စစ္ႀကီးအေတာအတြင္း မိမိတို႔ေပ်ာ္ရႊင္စြာေနထိုင္ခဲ့ၾက

ၿပီး၊သူမ်ားေတြရဲ႕အိမ္ေတြကိုဒင္းတို႔ဗံုးၾကဲခဲ့တုန္းကမိမိတုို႔

ကန္႔ကြက္ေၾကာင္းဆနၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကတယ္၊ဒင္းတို႔ကိုမိမိတို႔ဆန္႔က်င္ခဲ့ၾကေပမယ့္

မလံုေလာက္ခဲ့ဘူး။မိမိဟာ
မိမိကုတင္ေပၚမွာရွိေနခဲ့ၿပီးမိမိကုတင္တဝိုက္မွာ အေမရိကဟာ

ၿပိဳလဲက်ေနခဲ့တယ္၊မျမင္ရတဲ့အိမ္ေတြတစ္လံုးစီတစ္လံုးစီတစ္လံုးစီ—

ထိုင္ခံုတစ္လံုးမိမိအျပင္ဆြဲထုတ္ၿပီးေနလံုးကိုထိုင္ၾကည့္ေနခဲ့တယ္။

ေငြေၾကးအိမ္ေတာ္ရာရဲ႕ဒုကၡႀကီးမားေရာက္ခဲ့ရတဲ့အုပ္ခ်ဳပ္မင္းမူမႈ ဆဌမလမွာ

ေငြေၾကးလမ္းေပၚမွာေငြေၾကးၿမိဳျပမွာေငြေၾကးတိုင္းျပည္မွာ

မိမိတို႔ရဲ႕ေငြေၾကးမဟာတိုင္းျပည္ႀကီးမွာမိမိတို႔(ခြင့္လႊတ္ပါ)

စစ္ႀကီးျဖစ္ေနတုန္းမွာေပ်ာ္ရႊင္စြာေနခဲ့ၾကေလတယ္။ ။

(ရုရွ-အေမရိကန္ကဗ်ာဆရာ Ilya Kaminsky ရဲ႕ ‘အၾကားအာရံုခ်ဳိ႕ယြင္းသူမ်ားရဲ႕ သမၼတႏိုင္ငံေတာ္’ Deaf Republic(၂၀၁၉)မွ We Lived Happily During the War’ ကဗ်ာကိုျပန္ဆိုတာျဖစ္ပါတယ္။)

ဇယလ
ေခတၱ ဘန္ေကာက္
၁၀ ေအာက္ ‘၁၉

ဆရာ့ကဗ်ာေတြ ႀကိဳက္ပါတယ္

ဆရာ့ကဗ်ာေတြႀကိဳက္ပါတယ္ေျပာလာေတာ့ဟုတ္လား ဘယ္ကဗ်ာေတြလဲလို႔ေမးလိုက္တာအီးအီးအဲအဲျဖစ္ေရာ။

ဒါကိုအပိုင္း၃ပိုင္းနဲ႔စဥ္းစားၾကည့္ပါတယ္။

၁။
ကိုယ္ေရးတဲ့ကဗ်ာေတြဟာက်က္မွတ္လို႔မရတာ(က်က္မွတ္လို႔မရတဲ့ကဗ်ာမ်ဳိးျဖစ္တာ၊ဖတ္ၿပီးရင္ရလိုက္တာျဖစ္ျဖစ္မရလိုက္တာျဖစ္ျဖစ္၊အပိုင္းအစေတြပဲရတာျဖစ္ျဖစ္၊ရၿပီးၿပီးလိုက္ေစဖို႔ပဲ။ၿပီး၊အမွတ္ရဖို႔အတြက္အေထာက္အကူျဖစ္ေစတဲ့ဇာတ္ေၾကာင္းေျပာ၊စိတ္နားထဲစြဲတဲ့နရီ/ထပ္ေၾကာ့
ပံုစံ၊စြဲမိေစတဲ့နိမိတ္ပံု စသည္တို႔မပါရွိျခင္း)။

၂။
ခံစားမႈစြဲကပ္အေၾကာင္းအရာတစ္ခုခု၊ခံစားမႈတင္ယာဥ္တစ္ခုခုမည္မည္ရရမရွိပဲအာရုံအခံုေတြသာရွိၿပီးအဲဒီအခံုေပၚပဲႀကိဳက္တတ္ရင္အရသာခံၿပီးကဗ်ာပုဒ္ၿပီးတဲ့အခါၿပီးသြားျခင္း။တစ္ပုဒ္လံုးအေကာင္အထည္မက်န္ခဲ့ပဲအာရံုခံစားမႈအလႈပ္အခတ္တို႔သာကဗ်ာပုဒ္ဖတ္လိုက္ရျခင္းသက္ေသအျဖစ္က်န္ရွိျခင္း။စိတ္အလုပ္စိတ္လုပ္သြားၿပီး၊ၿပီးေတာ့၊
ၿပီးသြားျခင္းသေဘာ။

၃။
တကယ္ေသခ်ာမဖတ္ဖူးပဲေလဒါန္းဖမ္းစီးလမ္းၾကံဳဝင္ရႊီးလူမႈေရးကိစၥသြားလာျဖဲျပတာ။

ကဗ်ာေတြမတူေတာ့ဘူးေလ။
လိေမၼာ္သီးကိုပန္းသီးလိုကိုက္ၿပီးပန္းသီးကိုလိေမၼာ္သီးလိုအမႊာထုတ္စားလို႔မွမရေတာ့တာ။
ပန္းသီးကဗ်ာလား၊လိေမၼာ္သီးကဗ်ာလားေတာ့အၾကမ္း ဖ်ဥ္းသိရင္ေကာင္းတာေပါ့။
မသိရင္လည္းအခြံေလးႏႊာၿပီးငွက္ေပ်ာသီးလိုကိုက္စားၿမိဳခ်ပစ္လိုက္လို႔ရတဲ့ကဗ်ာေတြပဲဖတ္ပါေတာ့။
ဒါေတာင္စူးေတြခၽြံထက္ေနၿပီးခြဲၾကည့္မွသိရမွာေတြမပါေသးဘူး။

ပဲျပဳတ္သည္နားလည္မွကဗ်ာျဖစ္တာရွိသလို
ပဲျပဳတ္သည္နားမလည္တဲ့ကဗ်ာေတြဟာလည္း
သူ႔ေခါင္းေပၚရြက္ေအာ္ေရာင္းၿပီးခဗ်ၤားတို႔လည္းဝယ္ယူ
စားသံုးေနတဲ့ပဲျပဳတ္ေတြပါပဲ။

တိတိက်က် ဝါက် ၅ေၾကာင္း

၁။
က်ီးဟာက်ီးျဖစ္ၿပီး ေက်ာက္ခဲဟာေက်ာက္ခဲျဖစ္ရင္
ဒီစာသား/အေရးအသားဟာဘာေၾကာင့္ကဗ်ာျဖစ္သလဲ။

၂။
ကဗ်ာျဖစ္ျခင္းမျဖစ္ျခင္းထဲဘယ္သူမဆို
လက္ဝင္လၽွ ုိလို႔ရပါတယ္။

၃။
ကိုက္ျဖတ္လိုက္မွာမဟုတ္သလို၊ရိုက္သတ္မွာလည္း
မဟုတ္ပါ၊စိုက္လိုက္မတ္တတ္လၽွု ုိေနရင္ေတာ့
လိုခ်င္မႈရဲ႕ဂယက္ေပါ့။

၄။
အေကာင္ကရွင္းေပမယ့္ေတာကနက္ျပန္တယ္။

၅။
ေတာကိုအနက္ျပန္ေတာ့အေကာင္ေျပာင္းသြားတယ္။

ဇယလ
၄ ေအာက္ ‘၁၉

ကဗ်ာအေၾကာင္း ေျပာပါတယ္ (၅၄)

‘လႊမ္းမိုးမႈခံရမွာ’ နဲ႔ ‘ေဖာက္ထြက္ရမွာ’ ဆိုလား။

ေရွာင္ပါ၊မၾကည့္ပါနဲ႔။ ပယ္ပါ၊မဖတ္ပါနဲ႔။ ဘယ္သူ႔ကဗ်ာဖတ္မိရင္သူ႔လႊမ္းမိုးမႈခံသြားရမယ္ဆိုလား။ သူ႔ကဗ်ာႀကိဳက္မိရင္လိုက္တုေရးမိမယ္ဆိုလား။ မိမိရဲ႕ကိုယ္ပိုင္အသံ ကိုယ္ပိုင္ဟန္ ေပ်ာက္သြားလိမ့္မယ္ဆိုလား။ သူဟိုလိုေရးရင္ကိုယ္ဒီလိုေဖာက္ထြက္ရမယ္ဆိုလား။ သူနဲ႔မတူ ကြဲျပားျခားနားႏိုင္သေလာက္ေရးရမယ္ဆိုလား။

ေရွာင္ပါ၊က်ဥ္ပါ၊ပယ္ပါ၊ကင္းပါ၊ကိစၥမရွိပါဘူး။ ကိုယ့္ကဗ်ာဟာကဗ်ာဟုတ္မဟုတ္၊ ကိုယ့္ကဗ်ာဟာကဗ်ာျဖစ္မျဖစ္၊ ကိုယ့္ကဗ်ာဟာကဗ်ာေကာင္းမေကာင္း၊ ဘာနဲ႔ယွဥ္ၾကည့္မလဲ၊ ဘာနဲ႔တိုင္းတာမလဲ၊
ဘာနဲ႔ဘယ္လိုသက္ေသျပမလဲ။

ဘာကေနဘာကိုဘာျဖစ္လို႔ဘယ္လို’ေဖာက္ထြက္’မလဲ။

ဘယ္ကဗ်ာဆရာမွသူ႔ခ်ည့္သက္သက္မရပ္တည္ဘူး။ ပေဝသဏီကတည္းကကဗ်ာယဥ္ေက်းမႈႀကီးတစ္ခုလံုးရွိ
ၿပီးကိုယ့္ရဲ႕ဆန္းေအာင္ျပဳျခင္းသစ္ေအာင္ျပဳျခင္းကို
အဲဒီယဥ္ေက်းမႈအစဥ္အလာႀကီးတစ္ခုလံုးနဲ႔တိုင္းရတာလို႔ တီအက္စ္အဲလိယစ္တ္ေျပာခဲ့ဘူးတယ္ Tradition and Individual Talent essay မွာ (၁၉၂၀ေလာက္က)။
Continue reading

ေရခ်ဳိးခန္းနဲ႔ ‘ငါ’ျပဳလုပ္ခ်က္

မ်က္ႏွာသစ္ လက္ေဆးဇလံုဟာ
American Standard
မိတ္အင္တရုပ္ ၃ခုဝယ္ ၁ခုလက္ေဆာင္ရ (အ)နက္ျပာေရာင္ေလး
‘ဦးေခါင္းနဲ႔ပခံုး’
ရွမၸဴး
‘အမ်ဳိးသားမ်ားဆံပင္အတြက္သီးသန္႔’
တစ္ေယာက္ရဲ႕’ငါ’ရဲ႕ကိုယ္သင္းနံ႔
အျခားတစ္ေယာက္ရဲ႕’ငါ’ရဲ႕ေခၽြးနံ႔
‘ငါ’ခ်င္းထပ္ၿပီးတဲ့အခါ ငါးကန္ထဲကပိုက္နဲ႔ဖမ္းလိုက္တဲ့
ေနေရာင္ထဲတလက္လက္ ငါးစိမ္းနံ႔
‘ဆြတ္ပ်ံ႕ဘြယ္ထာဝရ’ ခ်စ္သူတို႔အတြက္
အထူးေအာ္ဒီကလံုးေဘာ္ဒီေရေမႊး
အခုပင္တူႏွစ္ကိုယ္ရနံ႔တူစိုေျပသြားေစေရး
ေဟာ္တယ္မွန္ထဲ
လူမႈ-စီးပြား-ဘာသာစကားတည္ေဆာက္ခ်က္
သူ႔မ်က္ႏွာထဲဝါက်အထားအသိုမ်ား
မျမင္စြာ သူ ဝင္ေငး
အေရျပားထဲနက္နက္နည္းနည္း
ယံုၾကည္စြာ သူမ လိမ္းက်ံ
ကိုးရီးယားျပန္မိတ္ေဆြေပးတဲ့
ဂ်င္ဆင္းအျမစ္ႀကိတ္ အသားျဖဴေဆး

ဇယလ
၂၇ စက္ ‘၁၉