ကဗ်ာအေၾကာင္း ေျပာပါတယ္ (၅၅)

အ႐ွင္းဆံုးဟုတ္ခ်င္မွဟုတ္ေပမယ့္အတိုဆံုးေျပာရရင္—

“ေျပာပံုေျပာင္းရင္ကဗ်ာေျပာင္းတယ္”

စဥ္းစားမိတာေျပာပါတယ္
ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာပါတယ္

ဇယလ
၁၈ ႏို ‘၁၉

ဆရာ့ကဗ်ာေတြ ႀကိဳက္ပါတယ္

ဆရာ့ကဗ်ာေတြႀကိဳက္ပါတယ္ေျပာလာေတာ့ဟုတ္လား ဘယ္ကဗ်ာေတြလဲလို႔ေမးလိုက္တာအီးအီးအဲအဲျဖစ္ေရာ။

ဒါကိုအပိုင္း၃ပိုင္းနဲ႔စဥ္းစားၾကည့္ပါတယ္။

၁။
ကိုယ္ေရးတဲ့ကဗ်ာေတြဟာက်က္မွတ္လို႔မရတာ(က်က္မွတ္လို႔မရတဲ့ကဗ်ာမ်ဳိးျဖစ္တာ၊ဖတ္ၿပီးရင္ရလိုက္တာျဖစ္ျဖစ္မရလိုက္တာျဖစ္ျဖစ္၊အပိုင္းအစေတြပဲရတာျဖစ္ျဖစ္၊ရၿပီးၿပီးလိုက္ေစဖို႔ပဲ။ၿပီး၊အမွတ္ရဖို႔အတြက္အေထာက္အကူျဖစ္ေစတဲ့ဇာတ္ေၾကာင္းေျပာ၊စိတ္နားထဲစြဲတဲ့နရီ/ထပ္ေၾကာ့
ပံုစံ၊စြဲမိေစတဲ့နိမိတ္ပံု စသည္တို႔မပါရွိျခင္း)။

၂။
ခံစားမႈစြဲကပ္အေၾကာင္းအရာတစ္ခုခု၊ခံစားမႈတင္ယာဥ္တစ္ခုခုမည္မည္ရရမရွိပဲအာရုံအခံုေတြသာရွိၿပီးအဲဒီအခံုေပၚပဲႀကိဳက္တတ္ရင္အရသာခံၿပီးကဗ်ာပုဒ္ၿပီးတဲ့အခါၿပီးသြားျခင္း။တစ္ပုဒ္လံုးအေကာင္အထည္မက်န္ခဲ့ပဲအာရံုခံစားမႈအလႈပ္အခတ္တို႔သာကဗ်ာပုဒ္ဖတ္လိုက္ရျခင္းသက္ေသအျဖစ္က်န္ရွိျခင္း။စိတ္အလုပ္စိတ္လုပ္သြားၿပီး၊ၿပီးေတာ့၊
ၿပီးသြားျခင္းသေဘာ။

၃။
တကယ္ေသခ်ာမဖတ္ဖူးပဲေလဒါန္းဖမ္းစီးလမ္းၾကံဳဝင္ရႊီးလူမႈေရးကိစၥသြားလာျဖဲျပတာ။

ကဗ်ာေတြမတူေတာ့ဘူးေလ။
လိေမၼာ္သီးကိုပန္းသီးလိုကိုက္ၿပီးပန္းသီးကိုလိေမၼာ္သီးလိုအမႊာထုတ္စားလို႔မွမရေတာ့တာ။
ပန္းသီးကဗ်ာလား၊လိေမၼာ္သီးကဗ်ာလားေတာ့အၾကမ္း ဖ်ဥ္းသိရင္ေကာင္းတာေပါ့။
မသိရင္လည္းအခြံေလးႏႊာၿပီးငွက္ေပ်ာသီးလိုကိုက္စားၿမိဳခ်ပစ္လိုက္လို႔ရတဲ့ကဗ်ာေတြပဲဖတ္ပါေတာ့။
ဒါေတာင္စူးေတြခၽြံထက္ေနၿပီးခြဲၾကည့္မွသိရမွာေတြမပါေသးဘူး။

ပဲျပဳတ္သည္နားလည္မွကဗ်ာျဖစ္တာရွိသလို
ပဲျပဳတ္သည္နားမလည္တဲ့ကဗ်ာေတြဟာလည္း
သူ႔ေခါင္းေပၚရြက္ေအာ္ေရာင္းၿပီးခဗ်ၤားတို႔လည္းဝယ္ယူ
စားသံုးေနတဲ့ပဲျပဳတ္ေတြပါပဲ။

ကဗ်ာအေၾကာင္း ေျပာပါတယ္ (၅၄)

‘လႊမ္းမိုးမႈခံရမွာ’ နဲ႔ ‘ေဖာက္ထြက္ရမွာ’ ဆိုလား။

ေရွာင္ပါ၊မၾကည့္ပါနဲ႔။ ပယ္ပါ၊မဖတ္ပါနဲ႔။ ဘယ္သူ႔ကဗ်ာဖတ္မိရင္သူ႔လႊမ္းမိုးမႈခံသြားရမယ္ဆိုလား။ သူ႔ကဗ်ာႀကိဳက္မိရင္လိုက္တုေရးမိမယ္ဆိုလား။ မိမိရဲ႕ကိုယ္ပိုင္အသံ ကိုယ္ပိုင္ဟန္ ေပ်ာက္သြားလိမ့္မယ္ဆိုလား။ သူဟိုလိုေရးရင္ကိုယ္ဒီလိုေဖာက္ထြက္ရမယ္ဆိုလား။ သူနဲ႔မတူ ကြဲျပားျခားနားႏိုင္သေလာက္ေရးရမယ္ဆိုလား။

ေရွာင္ပါ၊က်ဥ္ပါ၊ပယ္ပါ၊ကင္းပါ၊ကိစၥမရွိပါဘူး။ ကိုယ့္ကဗ်ာဟာကဗ်ာဟုတ္မဟုတ္၊ ကိုယ့္ကဗ်ာဟာကဗ်ာျဖစ္မျဖစ္၊ ကိုယ့္ကဗ်ာဟာကဗ်ာေကာင္းမေကာင္း၊ ဘာနဲ႔ယွဥ္ၾကည့္မလဲ၊ ဘာနဲ႔တိုင္းတာမလဲ၊
ဘာနဲ႔ဘယ္လိုသက္ေသျပမလဲ။

ဘာကေနဘာကိုဘာျဖစ္လို႔ဘယ္လို’ေဖာက္ထြက္’မလဲ။

ဘယ္ကဗ်ာဆရာမွသူ႔ခ်ည့္သက္သက္မရပ္တည္ဘူး။ ပေဝသဏီကတည္းကကဗ်ာယဥ္ေက်းမႈႀကီးတစ္ခုလံုးရွိ
ၿပီးကိုယ့္ရဲ႕ဆန္းေအာင္ျပဳျခင္းသစ္ေအာင္ျပဳျခင္းကို
အဲဒီယဥ္ေက်းမႈအစဥ္အလာႀကီးတစ္ခုလံုးနဲ႔တိုင္းရတာလို႔ တီအက္စ္အဲလိယစ္တ္ေျပာခဲ့ဘူးတယ္ Tradition and Individual Talent essay မွာ (၁၉၂၀ေလာက္က)။
Continue reading

ကဗ်ာအေၾကာင္း ေျပာပါတယ္ (၅၃)

ကဗ်ာပုဒ္ကိုေက်ာ္လြန္မွကဗ်ာဆီေရာက္တယ္ဆိုတဲ့အယူအဆနဲ႔ကဗ်ာဟာကဗ်ာပုဒ္ထဲမွာပဲရွိတယ္ဆိုတဲ့ကဗ်ာအယူအဆႏွစ္ခုေပါ့ေနာ္။ပထမအယူအဆကရုပ္လြန္အယူအဆ။ကဗ်ာပုဒ္ဆိုတဲ့စကားလံုးဖြဲ႕စည္းမႈအစုအေဝးဆိုတဲ့ရုပ္ကေန အဓိပၸါယ္/အနက္/ခံစားမႈ/ရသ စသည္တို႔ဟာ ‘ေပၚထြက္’ လာတဲ့သေဘာ။ကဗ်ာခံစားမႈဟာအဆိုပါ
ရုပ္အစုအေဝးကိုလြန္တဲ့သေဘာ။လစ္ရစ္က္ကဗ်ာနဲ႔
လစ္ရစ္က္ခံစားမႈဟာဒီသေဘာျဖစ္တယ္။
ေရးသူရဲ႕ခံစားမႈ—ကဗ်ာပုဒ္—ဖတ္သူခံစားမႈ။
အဲသလိုသြားတာကိုး။

အဲဒီမွာေလာကီခံစားမႈကအစေလာကီလြန္မကၲာဖစ္ဆစ္ကလ္ဂနၵာရီ/ဂနၵာရအာရံုခံစားမႈအထိသြားတယ္။
ခံစားမႈဗဟိုျပဳအိက္စ္ပရက္ဆစ္ဗ္၊ဒိ(ပ္)အစ္ေမ့ဂ်္၊ဆူရီယလ္၊ဆာလမန္း၊အဒိုးနစၥတို႔အားလံုးအက်ံဳးဝင္တာေပါ့။
ကဗ်ာပုဒ္ဟာအခြံျဖစ္ၿပီးအခြံထဲကေနကဗ်ာဆိုတာထြက္ရွိလာတဲ့သေဘာ။အိနၵိယဂနၲဝင္၊တရုပ္ဂနၲဝင္၊အေရွ႕အလယ္ပိုင္းဂနၲဝင္ကဗ်ာေတြလည္းဒီလိုပဲအဆိုရွိၾကပါတယ္။
Continue reading

ကဗ်ာအေၾကာင္း ေျပာပါတယ္ (၅၂)

ကဗ်ာလို႔ေျပာရင္ အနက္စုစည္းမႈဆီ ဦးတည္တဲ့ကဗ်ာနဲ႔ အနက္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈဆီ ဦးတည္တဲ့ကဗ်ာလို႔ႏွစ္မ်ဳိးႏွစ္စား အၾကမ္ဖ်ဥ္းခြဲၾကည့္မိပါတယ္။ ပထမအမ်ဳိးအစားမွာေရးသူကအနက္နဲ႔အနက္ျပန္မႈကိုခ်ဳပ္ကိုင္ထားတာေတြ႕ရတတ္ၿပီ းဒုတိယအမ်ဳိးအစားမွာေရးသူကဖတ္သူကိအနက္ျပန္ခြင့္ေပးထားတာေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ပထမအမ်ဳိးအစားမွာဖတ္သူဟာအတစ္ဆင့္ပဲဖတ္စရာလိုၿပီ းဒုတိယအမ်ဳိးအစားမွာဖတ္သူဟာတစ္ဆင့္တည္းနဲ႔အနက္ျပန္လို႔မရတဲ့အတြက္ အလုပ္ပိုလုပ္ရပါတယ္။ ဒီမွာပဲ(ဖတ္ရ)လြယ္တဲ့ကဗ်ာနဲ႔ (ဖတ္ရ)ခက္တဲ့ကဗ်ာဆိုတာျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ ခက္တယ္ဆိုတာကတစ္ႀကိမ္တည္းဖတ္ၿပီးေရးသူျပဌာန္းထားတဲ့အနက္ဆီတန္းမေရာက္လို႔ပါပဲ။ ဒါဟာလည္းကဗ်ာေပၚသေဘာထားနဲ႔ကဗ်ာဖတ္ျခင္းအလုပ္ဆိုင္ရာလက္ေတြ႕တို႔နဲ႔ မလြဲမေရွာင္သာပတ္သက္ေနပါေတာ့တယ္။ တစ္ခါဖတ္ကဗ်ာနဲ႔က်င့္သားရၿပီးအဲဒီ(တည္ေဆာက္ယူခဲ့ရတဲ့)အက်င့္ကိုပဲ အမွန္လို႔အစြဲျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။ ကဗ်ာဆိုတာေရးသူရဲ႕အေတြ႕အႀကံုကိုဖတ္သူကရရွိတယ္ဆိုတာနဲ႔ကဗ်ာဆိုတာဖတ္သူကတည္ေဆာက္ယူရတာ၊ ကဗ်ာဖတ္ျခင္းကိုယ္တိုင္ကအေတြ႕အၾကံဳတစ္ခုကိုေတြ႕ၾကံဳေနရတာ ဆိုတဲ့ျခားနားခ်က္။ ေရးသူကေကာဘာျဖစ္လို႔အနက္စုပန္းတိုင္နဲ႔ အနက္ျဖာပန္းတိုင္ေရြးသလဲဆိုတာကေတာ့ အဆိုပါေရးသူရဲ႕ပုဂၢလိကကဗ်ာေဗဒတည္ေဆာက္ထားခ်က္နဲ႔ပဲဆိုင္ပါတယ္။ ဒီဘက္ပိုင္းမွာအနက္ျဖာမႈ၊ အနက္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈဆီဦးတည္ေရးလာေနၾကတာကို ပိုမိုေတြ႕ရွိရပါတယ္။

စဥ္းစားမိတာေျပာပါတယ္။
ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာပါတယ္။

ဇယလ
၂၆ ဇြန္ ‘၁၉