ိဳ႕ကို ျပန္လည္သံုးစြဲျခင္းျဖစ္ပါတယ္။)

                                                                                                                                    ေဇယ်ာလင္း

                                                                                                                                    12 – May – 12

Life is back to normal

Next slide

In the West it’s a different story

Next slide

Shall we also discuss the issue of the privileged

Next slide

Impossible, I have said it many times

Next slide

Maria Seow, Channel News Asia, Beijing

Next slide

Since I have decided to wear only trousers
Not a single paso has entered my head for ten years
Similarly       a poem or Maung Ba

Next slide

By using traditional technology we continue to
Produce successful shrimp pastes

Next slide

The body parts of the hostages have to be
Matched with their identity cards

Next slide

Shibboleths in lieu of heartbeats
Your call cannot be reached at the moment
What if no one comes when the Great War is staged some day

Next slide

Since thirteen and a half I have made love to ten thousand women
I just wanted to connect with at least one of them

Next slide

Loathing+fear+fear and loathing

Next slide

The laughter I have learned masks those I have suppressed

Next slide

What’s life
It’s a sexually transmittable disease
Let’s share it

Next slide

The lives that have been barely alive and gone

Next slide

Idiocy, air, air, idiocy
No…No…
Life has to be entered from the other door

Next slide

The light that has left saying ‘Just a moment.’

Next slide

‘We all live in a yellow submarine Yellow submarine, yellow submarine’

Next slide

To fly through the invisible fence

Next slide

The issue is as simple as that, I reckon. Those who have existed, spoken and written before me were awe-inspiring and respectable. They were real scholars and genuinely learned men. I assume that you gentlemen are listening to me, standing and speaking in front of you in a similarly courteous way you would to a madman speaking. Thank you so very much for putting up with, forgiving, watching and looking at the shadow of a life that has been trying to come to terms with life in its own way, that has been struggling

Next slide

…

Next slide

…

Next slide

…

Next slide

…

Next slide

…

Next slide

…

Next slide

Zeyar Lynn

translated from the Burmese by ko ko thett.

ေခတ္ေပၚ ၊ ေခတ္ျပိဳင္ႏွင့္ ၂၁ ရာစုျမန္မာကဗ်ာ႐ႈခင္း

(၁)

            ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာကဗ်ာဟာ ၂၁ ရာစုရဲ႕ ပထမဆယ္စုႏွစ္အတြင္းေရာက္ရွိလာပါျပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ၂၁ ရာစုထဲပဲေရာက္လာ သလား ၊ ကမာၻၾကီးရဲ႕ ၂၁ရာစုထဲေရာက္လာျပီလားဆိုတာေတာ့ ေစာဒကတက္စရာပါပဲ။ ဒီမွာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာေပၚထြန္းစက အေမရိက မွာ L=A=N=G=U=A=G=E= Poetry ေပၚေနပါျပီ။ ဒီမွာ Robert Frost ကိုအေရးတယူလုပ္ေနတုန္းက အေမရိကမွာ John Ashbery ဟာ ထိပ္တန္းကဗ်ာဆရာ စာရင္း၀င္ေနပါျပီ။ ဒီမွာ ေခတ္စမ္းကဗ်ာေရးေနတုန္းက ယူေကမွာ တီအက္စ္ အဲလိယစ္တ္ဟာ The Wasteland ကဗ်ာရွည္ၾကီးကို ေရးျပီးပါျပီ။ ေခတ္ျပိဳင္ကိစၥကို ေျပာတာပါ။ ျမန္မာေခတ္ျပိဳင္နဲ႔ ကမာၻေခတ္ျပိဳင္။

(၂)

            ကၽြန္ေတာ္တို႔လက္ရွိျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ `ေခတ္ျပိဳင္´ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈံးဟာတေျဖးေျဖးနဲ႔ တြက္က်ယ္စျပဳလာပါျပီ။ ဒီ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာပဲ ၊ စိတ္ကူးခ်ိဳခ်ိဳစာအုပ္တိုက္ထုတ္ `ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာအခ်ိဳ႕´နဲ႔ `ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာရွည္အခ်ိဳ႕´လို႔ ကဗ်ာစာအုပ္ႏွစ္အုပ္ကို `ေခတ္ျပိဳင္´ ေခါင္းစဥ္တပ္ျပီး သံုးစြဲထားတာေတြ႕ရပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္လည္း `ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာရဲ႕ ပံုသ႑ာန္´ လို႔ေဆာင္းပါး ေရးထားတာရွိပါတယ္။ (`ကဗ်ာဘ၀ရွာေတာ္ပံု´ ၊ ၂၀၀၉)။ ရွိရင္းစြဲအစဥ္အလာကဗ်ာ ၊ ေခတ္ေပၚကဗ်ာတို႔နဲ႔ ကြာျခားတဲ့ကဗ်ာအျဖစ္ ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ လႈိင္းသစ္မဂၢဇင္းမွာလည္းျငိဏ္းေ၀ရဲ႕ `ေခတ္ျပိဳင္ျမန္မာကဗ်ာေဗဒလမ္းေၾကာင္း´ေဆာင္းပါးဆက္ ကိုေတြ႕ရပါတယ္။ လႈိင္းသစ္မဂၢဇင္းအမွတ္ ၃ မွာ မင္းခ်မ္းမြန္ရဲ႕ `ေခတ္ျပိဳင္ျမန္မာေမာ္ဒန္ကဗ်ာေလာက´ဆိုတဲ့ အသံုးအႏံႈးလည္းေတြ႔ ရွိရပါတယ္။ ခက္တာက `ေခတ္ျပိဳင္´ အသံုးအႏံႈးကိုအရပ္သံုးအဓိပၸါယ္နဲ႔သံုးတာလား ၊ ကဗ်ာေဗဒ (၀ါ) ကဗ်ာပညာရပ္ဆိုင္ရာ အသံုးအ ႏႈံးအျဖစ္သံုးတာလားဆိုတာ မကြဲျပားျခင္းပါပဲ။

ေခတ္ေပၚကဗ်ာကိုပဲ ၾကည့္ၾကပါစို႔။ အရပ္သံုးစကားနဲ႔ဆို`ေခတ္ေပၚ´ဟာ `ကာလေပၚ´၊ သို႔မဟုတ္ `ေခတ္မွာေပၚလာေသာ´ ဆိုတဲ့ နာမ၀ိေသသနအဓိပၸါယ္သက္ေရာက္ပါတယ္။ ေခတ္ကာလ(Time) ကိုအေျချပဳတဲ့သေဘာပါ။ `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာလို႔(မ်က္ေတာင္ အဖြင့္အပိတ္နဲ႔)ဆိုလိုက္ရင္ေတာ့ သီးျခားကဗ်ာအမ်ိဳးအစားတစ္ခုရဲ႕ နာမည္အေခၚအေ၀ၚကိုရရွိပါတယ္။ အစဥ္အလာေလးလံုးစပ္ကဗ်ာ နဲ႔ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားမွန္းကဗ်ာဖတ္သူတို႔သိၾကပါတယ္။ `ကာလေပၚ´ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္မ်ိဳးမဟုတ္ပဲ သီးျခားကဗ်ာေဗဒ နဲ႔ ကဗ်ာေရးဖြဲ႕နည္းစနစ္တစ္မ်ိဳးအျဖစ္အတည္ျပဳလက္ခံထားၾကတဲ့ အမည္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ`ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာကိုလည္းရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ နဲ႔ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၈ သေျပၫိဳကဗ်ာ၀ပ္ေရွာ့ ၊ ၁၉၆၈/၆၉`ေခတ္ေပၚကဗ်ာေၾကျငာစာတမ္း´၊နဲ႔ ၁၉၆၈ `ထင္႐ူး ပင္ရိပ္´တို႔ဟာ `ေခတ္ျပိဳင္´ ကဗ်ာရဲ႕သမိုင္းအစေတြပါပဲ။ `ေမာ္ဒန္´ ကဗ်ာလို႔လည္း ေရာေရာေႏွာေႏွာေခၚခဲ့ၾကပါေသးတယ္။ သစၥာနီရဲ႕ `ေမာ္ဒန္ရွင္းတမ္း . . . . ´ေဆာင္းပါးေပါင္းခ်ဳပ္ထဲမွာ ေဟာသလိုေတြ႕ရွိရပါတယ္။

`အဲဒီအခ်ိန္(၇၀)ခုႏွစ္တစ္၀ိုက္မွာ မိုးေ၀ကဗ်ာေတြနဲ႔ အတူေခတ္စားစျပဳလာတဲ့ကဗ်ာ၀ါဒ တစ္ရပ္ကေတာ့ ေမာ္ဒန္                           ကဗ်ာအယူအဆျဖစ္ပါတယ္။ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာက အစ္ဇင္းအသစ္ ၊ သီအိုရီအသစ္ ၊ နိမိတ္ပံုအသစ္ ၊ အတတ္ပညာအသစ္ေတြကို ေတာင္းဆိုလာပါတယ္။ မိုးေ၀ကဗ်ာသမားေတြလည္း ေမာ္ဒန္အယူအဆနဲ႔ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ၾကရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ဒဂုန္တာရာလမ္းၫႊန္မႈေပးတာကိုပဲ သူတို႔ခံယူခဲ့ၾကတယ္။´ (စမန ၁၅၄)။

အဲဒီတုန္းက`ေတာ္လွန္ကဗ်ာ´ဆိုတာလည္းေပၚလာခဲ့ပါေသးတယ္။ နတ္ႏြယ္ကို ကိုးကားရရင္ ––

`၁၉၆၉။

သည္တုန္းက ကဗ်ာအယူအဆမ်ား လႈပ္ခတ္လွ်က္ရွိသည္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာႏွင့္ ျမိဳ႕ျပခံစားမႈ။ ေက်းလက္အာ႐ံုႏွင့္  ေမာ္ဒန္ေပၚယဲ့ထရီ။ ကာရန္ႏွင့္အသံစီးဆင္းမႈ ၊ ရစ္သမ္နဲ႔ နရီစည္းခ်က္မ်ား ၊ ကဗ်ာလက္နက္ထက္ျမက္ေရး ၊ကဗ်ာႏွင့္ ေလာကအျမင္ ၊ အစဥ္အလာႏွင့္ကာရန္မဲ့ ၊ အႏုပညာပံု႑ာန္ႏွင့္အေၾကာင္းအရာ က်ယ္ျပန္႔မႈ။´

ဤကာလမွာပင္ ေတာ္လွန္ကဗ်ာထြက္ေပၚလာသည္။

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

ေတာ္လွန္ကဗ်ာတြင္ ပါ၀င္ေရးသားခဲ့ၾကေသာကဗ်ာဆရာမ်ားသည္အမ်ားအားျဖင့္ ထိုစဥ္က မိုးေ၀မဂၢဇင္းတြင္                                အဓိကထားေရးသားေနၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းမွာ ၊ သူတို႔၏ စူးရဲေသာအေတြးအျမင္ ၊ ေခတ္မီတိုးတက္                             ေသာအေၾကာင္းအရာ ၊ တီထြင္ဆန္းသစ္ေသာအေရးအဖြဲ႕တို႔ကို ေဖၚျပေပးေနေသာ မဂၢဇင္းဟူ၍လည္းထိုစဥ္က                              မိုးေ၀မဂၢဇင္းတစ္ေစာင္ေလာက္သာရွိခဲ့တာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ယင္းေၾကာင့္လည္းသူတို႔၏ ကဗ်ာမ်ားကို“မိုးေ၀ကဗ်ာ´´ဟု ယေန႔တိုင္ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။       (စမန ၁၀၆ – ၁၀၇)။

အထက္ပါေကာက္ႏႈတ္ခ်က္မွာေတာ့ ကဗ်ာအတတ္ပညာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔`တီထြင္ဆန္းသစ္ေသာအေရးအဖြဲ႕´ဆိုတာရွိပါ တယ္။ အဲဒီ`တီထြင္ဆန္းသစ္´တဲ့အေရးအဖြဲ႕ေတြနဲ႔ `ေမာ္ဒန္´ရဲ႕`သီအိုရီအသစ္´၊`နိမိတ္ပံုအသစ္´၊`အတတ္ပညာအသစ္´တို႔နဲ႔ ဘယ္လိုမ်ားကြာျခားခဲ့ပါလိမ့္။ ဘာေတြမ်ားကြာျခားခဲ့ပါလိမ့္။ ကြာျခားမႈေတြရွိခဲ့လို႔ပဲ သစၥာနီဟာ `ေမာ္ဒန္အယူအဆေတြနဲ႔ မိုးေ၀ကဗ်ာ သမားေတြထိပ္တိုက္ေတြ႕ခဲ့တယ္´လို႔ေျပာတာပဲလို႔ယူလို႔ရ၏ေပါ့။ ဒဂုန္တာရာ ၀င္ေျဖရွင္းေပးရတဲ့အထိေပါ့။ အဲဒီ`ေမာ္ဒန္အယူအဆ´ သမားေတြဟာ `မိုးေ၀ကဗ်ာ´သမားေတြနဲ႔ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ခဲ့တာ `ေတာ္လွန္ကဗ်ာ´သမားေတြနဲ႔လည္းထို႔အတူပဲလို႔ယူဆရမွာပဲျဖစ္ပါ တယ္။ `ေမာ္ဒန္´ကတစ္ဘက္ ၊ `မိုးေ၀´နဲ႔ `ေတာ္လွန္´ကတစ္ဘက္။ နတ္ႏြယ္ဆီကပဲ သဲလြန္စထပ္ရတာက ––

`ဤေနရာတြင္မ်က္ေမွာက္ေခတ္ကိုထင္ဟပ္ေသာကဗ်ာမ်ားအရ မိမိအသံုးျပဳထားသည္ကို စာဖတ္သူမ်ားသတိျပဳမိပါလိမ့္မည္။ စကားလံုးကို တိုတိုသံုးရလွ်င္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ကဗ်ာမ်ားဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ အက်ယ္ကိုဆိုရလွ်င္မ်က္ေမွာက္ေခတ္ႏိုင္ငံေရး ၊ လူမႈေရး ၊ စီးပြားေရးတို႔ကို ထင္ဟပ္ေသာ ကဗ်ာမ်ားျဖစ္ပါသည္။ . . . ျပည္သူလူထု ၾကံဳေတြ႕ေနရေသာ စား၀တ္ေနေရးျပႆနာ ၊ လူတန္းစားကြာဟမႈမွျဖစ္ေပၚလာေသာ ပဋိပကၡမ်ား ၊ ႏိုင္ငံတကာတြင္ ထိုစဥ္က ေရွ႕တန္းေရာက္ေနေသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ၊ နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ေရး ၊ အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရးႏွင့္                          အသားအေရာင္ခြဲျခားမႈဆန္႔က်င္ေရးတို႔ျဖစ္သည္။. . .  ယင္းကဗ်ာမ်ားသည္ ေနာင္အခါလူအမ်ားက “မိုးေ၀ ကဗ်ာ´´၊“ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´´၊“ေတာ္လွန္ကဗ်ာ´´ဟုေခၚေသာကဗ်ာေခတ္တစ္ေခတ္၏မူလအစပင္ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။´  (စမန ၄၁ – ၄၂)။

ဒီေနရာမွာ ၊ အထက္မွာပါရွိတဲ့အတိုင္း ဒဂုန္တာရာ၀င္ေျဖရွင္းေပးလိုက္ေတာ့ `ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ´ဟာ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´ျဖစ္ သြားျပီး `မိုးေ၀ကဗ်ာ´ ၊ `ေတာ္လွန္ကဗ်ာ´ တို႔နဲ႔ေပါင္းစပ္သြားတယ္ဆိုတဲ့သေဘာကိုေတြ႕ရွိရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ `မိုးေ၀ကဗ်ာ´ နဲ႔ `ေတာ္လွန္ကဗ်ာ´တို႔ေပ်ာက္သြားျပီး `ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´ပဲက်န္ရွိခဲ့ပါတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ေျပာရရင္`မိုးေ၀ကဗ်ာ´နဲ႔ ´ေတာ္လွန္ ကဗ်ာ´ဟာမေပ်ာက္သြားပဲ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´ထဲ၀င္ပူးေပါင္းလိုက္တာလားဆိုတာေတြးေတာစရာျဖစ္လာပါတယ္။ `ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ´ ဘယ္ေပ်ာက္သြားသလဲဆိုတာ လုိက္ရွာၾကည့္ေတာ့ သစၥာနီရဲ႕ `ေမာ္ဒန္ရွင္းတမ္း . . . .´မွာ ေအာက္ပါအတိုင္းေတြ႕ရွိရပါတယ္ ––

`. . . . “ေဩာ္ ၊ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆိုသည္ကား ေခတ္ျပိဳင္၀ါဒကိုး´´ ဟူေသာ(ဒဂုန္တာရာ၏) အဆိုျဖစ္သည္။ထိုစကားႏွင့္အတူ ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈဆိုေသာစကားလည္းေခတ္စားလာပါတယ္။ သူ႔ (ဒဂုန္တာရာ့) ဩဇာသက္  ေရာက္ေသာလူငယ္မ်ားက ဆင့္ကဲဆင့္ကဲလက္ခံသံုးစြဲရာမွ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆိုေသာစကားလံုးမွာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဟူေသာ အသံုးအႏႈံးျဖင့္ အေျခက်ေနျပီးကာမွ မလိုခ်င္ဘဲ ထပ္ရေသာမယားငယ္လို ေခတ္ျပိဳင္ ၊ ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈ စေသာစကားလံုးမ်ားႏွင့္ ႐ႈပ္ေထြးလာရျပန္ေတာ့သည္။ . . . ေခတ္ေပၚကဗ်ာတြင္ အေရးၾကီးဆံုးေသာစကားလံုးမွာ  ေခတ္ေပၚအာ႐ံုခံစားမႈ (modern sensibility) ျဖစ္ပါသည္။ ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈမဟုတ္ပါ´။ (စမန ၁၉ – ၂၀)

အထက္ပါကိုးကားခ်က္အရ ၊ သစၥာနီဟာ `ေမာ္ဒန္´ ၊ `ေခတ္ေပၚ´ ၊`ေခတ္ျပိဳင္´စတဲ့အသံုးအႏႈံးေတြကိုခြဲျခားထားခ်င္ပံုရပါ တယ္။ သစၥနီဟာ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´ကိုလက္ခံေပမယ့္ `ေမာ္ဒန္´ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈံးကိုလည္းပစ္ပယ္ခ်င္ပံုမရျပန္ဘူး။ စာအုပ္နာမည္ကို က`ေမာ္ဒန္ရွင္းတမ္း . . . .´။ အဲဒီစာအုပ္ထဲမွာပဲ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာ၏ ဂုဏ္ရည္တစ္ခ်ိဳ႕´ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ရွိပါတယ္။ အဲဒီ `ေခတ္ေပၚကဗ်ာ´ဟာ သစၥာနီဆိုလိုတဲ့ `ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ´ ဟုတ္မဟုတ္ေတာ့ အတိအက်ေရးသားထားတာမေတြ႕ရပါဘူး။ ဆိုလိုတာက ၊ `ေမာ္ဒန္´=`ေခတ္ေပၚ´လို႔ အတိအလင္းေရးသားထားတာမေတြ႕ရပါဘူး။ သစၥာနီဟာ`ေခတ္ျပိဳင္`၊`ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈ´ကိုလည္းလက္ခံ ခ်င္ပံုမေပၚဘူး။ အဲဒီစာအုပ္ရဲ႕ စာမ်က္ႏွာ (၁၁)မွာပဲ ဒဂုန္တာရာရဲ႕ `ေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆိုတာ ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈကိုေရးဖြဲ႕ျခင္း´ဆိုတဲ့ အဆို ေပၚျပန္လည္ရွင္းလင္းေခ်ပထားတာကေတာ့ `ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈျဖင့္ ေခတ္ျပိဳင္အေျခအေနကို ေမာ္ဒန္သမားမ်ားသာမဟုတ္ဘဲ အစဥ္အ လာသ႐ုပ္မွန္သမားမ်ားပါေရးဖြဲ႕ေနျခင္း ၊ ေရးဖြဲ႕ႏိုင္ခြင့္ရွိျခင္း´လို႔ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီမွာ ႐ႈပ္ေထြးေနတာက အယူ၀ါဒနဲ႔ ကဗ်ာ(ေဗဒ) ပံု႑ာန္(၀ါ) ကဗ်ာတည္ေဆာက္ဖြဲ႕စည္းမႈကိစၥပါပဲ။ အကယ္၍အယူ၀ါဒတူျပီး ကဗ်ာပံုသ႑ာန္ေတြပဲကြာတာဆိုရင္ အယူ၀ါဒ ဦးစား ေပးသူဟာ ဘာျပႆနာလုပ္စရာလိုသလဲ(အကယ္၍ ကဗ်ာပံုသ႑ာန္တစ္မိ်ဳးပဲရွိရမယ္လို႔ မသတ္မွတ္ရင္ေပါ့)။ ကဗ်ာ(ေဗဒ) ပံုသ႑ာန္ တည္ေဆာက္ဖြဲ႕စည္းမႈဘက္ကေျပာရရင္ေတာ့ ကဗ်ာ(ေဗဒ)ပံုသ႑ာန္တည္ေဆာက္ဖြဲ႕စည္းမႈကိုယ္တိုင္ကို အေျခခံအယူ၀ါဒမေျပာင္း သည့္တိုင္ ကဗ်ာအာ႐ံုခံစားမႈေျပာင္းလဲသြားျပီဆိုတာျပေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပံုသ႑ာန္ဟာလည္း ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ရဲ႕ အေၾကာင္း အရာတစ္ခုပဲေလ။ သစၥာနီေျပာသလိုဆိုရင္ ဒဂုန္တာရာလည္း`ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈ´ကိုေလးလံုးစပ္အေျချပဳပံုသ႑ာန္နဲ႔ေရးတာပဲ ၊ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္ ၊ ေအာင္ခ်ိမ့္တို႔လည္း`ေခတ္ျပိဳင္ခံစားမႈ´ကို ေမာ္ဒန္(?)/ေခတ္ေပၚကဗ်ာပံုသ႑ာန္နဲ႔ ေရးတာပဲ။ ကြဲျပားျခားနားမႈဟာ  အရင္းခံအယူ၀ါဒမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ကဗ်ာအျမင္ ၊ ကဗ်ာအသိ ၊ ကဗ်ာအတတ္ ၊ ကဗ်ာေဗဒျဖစ္လာျပီ။ အယူ၀ါဒဘက္ေဇာင္းေပးျခင္း အစြန္းေရာက္မႈကို ကဗ်ာေဗဒနဲ႔ျပန္ဆြဲယူလိုက္ရတာလည္းျဖစ္တယ္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကို အယူ၀ါဒရဲ႕ ပါးစပ္ေပါက္အျဖစ္ကေန ကဗ်ာတစ္ ပုဒ္အျဖစ္ ၊ ကဗ်ာအျဖစ္ျပန္လုပ္ယူရတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ အယူ၀ါဒရဲ႕ လက္နက္ကေန လက္နက္ရဲ႕ အယူ၀ါဒအျဖစ္ေျပာင္းလိုက္တာ လည္းပါရင္ပါမွာေပါ့။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ဟာ အယူ၀ါဒတစ္ခုရဲ႕/အတြက္လက္နက္ျဖစ္ရင္ အဲဒီလက္နက္/ကဗ်ာဟာလည္း ကဗ်ာအယူ၀ါဒ(၀ါ)  ကဗ်ာေဗဒတစ္ခုခုကိုျပေနတာလည္းျဖစ္တယ္။ အဲဒီမွာ ၊ အယူ၀ါဒနဲ႔ ကဗ်ာေဗဒရဲ႕ တင္းအားဟာ ေပၚလာေတာ့တာပါပဲ။ အဲဒီတင္းအား ကိုယ္တိုင္ဟာ အဲဒီကဗ်ာတစ္ပုဒ္ရဲ႕ အလွတရားလည္းျဖစ္လို႔ရတယ္။ အဲဒီအလွတရားဟာလည္း ထဲထဲ၀င္၀င္ေလ့လာသင့္ေသးတဲ့ အက္စ္သက္တစ္က္ (aesthetic) ကိုေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။ ႐ုပ္လွျခင္း ၊ ႐ုပ္ဆိုးျခင္းဆိုတဲ့ အရပ္စကားမဟုတ္ပါဘူး။

(၃)

အခုလည္း`ေခတ္ျပိဳင္´ကိစၥဟာေပၚလာေနျပန္ပါျပီ။ ကၽြန္ေတာ္သိသေလာက္ကေတာ့ စိတ္ကူးခ်ိဳခ်ိဳစာအုပ္တိုက္က ထြက္တဲ့ `ေခတ္ျပိဳင္´ ကဗ်ာစာအုပ္စီစဥ္ေရြးခ်ယ္သူ မိုဃ္းေဇာ္ဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာအျဖစ္ သူကိုယ္တိုင္၀န္ခံထားသူပါ။ ဒီေနရာမွာ (ကို) မိုဃ္းေဇာ္နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ရန္ဘက္သေဘာေဆာင္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳး ကၽြန္ေတာ့္ဘက္ကေတာ့မရွိပါဘူး။ ကဗ်ာေရးသူအခ်င္းခ်င္းဘာ ရန္သေဘာေဆာင္စရာလိုလို႔လည္းေလ။ တားဂက္က အတူတူပဲဟာ။ ကဗ်ာျဖစ္ေျမာက္ေရးပဲ မဟုတ္ဘူးလား။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ကဗ်ာ ေရးေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ကဗ်ာအလုပ္ပဲလုပ္ေနရတာပဲ။ အျခားအခ်ိန္မွာေတာ့ အျခားအလုပ္ေတြလုပ္ေနမွာေပါ့။ ကဗ်ာေရးသူနဲ႔ ကဗ်ာထပ္တူ ျဖစ္ေရးဟာ အယူ၀ါဒတစ္ခုရဲ႕ အႏုပညာကို ခုတံုးလုပ္ အသံုးခ်ေရးအတြက္သံုးစြဲခဲ့တဲ့စကားပါ။ လိုရင္းျပန္ေကာက္ရရင္ ၊ (၁) မိုဃ္းေဇာ္ ဟာ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာျဖစ္တယ္။ (၂) မိုဃ္းေဇာ္ဟာ `ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာ´ဆိုတဲ့အသံုးအႏံႈးကိုသံုးတယ္။ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာဟာ `ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာ´လို႔သံုးစြဲလာတဲ့အတြက္ စဥ္းစားစရာအမွန္တကယ္ျဖစ္ရပါတယ္။ အထက္မွာ တင္ျပခဲ့တဲ့ ႐ႈပ္႐ႈပ္ေထြးေထြးသမိုင္း အေထာက္အထားေတြရွိလို႔ပါ။ ဘာသာစကားကို ေပါ့ေပါ့ဆဆသေဘာထားခဲ့ၾကတာလည္းတစ္ေၾကာင္းေပါ့။

အကယ္၍ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာေတြဟာ သူတို႔ကိုသူတို႔ ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာဆရာေတြလို႔ေျပာင္းေခၚၾကရင္ အထက္ပါ ဒဂုန္ တာရာရဲ႕ စကားနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့အတြက္ဘာမွေျပာစရာမလိုပါဘူး။ အရပ္သံုးစကားမွာ ေခတ္ေပၚနဲ႔ ေခတ္ျပိဳင္ဟာ အခ်ိန္ကာလအေၾကာင္း ျပဳျပီး ဖယ္လွယ္သံုးလို႔ရလို႔ပါပဲ။ ကဗ်ာ(ေဗဒ)ပညာရပ္အသံုးအႏံႈးနဲ႔ၾကည့္ရင္ေတာ့ ျပႆနာတက္ျပီ။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ `ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာဆိုတာ သဘာ၀အရေပၚလာတာမဟုတ္ပဲ ၊တမင္တီထြင္ဖန္တီးတည္ေဆာက္ျဖန္႔ခ်ိခ်ဲ႕ထြင္ထားတဲ့ကဗ်ာအမ်ိဳးအစား၊ ကဗ်ာေဗဒျဖစ္လို႔ပါပဲ။ အကယ္၍`ေခတ္ေပၚ´=`ေခတ္ျပိဳင္´ ဆိုရင္အထက္မွာပါခဲ့တဲ့ သစၥာနီရဲ႕ ဒဂုန္တာရာကို တုန္႔ျပန္စကားဆီပဲ ျပန္ေရာက္သြားပါလိမ့္မယ္။ ေခတ္ျပိဳင္ဟာေျပာင္းေနတဲ့ အေနအထားေတြနဲ႔ မေျပာင္းေသးတဲ့ အေနအထားေတြရဲ႕ လမ္းဆံုမွာရွိေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ေခတ္ျပိဳင္ကို အဲဒီဆံုပြိဳင့္လို႔ျမင္ပါတယ္။ အဲဒီဆံုပိြဳင့္ဟာလည္း ဘယ္ေခတ္မွာမဆို ၊ ဘယ္ကာလမွာ မဆိုရွိေနမွာပါ။ အဲဒီဆံုပိြဳင့္ကို ေခတ္ စမ္းၾကံဳခဲ့တယ္။ တာရာၾကံဳခဲ့တယ္။ မိုးေ၀ၾကံဳခဲ့တယ္။ ေခတ္ေပၚၾကံဳခဲ့တယ္။ အခုၾကံဳေနရျပီ။ ၾကံဳေနရျပန္ျပီေပါ့။ အဲဒီဆံုပြိဳင့္မွာပဲေနခဲ့ရင္ သူ႕ေရွ႕ေရာက္သြားတဲ့ ဆံုပြိဳင့္ရဲ႕ေနာက္မွာ သူက်န္ခဲ့မွာပဲ။ ေခတ္ျပိဳင္ရဲ႕ အေရြ႕သေဘာ။ အခ်ိန္ကာလ Time ရဲ႕တည္ရွိမႈထဲမွာပဲ Space အသစ္ေတြစူးစမ္းရွာေဖြဖန္တီးတည္ေဆာက္သြားရတာပါပဲ။ ျမစ္တစ္စင္းထဲမွာပဲလူတစ္ ေယာက္ဟာ ႏွစ္ခါနစ္မေသႏိုင္တဲ့သေဘာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ၊ ေခတ္ေပၚဟာေခတ္ျပိဳင္လား။ `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာဟာ `ေခတ္ျပိဳင္´ ကဗ်ာ လား။

(၄)

`ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာဟာ `ေခတ္ျပိဳင္´ကဗ်ာမျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာဟာ`ေခတ္ေပၚ´ ကဗ်ာအျဖစ္အခိုင္အမာရွိေနလို႔ပါပဲ။ အဲသလို အခိုင္အမာရွိေနလို႔ပဲ `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာရဲ႕ စ႐ိုက္လကၡဏာေတြ ၊ ဂုဏ္အဂၤါေတြ ၊ တန္ဘိုး ေတြကိုထုတ္ျပႏိုင္ခဲ့တာပဲမဟုတ္လား။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာဆိုတာ ကဗ်ာမ်က္ကန္းကိုေတာင္ ေျခာက္ေနမယ့္တေစၧလိုမ်ိဳးပါ။ ဆိုလိုတာက `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာကဗ်ာေလာကမွာ အရွိတရားဧကန္စစ္စစ္ျဖစ္ခဲ့ ျပီ။ မဂၢဇင္းေလာကမွာ ပင္မေရစီးေနရာရခဲ့ျပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ငယ္စဥ္က လူငယ္ေတြအတြက္ ပသို႔ဆိုေစ စံထားစရာကဗ်ာျဖစ္ခဲ့ျပီ။ ျပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ၾကီးျပင္းသြားၾကတယ္။ အို . . . ေန႐ိုင္း။ အို . . . ေမာ႐ူးစိုး။ အို . . . ခင္ေအာင္ေအး။ အို . . .(ဟိုတုန္းက) ပိုင္စိုးေ၀။ အို . . . (ဟိုတုန္းက)ေနမ်ိဳး။ အဲဒီ`ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားဟာ တကယ္ရွိခဲ့ျပီ။ အဲဒီႏို႔သက္ခံစို႔ျပီးၾကီးျပင္းလာၾကသူေတြ ဟာ အဲဒီ`ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာကို အမိရင္ေျခစံုကန္ျပီး သိုက္ျမံဳက ထြက္သြားၾကေတာ့မလားကြယ္႐ို႕။ အင္းေပါ့ေလ ၊ အခုေတာ့လည္း `ေခတ္ျပိဳင္´ျဖစ္ျပီေပါ့လို႔ အက်ႌကို ႐ိႈးတိုးရွန္႔တန္႔၀တ္လို႔။ ဒါေပမယ့္ ဒီကိုယ္ၾကီးပါဗ်ာလို႔ စိတ္ေက်နပ္ေအာင္ေျပာဖိ္ု႔ကလည္း ပစၥည္း သစ္သံုးစြဲထားတဲ့ အနံ႔ကကပ္လို႔။ အဲဒီေတာ့ ၊ `ေခတ္ေပၚ´ ေပၚလည္းသံေယာဇဥ္ၾကီး ၊ `ေခတ္ေပၚ´ကိုလည္းမပစ္ရက္ ၊ သဘာ၀အရ ၾကီးျပင္းလာရျခင္းေၾကာင့္ `ေခတ္ေပၚ´ကို ေခတ္မီေအာင္ `ေခတ္ျပိဳင္´လို႔ေျပာင္းေခၚၾကေတာ့မလား။ ခက္တာက ပညတ္သြားရာဓါတ္ သက္ပါ။ ေရွးေဟာင္းေႏွာင္းျဖစ္စကားေတြ ေႏြးေထြးလံုျခံဳေအာင္ေျပာျပီး ဆက္သြားၾကရတာပဲမဟုတ္လား။ ဘယ္ကလာတယ္ေျပာလို႔ ရတယ္ ၊ ဘယ္မွာရွိေနတယ္ေျပာလို႔ရတယ္ ၊ ဘယ္ဆက္သြားမယ္ေျပာေကာင္း ေျပာလို႔ရတယ္။ ဘယ္ကလာတယ္ဟာ ဘယ္မွာရွိေန တယ္နဲ႔ ေခတ္ျပိဳင္မဟုတ္ဘူး။ဘယ္မွာရွိေနတယ္ဟာ ဘယ္ဆက္သြားမယ္နဲ႔ ေခတ္ျပိဳင္မဟုတ္ဘူး။ သက္ရွိထင္ရွားရွိေနၾကေသးတဲ့ ဒဂုန္ တာရာနဲ႔ ေအာင္ခ်ိမ့္ ၊ ေအာင္ခ်ိမ့္နဲ႔ ေမာင္ျပည့္မင္း ၊ ေမာင္ျပည့္မင္းနဲ႔ ေအာင္ျပည္စံုဟာ ေခတ္ျပိဳင္ေတြလား။ ကၽြန္ေတာ္နဲ႔စာဖတ္သူဟာ ေခတ္ျပိဳင္ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ့္ေခတ္ျပိဳင္နဲ႔ စာဖတ္သူရဲ႕ ေခတ္ျပိဳင္အခ်င္းခ်င္းကေတာ့ ေခတ္ျပိဳင္ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ `ေခတ္ေပၚ´ကဗ်ာ ဥခြံထဲကထြက္လာၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ထြက္လာခဲ့ၾကတဲ့ `ေခတ္ေပၚ´ဥခြံဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔နဲ႔ ေခတ္ျပိဳင္လား။

(၅)

ေခတ္ျပိဳင္ဟာ ေျပာင္းေနတဲ့အေနအထားေတြနဲ႔ မေျပာင္းေသးတဲ့ အေနအထားေတြရဲ႕ လမ္းဆံုမွာ ရွိေနတာျဖစ္ပါတယ္။ မေျပာင္းေသးတဲ့ အေနအထားေတြဟာလည္း ေျပာင္းခ်င္မွေျပာင္းေတာ့မယ့္ အေနအထားေတြလည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႐ိုေသစြာမွတ္တိုင္စိုက္ထူေပးခဲ့မွာျဖစ္ပါတယ္။

(၆)

ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ ကၽြန္ေတာ္အခုေလာေလာဆယ္နားလည္ထားတဲ့ ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာဟာ အဲဒီဆံုပိြဳင့္ကို စူးစမ္းျခင္းပါပဲ။ ထင္ဟပ္တာမဟုတ္ဘူး။ ျပန္လည္ေရးသားေဖၚျပတာမဟုတ္ဘူး။ စူးစမ္းတာ။ ခံစားမႈေဖၚျပတဲ့ Expressive ကဗ်ာမဟုတ္ဘူး။ လူမႈ စီးပြားေရးကိစၥေတြျပန္ေရးသားျပတဲ့ Social – Realist ကဗ်ာမဟုတ္ဘူး။ ဘာသာစကား/စာသားနဲ႔တည္ေဆာက္မႈသက္သက္/ Language – based/ Language – oriented ကဗ်ာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ အဲဒါေတြကိုလည္း နည္းေတြအျဖစ္သံုးရင္သံုးမွာပဲ။ ကၽြန္ေတာ္အခုေလာေလာဆယ္ နားလည္ထားတဲ့ ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာဟာ Investigative/Exploratory စူးစမ္းရွာေဖြေဖၚထုတ္မႈကဗ်ာ မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာကို ဒီလိုေရးလို႔ရမလား (၀ါ)ဒီလိုေရးရင္ ကဗ်ာျဖစ္မလားဆိုတာကိုလည္း စူးစမ္းရွာေဖြျခင္းပဲေပါ့။

12 – Dec – 2009

မွတ္ခ်က္။             ။ ၂၀၀၉ ကေရးခဲ့တဲ့ ေဆာင္းပါးပါ – ဘယ္မွာမွမေဖၚျပရေသးပါဘူး။ အဲဒီတုန္းက `ကြန္တမ္ပိုရာရီ´ ကိစၥ ၊                                     `ေခတ္ေပၚ´ကိစၥ ၊ `ေခတ္ျပိဳင္´ကိစၥေတြကို စဥ္းစားေတြးၾကည့္မိပံုသာဓကေလးပါ။ အျခားဘာရည္ရြယ္ခ်က္မွ မရွိပါဘူး။

႐ုပ္နာမ္ခႏၶာသိဂၤါရ

ဓါတုပစၥည္းေတြလိုအခုပဲဆြဲငင္ေပါက္ကြဲဓါတ္ျပဳၾကေတာ့မလို

စားပြဲတစ္ဘက္တစ္ခ်က္မွာ ေနရာယူ ၊ အသင့္ျပင္ ၊ ဗ်ဴဟာခင္း

ဘာမွ အဓိပၸါယ္မရွိတဲ့စကားေတြတဖြဲဖြဲ

ဘာမွရယ္စရာမရွိတာေတြအတူတူတဟဲဟဲ

သူက H2 ဆိုရင္သင္ဟာ O ဆိုသလိုေပါ့

အေငြ႕ေတြထေနတဲ့ မွန္လံုအိမ္ထဲက

အႏၱရယ္ၾကီးတဲ့ ပစၥည္းကို ရာဘာလက္အိတ္ရွည္ၾကီးထဲ

လက္ထိုးကိုင္တြယ္ရသလို

ငွက္ေမြးလို ယားက်ိက်ိနဲ႔ သင့္ရင္ထဲသူ၀င္စမ္းေနသလို

ဘာမဆိုျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ဘာလိုလိုညာလိုလိုေတြအလယ္တည့္တည့္မွာ

ေဆးလိပ္တစ္လိပ္ကို တစ္ေယာက္တစ္ဖြာလွည့္လို႔

သူဟာ အိေျႏၵရရ ၊ သင္ဟာ သူ႔ႏႈတ္ခမ္းရာေလးကိုပါ

အဆုပ္ထဲ႐ႈိက္သြင္း အငမ္းမရ

ဆိုင္ထဲမွာ သင္နဲ႔ သူဟာ ဇာတ္ေဆာင္ေတြလား

ဟုတ္ပ ၊ ေမွာ္ထ

အားလံုးရဲ႕ မ်က္လံုးေတြဟာ သင္နဲ႔ သူ႔ေပၚ

စေပါ့တ္လိုက္ေတြလား ၊ ဟုတ္ပ ၊ ေဇာ္က

စၾကာ၀ဠာၾကီးက်ံဳ႕လာျပီတဲ့ ၊ သိလား

အင္းေနာ္ . . . (ဒို႔ရဲ႕ အကြာအေ၀းေကာဘယ္ေတာ့လဲ)

သမိုင္းျပီးဆံုးသြားသလိုအထီးက်န္ျခင္းလည္းဆံုးခ်င္တယ္

ဟက္ဟက္ ၊ သူ႔ဆီက စေကာထဲ အက္တမ္ေတြ လွိမ့္လိုက္သံ

ကမာၻအတူျပားခ်င္ျပီ ေဆးလိပ္သစ္တစ္လိပ္သင္ေတ့လိုက္တယ္

ပတ္လမ္းေၾကာင္းထဲ၀ဲေနတဲ့ ျဂိဳလ္တုတစ္လံုး

သူဟာ အဆင္သင့္ သင့္ကို မီးညႇိေပးလိုက္တယ္

တစ္ေယာက္မ်က္လံုးထဲ တစ္ေယာက္ပြတ္ကာ သီကာ

အသည္းယားစရာ ကမၻာသစ္ေလ့လာေရးခရီး

သူ႔ဆီက အာ႐ံုငါးပါးကို သင္ဖြဲ႕စည္းလိုက္တဲ့ပင့္သက္

႐ုတ္တရက္ေလ႐ွဴမ၀သလို အသက္ဟာထေတာက္တယ္

သူ႔လက္ဖ်ားေလးေတြဟာ အမွတ္တမဲ့သင့္လက္ဖမိုးေပၚ

သံလိုက္အိမ္ေျမႇာင္ ၊ ကိုလံဘတ္လည္းမွတ္တမ္းတင္ခဲ့တဲ့

ပင္လယ္မီးစုန္းေတြ

အေဖ့ကိုေျပာလိုက္တယ္ လာမၾကိဳနဲ႔လို႔ ကိုယ့္ဖါသာကိုယ္

ကိစၥမရွိပါဘူး ၊ ဆိုကၠားေပၚတင္ေပးလိုက္မယ္ေလ

ဟယ္ . . .  ဆိုကၠားဆရာနဲ႔ပဲေပါ့      ဟီးဟီး

(စိတ္တစ္ျပင္လံုးမွာ ၾကက္သီးကလပ္စ္တာေတြ ဆက္တိုက္)

ပန္းခ်ီကားတစ္ကားထဲမွာလိုထြက္ေပါက္မရွိ

ထာ၀ရပိတ္မိေနခ်င္ေတာ့တယ္

ယုတိၱလြန္ျပဇာတ္အနမ္းဘယ္လိုစလိုက္သလဲ

သူဘာမွ မေမးပဲ သင္က ဘာလို႔ေျဖခ်င္ေနတာလဲ

(ဘ႐ူဂဲလ္ရဲ႕ ပန္းခ်ီတစ္ကားထဲမွာ

ေသမင္းရဲ႕ တပ္သားေတြကားတစ္ျပင္လံုး

သတ္ျဖတ္ ၊ မီး႐ႈိ႕ ၊ ႏွိပ္စက္ ၊ အဓမၼက်င့္ ၊ တံက်င္လွ်ိဳ

အနိ႒ာ႐ံုတစ္ကားလံုးရဲ႕ ညာဘက္ေထာင့္ေလးမွာ

ေကာင္မေလးက ေကာင္ေလးရဲ႕ ရင္ခြင္ထဲေခါင္းတိုး၀င္

ေကာင္ေလးက အားလံုးကို ေက်ာခိုင္းျပီး

ေကာင္မေလးကို ကာလေမ့အာကာသေမ့ ဖက္ထားတယ္)။          ။

                                                                        ေဇယ်ာလင္း

                                                                        30 – April – 12

ဟိုတုန္းကတည္းက ၀တၳဳ

ခဗၤ်ားလည္းဒါကိုၾကိဳေတြးျပီးသား

ျဖစ္မွာပါ ၊ ဒင္းတို႔ဟာ

ဥာဏ္နီဥာဏ္နက္မ်ားတယ္ ၊ ကလိမ္ေစ့နဲ႔

ဆင္တဲ့ျငမ္းေတြမနည္းေတာ့ဘူး ၊

အဲဒီမီးခိုးလံုးၾကီးေတြေပါ့။

ေလာင္စရာရွိတာအကုန္ေလာင္

၀ါးျပီးၾကီးထြားလာၾကတာ

အျမဲဆာေလာင္ေနၾကတာ ၊ မီးကြင္းေတြ

မီးခိုးလံုးၾကီးေတြမ်ိဳးဆက္ေတြထက္မည္းသထက္

ျမင္းကြင္းအားလံုးကိုေမွ်ာကြင္းထဲထည့္ျမိႇဳက္လိုက္တယ္

ေလကလည္းကူတိုက္ေပးတယ္   ဘက္ေတာ္သားလိုလို

တြန္းအားလိုလို ၊ ေလနီၾကမ္း ၊ စာခ်ဳပ္စာတမ္းနဲ႔

ဘာထပ္ရဦးမလဲေရတြက္တယ္

ေရခ်ိဳ ၊ ေရငံ ၊ ေရကာတာ ၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္ ၊ ေရတပ္စခန္း။

မီးသတ္ကားကို မီးကသတ္လိုက္တယ္။

ေနာက္တစ္လွမ္းဆုတ္ၾကည့္ရင္

လြတ္လပ္ေရးေက်ာက္တိုင္

လိုမားမားမတ္မတ္ျပတ္ျပတ္သားသား

ရွင္းလင္းသဲကြဲျမင္ရမလား။

မီးခိုးလံုး ၊ မီးခိုးအူ ၊ မီးခိုးမႈိင္း ၊ မီးခိုတံတိုင္း။

အရပ္ရွစ္ခြင္ ၊ မီးခိုးဆင္သည္ ၊ အသင္စနစ္ေကာင္းတကား။

ေလာဘမီး ၊ ေဒါသမီး ၊ ေမာဟမီး ၊ မီး

ကမာၻၾကီးလည္း စစ္မီးၾကီးထဲပါေတာ့မယ္။

ဒါကို ခဗၤ်ားလည္းသိျပီးသား

ျဖစ္မွာပါ ၊ ခဗၤ်ားကိုယ္ခဗ်ၤား

ဓါတ္ဆီေလာင္းျပီး မီး႐ိႈ႕ပစ္လိုက္တာ

ခဗၤ်ားရဲ႕မီးခိုးေတြ ဒင္းတို႔ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္လိုက္တယ္။

အ႐ိုးျပာကို ေလကေထာက္ကူမႈတ္ထုတ္ပစ္လိုက္တယ္။

သူမ်ားေတြလည္း အပူဟပ္သြားတာ

ငယ္ငယ္က ၀တၳဳေခါင္းစဥ္ `ျငိမ္းတယ္ခ်မ္းတယ္မိုး´။

ခဗၤ်ားရဲ႕ အၾကြင္းအက်န္နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္

ေဆးလိပ္မီးညႇိယူလိုက္တယ္ ၊ ေက်းဇူးပဲေနာ္။

သတင္းမွာဖတ္ရတယ္ ၊ ႒ာနခ်ဳပ္ကို၀ိုင္းထားျပီ

အဲဒီမွာ မီးေလာင္ဗံုးေတြၾကဲေတာ့မယ္

ေျခ ၊ လက္ ၊ ၀ါက် ၊ အပိုင္းအစေတြနဲ႔

မီးစြဲေလာင္ေနၾကမယ့္လူေတြ

ေသြး႐ူးေသြးတမ္းေျပးေနၾကေရာ့မယ္။

“လာပါအခ်စ္ေရ ၊ ယာယီသစၥာျမဲၾကစို႔

လူလံုးမကြဲခင္ ၊ မီးကုန္ယမ္းကုန္ခ်စ္ၾကစို႔´´။                      ။

                                                            ေဇယ်ာလင္း

                                                            27 – April – 12

ငါဟာပဋိပကၡ

ေရးၾကည့္လိုက္စမ္းငါဟာပဋိပကၡ

ဖတ္ၾကည့္လိုက္စမ္းငါဟာပဋိပကၡ

ရင္ဘတ္ေတြ လိင္အဂၤါေတြ ေျခသည္းေတြ

အစင္းရွိၾကြက္သားေတြ အေရျပားေတြ

သြားေတြ အရိုးေတြ အရြတ္ေတြ

ေရသူမထင္လို႔ဖမ္းလာတာ

လင္းပိုင္ျဖစ္ေနတဲ့ သတင္းေတြ

ငါဟာဆြဲပိုက္ျဖစ္ေနသလို

ခံစားမွဳဗဟိုျပဳကဗ်ာဆန္မွဳနဲ႔

ဘာသာစကားဗဟိုျပဳတည္ေဆာက္မွဳၾကားမွာ

ငါေတြတံတားထိုးၿပီးငါေတြျဖတ္ကူး

ေခ်ာက္ကမ္းပါးေအာက္မွာက်ေသေနတဲ့ ငါအေလာင္းေတြ

ငါဟာမၾကာခဏေပါက္ကြဲေနတာ

အစိပ္စိပ္အမႊာမႊာငါေတြ ငါေတြ

ဒါဟာငါဗဟိုျပဳေရာမႏၱိကလစ္ရစ္မဟုတ္ဘူး

ဖြင့္အန္ဝန္ခံကဗ်ာရဲ႕ အနာေတြ ထုတ္လွန္းေနတာလည္းမဟုတ္ဘူး

သူမပါးစပ္ေႏြးထဲငံုခဲထားတဲ့

ငါ့လက္ေခ်ာင္းစိုစြတ္မွာငါေတြ တဖ်ပ္ဖ်ပ္ အျမႇဳပ္ထ

ဒါဟာသကၠာယဒိ႒ိဆိုတာလည္းထင္မွတ္ထားလ်က္နဲ႔

လူဟာေရွ႕ေနာက္မညီမွဳမ်ားစြာရဲ႕ အထုပ္အပိုးေလး

ဆိုတာလည္းတစ္ခါတုန္းကဖတ္ဖူးထားလ်က္နဲ႔

ဘာသာစကားနဲ႔ ငါ အာရံုခံစားသလို

ဘာသာစကားကို ငါ အာရံုခံစားျပန္တယ္

ဘာသာစကားေရာင္စဥ္မွာခုႏွစ္ျဖာမကတဲ့ ငါေတြ

တစ္ငါနဲ႔ တစ္ငါၾကားကလည္းဘယ္ငါမွ

ျဖစ္မလာတဲ့ ၾကားငါေတြ

ဘယ္တံငါမွ မမိတဲ့ ၾကားငါးေတြ

ငါးေတြၾကား ျခားနားစြာကူးခတ္သြားလာေနငါေတြ

ငါတစ္ခုဟာ ႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ေသဆံုးတယ္

ငါတစ္ခုဟာ HIV ေပါ့စတစ္ နဲ႔ ေသဆံုးတယ္

ငါတစ္ခုဟာဦးေဏွာက္ေသြးေၾကာျပတ္ၿပီးေသဆံုးတယ္

ငါတစ္ခုဟာလည္ေခ်ာင္းကင္ဆာနဲ႔ ေသဆံုးတယ္

ငါတစ္ခုဟာအယ္လ္ဇိုင္းမားနဲ႔ ေသဆံုးတယ္

ငါ့အိမ္လို႔ထင္မွတ္ရတဲ့ ခႏၶာထဲမွာ

ေလေဟာင္းေလာင္းေတြ လန္ေနတယ္

အေရာင္ေတာက္တိုင္းဟာ

အေရာင္ေတာက္တဲ့ တစ္ခုခုေပါ့

ငါဟာေရႊေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး

ဓနရွင္ေပါက္စပညာတတ္လူလတ္တန္းစားဉာဉ္  နဲ႔

စိတ္ကူးယာဉ္ဘိုဟီးမီးယန္းကမ္းေျခမွာ

သြားအပန္းေျဖ ေရကူးသူ

လယ္သမားနဲ႔ မတူတဲ့ ငါ့ေျခေတြ

အလုပ္ၾကမ္းသမားနဲ႔ မတူတဲ့ ငါ့လက္ေတြ

ငါရွက္ေနရမလား ေျပာပါ

ျပည္သူကို ကိုယ္စားမျပဳတဲ့ ငါ့ေသြးေတြ

ငါ့ေသြးေႏြးသတၱဝါ

ငါ့ႏို႔တိုက္သတၱဝါႏွလံုးသား

အယူဝါဒအရ စာနာမွဳအသိစိတ္နဲ႔ တဒိတ္ဒိတ္

မၾကည္လင္ေပမယ့္ ခ်စ္ေနတာလို႔ ငါဘာလို႔ ညာရမလဲ

မၾကည္လင္ေပမယ့္ ၾကည္လင္ရတဲ့ ဘာသာစကား နယ္ပယ္အသီးသီးဟာ

ငါေတြ ငါေတြ ကို ျပဳလုပ္ၿပီး ငါ့ကိုတပ္ဆင္တယ္

‘မေျပာင္းေရႊ႕ရ’‘မလဲလွယ္ရ’‘မဖ်က္စီးရ’ ေတြနဲ႔

ငါေတြကိုလည္း ငါေတြနဲ႔ ရန္တိုက္ေပးထားတယ္

ငါဟာ ပဋိပကၡ

ေျပာၾကည့္လိုက္စမ္း

ငါဟာ ပဋိပကၡ

ငါဟာ မူလမဟုတ္ဘူး

ငါဟာ သမူဟ မဟုတ္ဘူး

ငါဟာလည္း သင့္လိုပဲ ဘယ္သူမွမဟုတ္ဘူး

ငါဟာလည္း သင့္လိုပဲ သာမာန္လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ တန္ဖိုး မေလ်ာ့ပါဘူး

ညအိပ္ယာ ဘယ္ငါ အရင္ဝင္ၿပီး

မနက္အိပ္ယာ ဘယ္ငါ အရင္ထသလဲ

ႀကိဳးေတြလိမ္ေနတဲ့ စိတ္ရုပ္ေသးေလးတစ္ခု

ငါရဲ႕စုစည္းလိုတဲ့ ဆႏၵစက္ဟာ ေန႔စဥ္ေလာကရဲ႕ လႊစက္နဲ႔ပဲ

အဲဒါဘာအလကၤာေျမာက္သလဲ

ေန႔စဥ္ဆံုစည္းေနရတယ္

ငါမရွိေတာ့တဲ့ အခြံေဟာင္းတစ္ခုထဲမွာ

တစ္ျခားငါတစ္ခုက လာဝင္ခိုေနတယ္

အေမွာင္ထဲကေန ငါ့ကိုျပဴးၾကည့္

ငါဟာ တစ္ခု တစ္ေကာင္ တစ္ေယာက္

ငါဟာ ပဋိပကၡ

ငါသိတဲ့ အသိဆိုတာလည္း

အျမဲျမက္ရိုင္းေတာၾကီးပဲ

အားကိုးစရာ ဘာသစ္ပင္ႀကီးမွ မရွိဘူး

ဘာငွက္တစ္ေသာင္းမွ မရွိဘူး

ပုရြက္ဆိတ္ေတြ၊ ပလူေတြ၊ ျခေတြ

ေျမႊပါး ကင္းပါး ေတြ တက်ိက်ိ

ဒါေပမယ့္ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့

လူမွဳကိုယ္က်င့္တရား စံျပ တံဆိပ္ ႏွိပ္လို႔

အစ္ေနတဲ့ဇတ္ကို တစ္တတေနတဲ့

အဇၥ်တၱနဲ႔

ခံစားမွဳရဲ႕ ကန္႔သတ္အမွဳတြဲထဲမွာလည္း

ငါဟာ ေတာက္ေလွ်ာက္မတ္တပ္ ရပ္စီးရ

အခြင့္ထူးခံ ခံစားမွဳထဲ ‘ဝင္ေရာက္ခြင့္ မျပဳ’

နာက်င္တာေတြ မေရးခ်င္ေပမယ့္

နာက်င္စြာပဲ ေရာက္ေရာက္လာတဲ့

နာက်င္မွဳရဲ႕ အေသြးအသား

ငါ့ကိုလည္း အယူဝါဒနဲ႔ ဖတ္လို႔ရပါတယ္

ဒါေပမယ့္ ငါဟာ မူလမဟုတ္ဘူး

ငါဟာ သမူဟ မဟုတ္ဘူး

ငါဟာ ပဋိပကၡ

ငါဟာ စာသားေတြနဲ႔ စပ္ခ်ဳပ္ထားတဲ့ ပဋိပကၡ

ေဇယ်ာလင္း

ေဂ်ဆင္န္ စတမ့္ဖ္ရဲ႕ လစ္ရစ္က္ ကဗ်ာအက္ေဆး

လစ္ရစ္က္ ကဗ်ာႏွင့္ပတ္သက္၍

[၁]

ကဗ်ာရဲ႕ လ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ဟာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈပဲ။ (၁)

ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈမရွိရင္ အလွတရားလည္းမရွိႏိုင္ဘူး။(၂)

အလွတရားစစ္စစ္ဟာ ရွိေတာင့္ရွိခဲစစ္စစ္ပဲ။ (၃)

အမွန္တရားကိုလိုခ်င္ရင္ မိမိကိုမိမိပိတ္ဆို႔ရလိမ့္မယ္။(၄)

ခဗၤ်ားကို ကၽြန္ေတာ္ဒါေတြေျပာေနတာ/ခဗ်ၤားကသိခ်င္လို႔ပဲေပါ့။(၅)

ေသအံ့ဆဲဆဲဟာ အႏုပညာပဲ(၆)

အႏုပညာမွန္သမွ်ဟာ နာက်င္မႈေ၀ဒနာ (၇)

နာက်င္မႈေ၀ဒနာဟာ အေမွာင္ထဲကလာတယ္/အဲဒါကို ကၽြန္ေတာ္တို႔အေျမာ္အျမင္လို႔ေခၚတယ္။ (၈)

အေျမာ္အျမင္ၾကီးသူရဲ႕ လုပ္ရပ္မဲ့ျခင္းဟာ ဘာမွမလုပ္ျခင္းမဟုတ္ဘူး။ (၉)

ကဗ်ာဟာ ဇိမ္ခံပစၥည္းမဟုတ္ဘူး။ (၁၀)

စည္းစိမ္ဆိုတာဟာ အ၀ိဇၹာတစ္မ်ိဳးပဲ။(၁၁)

ကၽြန္ေတာ္ဟာ ဘာစည္းစိမ္ဥစၥာမွမရွိတဲ့ ဆင္းရဲသားဆိုေတာ့ စိတ္ကူးအိပ္မက္ေတြပဲ ပိုင္တာေပါ့။(၁၂)

အိပ္မက္ေတြဟာ တကယ္မရွိဘူး/တကယ္ရွိတာကေသြးသားပဲ။(၁၃)

အျခားတစ္ေယာက္ရဲ႕ အေရျပားထဲ/၀င္ေရာက္ဖို႔ စိတ္ကူးစိတ္သန္း (၁၄)

ခ်စ္ျခင္းေမတၱာနဲ႔ စိတ္ကူးစိတ္သန္းဟာ တစ္ျဖတ္စပဲျဖစ္တယ္ (၁၅)

တစ္ခုခုက ကၽြန္ေတာ့္ကိုေျပာေနတယ္ ၊ ျဖတ္စတစ္စဟာ ခ်ာတိတ္ေလးရဲ႕/

            အိတ္ကပ္ထဲမွာပဲ က်န္ရစ္ခဲ့ဖို႔ ၾကံစည္အားထုတ္တယ္။ (၁၆)

[၂]

ေဟာဒီတိတ္ဆိတ္မႈကို ကၽြန္ေတာ္အလွဆင္ခ်င္တယ္ (၁၇)

ျပီး ၊ အဲဒီတိတ္ဆိတ္မႈဟာ မေမာမပမ္းခရီးသြားလို ထြက္ခြာသြားလိမ့္မယ္/

            အလင္းေရာင္လံုးလံုးမရွိတဲ့ ၾကယ္တစ္ပြင့္ရဲ႕ ေရာင္ျခည္တန္းလို (၁၈)

ညေနခင္းထဲေပ်ာ္၀င္ေနတဲ့ၾကယ္ (၁၉)

(မိမိရဲ႕ ငါအတၱမ်ားေပ်ာ္က်ေနတယ္ ၊ အပ်က္မအတြင္းခံဂါ၀န္ေဟာင္းေတြ)  (၂၀)

ကိုယ္ဟာညရဲ႕ ေထာင့္ေလးေထာင့္ထဲျပည့္တင္းသြားတဲ့ မိမိအတၱတစ္ခုျဖစ္သြားတယ္။ (၂၁)

ေထာင့္ကိုခ်ိဳးေကြ႕လိုက္တာနဲ႔ ေဆာင္းဦးရာသီျဖစ္သြားတယ္ (၂၂)

ေဆာင္းရာသီေရာက္လာဖို႔ အခုအခ်ိန္တန္ျပီေပါ့ (၂၃)

ငွက္ကေလးေတြကို ငါဆြဲခ်လိုက္တယ္။ (၂၄)

ဘာငွက္မွလည္းေတးမသီဘူး။ (၂၅)

သူတို႔ငါ့ကို မရဏအ၀တ္အစားေတြ၀တ္ဆင္ေပးတယ္/ျပီး အတိဒုကၡ

            သံစဥ္ေတြသီဆိုတတ္ေအာင္သင္ေပးတယ္။ (၂၆)

မရဏ ၊ ျပီး ၊ မရဏ ၊ ျပီး လာဦးမယ့္စစ္ပြဲေတြ။ (၂၇)

စစ္ပြဲအေသးစားေလးမစတင္ခင္ ေခတၱရပ္နားျခင္း။ (၂၈)

[၃]

ဒီဥစၥာကို ဒီလိုစ လိုက္တယ္ – (၂၉)

ဒါေပမယ့္ ကိုယ္စ လိုက္တဲ့ ဘာမဆိုကို မျပီးဆံုးခင္မွာပဲ စြန္႔လႊတ္ထားခဲ့တယ္ – (၃၀)

. . . ဘာမွမေပ်ာက္ကြယ္သြားပါဘူး။ ေျပာင္းလဲသြား႐ံုသာ။ (၃၁)

ဘယ္ေတာ့မွ မေျပာင္းလဲတာဟာ/ေျပာင္းလဲလိုတဲ့ စိတ္ဆႏၵပဲျဖစ္ေတာ့တယ္။ (၃၂)

ဘယ္ေတာ့မွျပည့္ျပည့္၀၀ေက်နပ္မွာမဟုတ္ဘူး ၊ စိတ္ေပါ့ ၊ ဘယ္ေတာ့မွ။(၃၃)

- – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – - – -

            ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ရဲ႕ ပံုသ႑ာန္ (ေရးသားဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္ပံု/မႈ) ဟာ အဲဒီကဗ်ာရဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြအနက္ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အထက္ပါကဗ်ာဟာ အေမရိကပ္ကဗ်ာဆရာလည္းျဖစ္ ဘာသာျပန္ကဗ်ာဆရာလည္းျဖစ္တဲ့ Jason Stumpf ရဲ႕ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ျဖစ္ပါတယ္။ Jacket မဂၢဇင္းအမွတ္ ၃၅ ၊ ၂၀၀၈ အေစာပိုင္းမွာ ေဖၚျပပါရွိတဲ့ ကဗ်ာျဖစ္ပါတယ္။

            ဒီကဗ်ာရဲ႕ ထူးျခားမႈဟာ ပံုသ႑ာန္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကဗ်ာကို Essay: Of Lyric Poetry လို႔ေခါင္းစဥ္ေပးထားတဲ့အတြက္ ဖတ္သူအဖို႔ျပာႆနာစတက္ရပါေတာ့တယ္။ ဒါဟာ အက္ေဆးလား။ ကဗ်ာလား။ အက္ေဆးဆိုတာ စာစီစာကံုးျဖစ္ပါတယ္။ စကားေျပ ပံုစံနဲ႔ ေရးတာျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာကေတာ့ စာစီစာကံုးမဟုတ္ပါဘူး။ စကားေျပပံုစံနဲ႔ေတာ့ေရးလို႔ရပါတယ္။ စကားေျပကဗ်ာ prose poem ေတြေပါ့။ ကဗ်ာဆရာဟာ `အက္ေဆး´လို႔လည္းသံုး ၊`လစ္ရစ္က္ကဗ်ာ´ လို႔လည္းသံုးထားေတာ့ ဖတ္သူကို စဥ္စားေစခ်င္တဲ့သေဘာ သက္ေရာက္ပါတယ္။ ဒါကို အက္ေဆးလို႔သေဘာထားမလား။ အက္ေဆးနဲ႔ကဗ်ာ ဘာကြာျခားသလဲ။

            လိုင္းစီပံုကိုေထာက္ရင္ ဒီအေရးအသားကို ကဗ်ာလို႔ အၾကမ္းဖ်ဥ္းေခၚလို႔ရပါတယ္။ စကားေျပတစ္ပုဒ္မွာ ၀ါက်တစ္ေၾကာင္းျပီး တစ္ေၾကာင္းေရးသြားပါတယ္။ ပိုဒ္အစ ၊ ပိုဒ္အဆံုးရွိပါတယ္။ အခုစာဖတ္သူဖတ္ေနတာဟာ စကားေျပေပါ့။ ဒီအေရးအသားမွာေတာ့ လိုင္းေတြတစ္ေၾကာင္းျပီးတစ္ေၾကာင္းစီထားပါတယ္။ အပိုဒ္ ၃ ပိုဒ္ခြဲထားပါတယ္။ အပိုဒ္ (၁) ၊ (၂)နဲ႔ (၃) တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ အပိုဒ္ (၁) မွာ ၁၆လိုင္း ၊ အပိုဒ္ (၂) မွာ ၁၂ လိုင္းနဲ႔ အပိုဒ္ (၃) မွာ ၅ လိုင္းစုစုေပါင္း၃၃လိုင္းပါရွိပါတယ္။

            လိုင္းခ်ိတ္တြဲပံုဟာ အေပၚလိုင္းထဲက စကားတစ္လံုးကို တိုက္႐ိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း ၊ တြဲဘက္ေသာ္လည္းေကာင္း ၊ ဆန္႔က်င္ဘက္ေသာ္လည္းေကာင္း ၊ ေအာက္လိုင္းမွာျပန္သံုးတဲ့ ပံုစံျဖစ္ပါတယ္။ ၾကည့္ပါ။ (၁) – (၂) ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈ။ (၂) – (၃) အလွတရား။ (၃) – (၄) အလွတရား/အမွန္တရား။ (၄) – (၅) မိမိ/ခဗၤ်ား။ လိုင္း (၅) နဲ႔ (၆)မွာ ဘာအဆက္အစပ္မွမရွိပါဘူး။ အေတြး သစ္တစ္ခု စ လိုက္တဲ့ပံုပါပဲ။ (၆) – (၇) အႏုပညာ။ (၇) – (၈) နာက်င္မႈေ၀ဒနာ။ (၈) – (၉) အေျမာ္အျမင္။ လိုင္း (၉)နဲ႔ (၁၀) မဟုတ္ဘူး။ (၁၀) – (၁၁) ဇိမ္ခံပစၥည္း/စည္းစိမ္။ (၁၁) – (၁၂) စည္းစိမ္/ဆင္းရဲသား။ (၁၂) – (၁၃) စိတ္ကူးအိပ္မက္။ (၁၃) – (၁၄) ေသြးသား/အေရျပား။ (၁၄) – (၁၅) စိတ္ကူးစိတ္သန္း။ (၁၅) – (၁၆) တစ္ျဖတ္စ/ျဖတ္စတစ္စ။

            အပိုဒ္ (၂) မွာ (၁၇) – (၁၈) တိတ္ဆိတ္မႈ။ (၁၈) – (၁၉) ၾကယ္။ (၁၉) – (၂၀) ေပ်ာ္၀င္/ေပ်ာ္က်။ (၂၀) – (၂၁) မိမိ/မိမိ အတၱ။ (၂၁) – (၂၂) ေထာင့္။ (၂၂) – (၂၃) ေဆာင္းရာသီ။ လိုင္း (၂၃) နဲ႔ (၂၄) မွာ ဘာအဆက္အစပ္မွမရွိပါဘူး။ (၂၄) – (၂၅) ငွက္။ (၂၅) – (၂၆) ေတးသီ/သံစဥ္/သီဆို။ (၂၆) – (၂၇) မရဏ။ (၂၇) – (၂၈) စစ္ပြဲ။

            အပိုဒ္ (၃)မွာ (၂၉) – (၃၀) စ။ (၃၀) – (၃၁) ျပီးဆံုး/ေပ်ာက္ကြယ္။ (၃၁) – (၃၂) ေျပာင္းလဲ။ (၃၂) – (၃၃) စိတ္ဆႏၵ/စိတ္။

            ဒီလိုခ်ိတ္ဆက္ထားတာေတြကို ထုတ္ျပတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ျဖစ္ကတတ္ဆန္းလုပ္ထားတာမဟုတ္ပဲ ေစ့ေစ့စပ္စပ္လုပ္ ထားတယ္ဆိုတာျမင္ေစခ်င္လို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အနက္ အဓိပၸါယ္ခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္မႈမဟုတ္ပဲ စကားလံုးတစ္လံုးနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္မႈမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ အနက္ အဓိပၸါယ္ခ်င္း ခ်ိတ္ဆက္မႈ မ်ိဳးမဟုတ္တဲ့ ဒစၥဂ်န္႔ တစ္ဗ္ Disjunctive နည္းသံုးထားတဲ့အတြက္ အနက္ အဓိပၸါယ္ ခ်ိတ္ဆက္မႈမ်ိဳးကိုမွ ၾကိဳက္တဲ့ ဖတ္သူအတြက္ မၾကိဳက္ႏွစ္သက္မႈ ျဖစ္မွာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို ဒစၥဂ်န္႔က္တစ္ဗ္နည္းနဲ႔ ေရးတဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳး အစားလည္းရွိေသးတယ္လို႔ လြယ္လြယ္ပဲ နားလည္ထားလိုက္႐ံုပါပဲ။ ေလာကမွာလည္း ကိုယ္နဲ႔ မတူတာအမ်ားၾကီးပဲမဟုတ္ပါလား။

            ေခါင္းစဥ္အေၾကာင္းျပန္လွည့္ရင္ ေခါင္းစဥ္က အက္ေဆးေခါင္းစဥ္ပံုစံေတာ္ေတာ္ေပါက္ပါတယ္။ 0n Lyric Poetry `လစ္ရစ္က္ ကဗ်ာႏွင့္ပတ္သက္၍´ ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ဟာ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာအေၾကာင္းတစ္ခုခုဖြင့္ဆိုရွင္းလင္းျပေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ သေဘာ သက္ေရာက္ပါတယ္။သာမန္ေရးေလ့ေရးထ ၊ ဖတ္ေလ့ဖတ္ထကဗ်ာေခါင္းစဥ္မ်ိဳးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ခံစားမႈဦးစားေပးေရးထက္ ဆင္ျခင္ ယုတၱိဘက္ဦးလွည့္တဲ့ ေခါင္းစဥ္/ အဓိပၸါယ္မ်ိဳးပါ။ တစ္ဖန္ ၊ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာလို႔အမ်ားသိရွိလက္ခံထားတာက ခံစားမႈ ဗဟိုျပဳ ၊ ခံစားမႈ လႈံ႕ဆြေရးကဗ်ာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ Expression of feeling or emotion ကို ဦးတည္တာျဖစ္ပါတယ္။ လစ္ရစ္က္ ကဗ်ာေရးဖြဲ႕နည္းကို ၾကည့္ရင္လည္းခံစားမႈကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့စကားလံုးအသံုးအႏံႈး ၊ အလကၤာ ၊ နိမိတ္ပံုတို႔ကို တမင္ေရြးခ်ယ္ျပီး အနက္ အဓိပၸါယ္ျပဳလုပ္မႈကို အေႏွာက္အယွက္မျဖစ္ေစတဲ့ တစ္လမ္းသြားေရးနည္းအားျဖင့္အပိတ္ပိုင္းမွာ လင္းပြင့္မႈတစ္ခုခုနဲ႔ အဆံုးသတ္တာမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေယဘူယ်သေဘာကိုေျပာတာပါ။ ဒီကဗ်ာကို ၾကည့္ရင္ လစ္ရစ္က္ ကဗ်ာလို႔ေျပာဖို႔နည္းနည္းခက္ခဲမယ္ဆိုတာသတိျပဳမိပါလိမ့္မယ္။ ကဗ်ာကိုယ္တိုင္ဟာ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားမဟုတ္ပဲ ေခါင္းစဥ္ကို ဘာျဖစ္လို႔ `လစ္ရစ္က္ကဗ်ာႏွင့္ ပတ္သက္၍´ လို႔တပ္ထားသ လဲဆိုရင္ ဖတ္သူကို လစ္ရစ္က္ကဗ်ာအေၾကာင္းတစ္နည္းတစ္ဖံုစဥ္းစားၾကည့္ေစလိုတဲ့ ဆႏၵလည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

            ကဗ်ာထဲမွာ ခံစားမႈဆိုင္ရာစကားလံုးေတြေတာ္ေတာ္ေလးေတြ႕ရွိရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေရာမႏိၱက အသံုးအႏႈံးေတြျဖစ္တဲ့ `အလွတရား´ ၊ `အမွန္တရား´၊ `ေသျခင္းတရား´ ၊`ခ်စ္ျခင္းေမတၱာ´၊ `စိတ္ကူးစိတ္သန္း´ ၊`အိပ္မက္´၊`ၾကယ္ပြင့္´၊`မိမိအတၱ´၊ `ေဆာင္းဦးရာသီ´၊`ငွက္ကေလး´၊`သံစဥ္သီဆို´၊စသည္တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာထဲမွာ စကားေျပာေနသူရဲ႕ အသံ voice လည္းပါရွိျပီး ကဗ်ာထဲက ဇာတ္ေဆာင္ျဖစ္တဲ့`ငါ´၊`ကၽြန္ေတာ္´၊`မိမိ´ဆိုတာကိုလည္းေတြ႕ရပါတယ္။ လစ္ရစ္က္ကဗ်ာဟာ ေရးသူရဲ႕ ခံစားမႈေတြ ထုတ္ေဖၚျပတာျဖစ္တယ္ဆိုရင္လည္း ခံစားမႈကို ဘာသာစကားနဲ႔ ထုတ္ေဖၚတာျဖစ္ပါတယ္။ ရွိျပီးသားဘာသာစကားအသံုးအႏံႈးေတြကိုပဲ တစ္မ်ိဳးေျပာင္းသံုးတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါကို အခ်ိဳ႕ပညာရွင္ေတြက distortion ပံုဖ်က္သံုးျခင္းလို႔ဆိုပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကဗ်ာသံုး ဘာသာစကား poetic language ဆိုတာအဲသလို distortion လုပ္ထားတဲ့ အေရးအသားမ်ိဳးလို႔ေျပာၾကပါတယ္။ ၾကည့္ပါ ၊ `ကဗ်ာရဲ႕ လ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ဟာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈပဲ´၊`နာက်င္မႈေ၀ဒနာဟာ အေမွာင္ထဲကလာတယ္´၊`ေဟာဒီတိတ္ဆိတ္မႈကို ကၽြန္ေတာ္ အလွဆင္ခ်င္တယ္´၊`ညေနခင္းထဲေပ်ာ္၀င္ေနတဲ့ၾကယ္´၊`ေထာင့္ကို ခ်ိဳးေကြ႕လိုက္တာနဲ႔ ေဆာင္းရာသီျဖစ္သြားတယ္´၊စသည္ျဖင့္။ သာမန္ေျပာစကားေတြမဟုတ္ပဲ တင္စားသံုးစြဲတာေတြျဖစ္တယ္ဆိုတာသတိျပဳမိမွာပါ။

            ကဗ်ာကို ဘာသာစကားနဲ႔ေရးဖြဲ႕ျပဳလုပ္တာလို႔ေျပာခဲ့ၾကျပီးပါျပီ။ လံုးလံုးလက္မခံရင္ေတာင္ျငင္းပယ္လို႔မရပါဘူး။ ကဗ်ာကို ဘာသာစကားရဲ႕ အထူးျပဳလုပ္ခ်က္လို႔လည္းေျပာၾကတာရွိပါတယ္။ ဒီလိုအထူးျပဳလုပ္ခ်က္ေတြထဲမွာ လိုင္းဖြဲ႕ပံု ၊ လိုင္းစီပံု ၊ လိုင္းခ်ိတ္ပံု ၊ အသံနဲ႔ အနက္ `ကစား´ပံုေတြပါရွိပါတယ္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ရဲ႕ လိုင္းေတြဘယ္ကလာသလဲ။လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ ကဗ်ာဆရာဆီကလာ တာေပါ့။ ကဗ်ာဆရာဆီကလာတဲ့လိုင္းေတြဟာရွိျပီးသား စကားလံုးအသံုးအႏႈံးေတြျဖစ္ႏိုင္သလိုသူ `ထြင္´သံုးတာေတြလည္း ျဖစ္ႏိုင္ ပါတယ္။ ဥပမာ ၊ `ခဗၤ်ားကို ကၽြန္ေတာ္ဒါေတြေျပာေနတာ/ခဗၤ်ားက သိခ်င္လို႔ပဲေပါ့´၊`ကၽြန္ေတာ္ဟာ ဘာစည္းစိမ္ဥစၥာမွ မရွိတဲ့ ဆင္းရဲ သားဆိုေတာ့ . . . ´၊ ` တစ္ခုခုက ကၽြန္ေတာ့္ကိုေျပာေနတယ္´၊ ` ဘာငွက္မွလည္းေတးမသီဘူး´၊` ဒီဥစၥာကို ဒီလိုစ လိုက္တယ္´ စတာေတြဟာ  သာမန္အရပ္သံုးစကားေတြပါပဲ။ ဒါေတြကို အထက္က ေျပာခဲ့တဲ့ `ကဗ်ာဆန္´တဲ့ လိုင္းေတြနဲ႔ ေရာယွက္ဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္ ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ရွိျပီးသား သာမန္အရပ္သံုးစကားစာသားေတြကို ကဗ်ာထဲယူသံုးလို႔ရရင္ ရွိျပီးသားကဗ်ာေတြထဲက ကဗ်ာစာသားေတြကိုေကာယူသံုးလို႔မရဘူးလား။ ယူသံုးခြင့္မရွိဘူးလား။ ယူသံုးရင္ဘာေၾကာင့္ယူသံုးသလဲ။ အကယ္၍ရွိျပီးသား ကဗ်ာ တစ္ပုဒ္ပုဒ္ထဲက လိုင္းတစ္လိုင္းလိုင္းကို အျခားကဗ်ာတစ္ပုဒ္ထဲယူသံုးရင္ quote လုပ္တာ ကိုးကားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဘာရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ကိုးကားတယ္ဆိုတာလည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိမွာေပါ့။ ေရးသူရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဖတ္သူရဲ႕ အနက္ျပန္ျခင္းဟာ ထပ္တူက်ခ်င္မွက်မွာဆိုေတာ့။ အကယ္၍ကဗ်ာတစ္ပုဒ္လံုးမွာပါရွိတဲ့ လိုင္းအားလံုးဟာ ကိုးကားခ်က္ေတြပဲျဖစ္တယ္ဆိုရင္ေကာ။ ေရးသူဆီက တစ္လံုးမွ မပါပဲ ၊ အားလံုးဟာ ရွိျပီးသားကဗ်ာေတြထဲကလိုင္းေတြပဲဆိုရင္ေကာ။ ဘယ္လိုပဲေျပာေျပာ ၊ ေရးသူဟာ စိတ္ၾကိဳက္ေရြးခ်ယ္ရျခင္းနဲ႔ ျပန္စီရျခင္း အလုပ္ကိုေတာ့လုပ္ရပါတယ္။ အဲဒီအလုပ္ဟာ အႏုပညာအလုပ္နဲ႔ မပတ္သက္ဘူးဘား။ ဒူေရွာ႔မ္ဟာ ျပပြဲမွာ က်င္ငယ္ပမ္းခြက္ကို ျပသ ခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔ အျခားပစၥည္းတစ္ခုခုမသံုးခဲ့တာလဲ။ အဲဒီက်င္ငယ္ပမ္းခြက္ကိုသူက `ေရပန္း´လို႔အမည္တပ္လိုက္တယ္။ ပီကာဆို ကေတာ့ စက္ဘီးလက္ကိုင္ကို `ႏြားသိုး´လို႔ နာမည္တပ္လိုက္တယ္။ အဲသလိုျမင္တတ္တာေတြ ၊`အသြင္ေျပာင္း´ သံုးတတ္တာေတြ ဟာ အႏုပညာမွာ imagination စိတ္ကူးဥာဏ္လို႔ေခၚသလိုcreativity or creative mind လို႔လည္းေျပာၾကတာရွိပါတယ္။ လိုရင္းျပန္ ေကာက္ ရရင္ ဒီကဗ်ာထဲက လိုင္းအားလံုး ၊ [၁] ကေန [၃၃]အထိဟာ ကိုးကားခ်က္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။အဲဒါကို ကာယကံရွင္ ကဗ်ာ ဆရာကိုယ္တိုင္က သူ႕ကဗ်ာေအာက္မွာ မွတ္စုလိုမ်ိဳးေဖၚျပထားပါတယ္။ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။

မွတ္ခ်က္။             ။

လိုင္းမ်ား၏မူလဇစ္ျမစ္

(၁) John Anderson ရဲ႕“The Secret of Poetry” မွ

(၂) Paul Hoover ရဲ႕ “Poetics” မွ

(၃) Mary Jo Bang ရဲ႕ “You Were You Are Elegy” မွ

(၄) Louise Gluck ရဲ႕ “The Untrustworthy Speaker”  မွ

(၅) Kristin Prevellat ရဲ႕ “Dear George Bush” မွ

(၆) Sylvia Plath ရဲ႕ “Lady Lazarus” မွ

(၇) Robert Hayden ရဲ႕ “The Tattooed Man” မွ

(၈) Randall Jarrell ရဲ႕ “90 ံNorth” မွ

(၉) Chuang Tzu ရဲ႕ ‘Action and Non – action” မွ

(၁၀) Audre Lorde ရဲ႕ “Poetry is Not a Luxury” မွ

(၁၁) Amiri Baraka ရဲ႕ “Political Poem” မွ

(၁၂) W.B. Yeats ရဲ႕ “He Wishes for the Clothes of Heaven” မွ

(၁၃) Frederico Garcia Lorca ရဲ႕ “City That Does Not Sleep” (Robert Bly ဘာသာျပန္) မွ

(၁၄) Frank Bidart ရဲ႕ “Curse” မွ
(၁၅) William Carlos Williams ရဲ႕ “Asphodel, That Greeny Flower” မွ

(၁၆) James Merill ရဲ႕ “Lost in Translation” မွ

(၁၇) Linda Gregg ရဲ႕ “Winter Love” မွ

(၁၈) W.S. Merwin ရဲ႕ “For the Anniversary of My Death”  မွ

(၁၉) Archibald Macleish ရဲ႕ “Ancestral” မွ

(၂၀) Sylvia Plath ရဲ႕ “Fever 103  ံ” မွ

(၂၁) Wallace Stevens ရဲ႕ “A Rabbit as King of the Ghosts” မွ

(၂၂) Frank O’Hara ရဲ႕ “Poem” မွ

(၂၃) John Ashbery ရဲ႕ “Vetiver” မွ

(၂၄) Robert Duncan ရဲ႕ “My Mother Would be a Falconress” မွ

(၂၅) John Keats ရဲ႕ “La Belle Dame Sans Merci” မွ

(၂၆) William Blake ရဲ႕ “The Chimney Sweeper” မွ

(၂၇) Weldon Kees ရဲ႕ “The Parity” မွ

(၂၈) Lucie Brock – Broido ရဲ႕ “Leaflet on Wooing” မွ

(၂၉) Margaret Atwood ရဲ႕ “You Begin” မွ

(၃၀) Edna St Vincent Millay ရဲ႕ “Ashes of Life” မွ

(၃၁) Jean Valentine ရဲ႕ “Actuarial File” မွ

(၃၂) Charles Olson ရဲ႕ “The Kingfishers” မွ

(၃၃) Wallace Stevens ရဲ႕ “The Well Dressed Man With A Beard” မွ

                                                            ေဇယ်ာလင္း

                                                            18 – Dec – 09