အြန္လိုင္းကဗ်ာကိစၥအခ်ိဳ႕

ေရွးတုန္းက ကဗ်ာကို ေပရြက္ေပၚကညစ္နဲ႔ ေရးျခစ္ခဲ့ၾကတယ္။ စကၠဴျပဳလုပ္ျခင္းအတတ္ပညာ ေပၚလာေတာ့ စကၠဴေပၚမင္နဲ႔ ေရးသား/ေရးဆြဲခဲ့ၾကတယ္။ စကၠဴေပၚသစ္သားဘေလာက္တံုးေတြနဲ႔ `ဘေလာက္´ ပံုႏွိပ္ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ပံုႏွိပ္စက္ေပၚလာေတာ့ စကၠဴေပၚ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀လာၾကတယ္။ ဂက္စတက္တ္နာ ေပၚလာေတာ့ ဂက္စတက္တ္နာ/ဖေယာင္းလွည့္စကၠဴပံုႏွိပ္ေပၚလာတယ္။ ကြန္ျပဴတာေပၚလာေတာ့ ကြန္ျပဴတာေပၚစာ႐ိုက္ ၊ ပရင့္တ္ေအာက္ထုတ္ျပီး အဲဒါကို တစ္ခါ ဖိုတိုမိတၱဴကူးလို႔ရတဲ့ ကြန္ျပဴတာ/ဖိုတိုေကာ္ပီ စာေတြေပၚလာတယ္။ အင္တာနက္ access ရလာေတာ့ online ေပၚေရးသားတင္ျပမႈေတြေပၚလာတယ္။ အခုထိ စကၠဴေပၚခဲတံ ၊ ေဘာပင္စသည္တို႔နဲ႔ေရးသားတာေတြလည္းရွိတုန္းပါပဲ။

ဆိုလိုတာက `ေပရြက္ကဗ်ာ´ ၊ `ဘေလာက္တံုးကဗ်ာ´ ၊ `ပံုႏွိပ္ကဗ်ာ´၊ `ဖေယာင္းစကၠဴကဗ်ာ´၊ `ကြန္ျပဴတာ/ဖိုတိုေကာ္ပီ ကဗ်ာ´ စတာေတြမရွိခဲ့ပဲ အခုမွ`အြန္လိုင္းကဗ်ာ´ ဆိုတာေပၚလာျခင္းပါပဲ။ ေခတ္ရဲ႕ တိုးတက္မႈရဲ႕ အသီးအပြင့္တစ္ခုဆိုတာကိုျငင္းလို႔ မရေပမယ့္ `အြန္လိုင္းကဗ်ာ´ ဆိုတာနားလည္လြဲစရာတစ္ခုျဖစ္လာပါတယ္။ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ဆိုရင္ပိုမွန္မလားပဲ။ အဲဒီေတာ့ ၊ အြန္လိုင္း ကဗ်ာဆိုတာဘာလဲ။
Continue reading

တီရွာနီ၊ ခရစၥတီးနား၊ တာယာ၊ ဗယ္လ္ဂ်င္နာ

လန္ဒန္ပါနက္ဆပ္စ္ ႏိုင္ငံတကာကဗ်ာပြဲေတာ္မွာ ေတြ႕ဆံုရင္းႏွီးခဲ့တဲ့ ကဗ်ာဆရာမ ၄ ဦးရဲ႕ ကဗ်ာေတြကို ဘာသာျပန္ တင္ဆက္လိုက္ပါတယ္။ တီရွာနီက အိႏၵိယက ၊ ခရစၥတီးနားက အက္စ္တိုးနီးယားက ၊ တာယာက ဆလိုဗီးနီးယားက ၊ နဲ႔ ဗယ္လ္ဂ်င္နာက ဘယ္လ႐ု(စ္) ကျဖစ္ပါတယ္။ ၄ေယာက္စလံုးဟာ သူတို႔တိုင္းျပည္ အသီးသီးမွာ အထင္ကရ ကဗ်ာဆရာမေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ ျမန္မာ ဘာသာျပန္ဆိုလိုက္တဲ့ သူတို႔ ၄ ဦးရဲ႕ ကဗ်ာ ၄ ပုဒ္ဟာ ဆိုရင္ တီရွာနီရဲ႕ ကဗ်ာကလြဲလို႔ က်န္ ၃ ပုဒ္ဟာ မူလ အက္စ္တိုးနီးယား ၊ ဆလိုဗီးနီးယား နဲ႔ ဘယ္လာ႐ု(စ္)ဘာသာစကားေတြကေန အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ဆိုထားတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ ၄ ပုဒ္စလံုးဟာ Southbank Centre, Poetry Parnassus ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာပြဲေတာ္ အထိမ္းအမွတ္ေနနဲ႔ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀တဲ့ ‘The World Record’ ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္ (၂၀၁၂)မွာ ေဖၚျပပါရွိၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

တီရွာနီ ဒိုရွီ Tishani Doshi ဟာ ၁၉၇၅ မွာ အိႏိၵယႏိုင္ငံ မဒရပ္စ္ျမိဳ႕မွာ ဖြားျမင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ သူမဟာ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံ ေ၀လနဲ႔ အိႏၵိႏိုင္ငံ ဂူဂ်ရတ္လူမ်ိဳး ႏွစ္မ်ိဳးကေနေပါက္ဖြားလာတဲ့ ေ၀လ- အိႏိၵယ ကျပားမေလးပါ။ အသားေရာင္ ညိဳညက္ျပီး ဗိုလ္႐ုပ္ထြက္တဲ့ အိႏိၵယသူျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၆ မွာ သူမဟာ အိႏိၵယႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ကဗ်ာျပိဳင္ပြဲမွာ အေကာင္းဆံုးကဗ်ာဆု ဆြတ္ခူးရရွိခဲ့ပါတယ္။ သူမ ရဲ႕ မထမဆံုးကဗ်ာစာအုပ္ျဖစ္တဲ့ Countries of the Body `ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ တုိင္းျပည္မ်ား´ ကဗ်ာစာအုပ္ဟာ Forward Prize for Best First Collection ဆုရရွိခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ဒုတိယကဗ်ာစာအုပ္ျဖစ္တဲ့ Everything Begins Elsewhere (2012) `အရာခပ္သိမ္းဟာ အျခားေနရာေတြမွာပဲ စတင္ၾကတယ္´ကိုျဗိတိန္ႏိုင္ငံမွာပဲ Bloodaxe စာအုပ္တိုက္က ထုတ္ေ၀တာျဖစ္ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ပထမဦးဆံုး လံုးခ်င္း၀တၳဳျဖစ္တဲ့ The Pleasure Seekers `အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားၾကသူမ်ား´(၂၀၁၀)ဟာ Hindu Fiction Award ဆုအတြက္ ဆန္ကာတင္ပါရွိခဲ့ျပီး ႏိုင္ငံျခားဘာသာအသီးသီးသို႔ ဘာသာျပန္ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ သူမဟာ ထင္ရွားတဲ့ dancer လည္းျဖစ္ျပီး ႏိုင္ငံတကာ စင္ျမင့္ေတြမွာ ေျဖာ္ေျဖတင္ဆက္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ သူမရဲ႕ The Adulterous Citizen `အိမ္ေထာင္ေရးေဖာက္ျပန္သူ ႏိုင္ငံသား´ ကဗ်ာ ဟာ သူမရဲ႕ ဒုတိယကဗ်ာစာအုပ္ထဲက ဖစ္ပါတယ္။

တီရွာနီ ဒိုရွီ Tishani Doshi
တီရွာနီ ဒိုရွီ Tishani Doshi

အိမ္ေထာင္ေရးေဖာက္ျပန္သူႏိုင္ငံသား

ကၽြန္မဟာ အိမ္ေထာင္ေရးေဖါက္ျပန္မႈရဲ႕ မူလေနထိုင္သူ ဖစ္ပါတယ္။ ျမိဳ႕ေတာ္တစ္ခုမွာ
ကၽြန္မေနထိုင္ေနတဲ့အခါ အျခားျမိဳ႕ေတာ္တစ္ခုဆီ ကၽြန္မစိတ္ေရာက္ေနျပန္ေရာ။ ကၽြန္မဟာ
ျပည္ႏွင္ဒဏ္က်ခံေနသူပါ။ ကၽြန္မဟာ လြမ္းေမာတသမႈရဲ႕ ႏိုင္ငံသားပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဆုေကသူ ေမတားရဲ႕ ‘Maximum City’ မွ
 
ေနာက္ဆံုးေတာ့လည္း
ေက်ာက္ျပားခင္းထားတဲ့ လမ္းရွည္ၾကီးပဲရွိေတာ့တယ္
အဲဒီလမ္းဟာ အိမ္တစ္လံုးဆီဦးတည္တယ္
အဲဒီအိမ္မွာ မီးလံုးတစ္လံုး ထိန္လင္းေနတယ္ေလ။
 
သင္ဘယ္ေတာ့မွ မပိုင္ဆိုင္ရမယ့္အိမ္
ဆုိေပမယ့္ ကုတင္မွာ သင့္ကိုအိပ္ေစတယ္
သင့္ဆီက လိင္ဆက္ဆံမႈ မေတာင္းဆိုဘူး ၊
သူ႔ေၾကာင့္အိမ္ေတြထဲက သင္ၾကိဳက္တာယူစားေစတယ္
သင့္ဆီက ဘာပိုက္ဆံမွ မေတာင္းဘူး၊
သူ႔ႏွမ္းဖတ္ေက်ာက္ေအးျမေရခ်ိဳးကန္ထဲမွာ
ေရဆင္းစိမ္ေစတယ္
သင္ေရမနစ္ေစရဘူး။
 
ေနရဲ႕ အေစာဆံုးဖန္ကြဲစေတြ
ေျမေအာက္ခန္းျပဴတင္းေတြရဲ႕တ႐ုတ္ကပ္ေတြကို
တိကနဲလွီးပစ္လိုက္ျပီး
တီးတိုးစကားတစ္ခြန္းလိုနဲ႔ သင့္ကို
တံေတာင္နဲ႔ တြက္လိုက္တဲ့အခါ
`သြားခ်ိန္တန္ျပီ ထင္တယ္ေနာ္´
ေကာ္ေဇာခင္းအေပၚထပ္ ေလွခါးထစ္ေတြေပၚ
သင့္ေသတၱာေတြ တရြတ္ဆြဲျပီး
အိမ္ေရွ႕တံခါးေပါက္ကတစ္ဆင့္
ေႏြရာသီပလက္ေဖါင္းေတြေပၚသင္ေရာက္သြားေတာ့တယ္ ။
 
ခ်စ္သူတစ္ေယာက္ဆံုး႐ႈံးရတာ
ဘာနဲ႔မွႏႈိင္းလို႔မရဘူး
ကေလးဘ၀ လမ္းေျမႇာင္ေလးေတြ
ခ်န္ရစ္ထားခဲ့ရသလိုပဲ။
မွတ္ဥာဏ္ရဲ႕ ေတာင္ပံတပ္ နံရံေတြကို
ကုတ္ကတ္တက္ရတာဟာ
ဘာနဲ႔မွ ႏႈိင္းလို႔မရဘူး
ကိုယ့္မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းေတြဟာ အထုပ္အပိုးေတြနဲ႔
ထြက္ခြာေပ်ာက္ကြယ္သြားၾကျပီဆိုတာ သိလိုက္ရျခင္းပဲ ၊
အနာဂတ္႐ႈေမွ်ာ္ခင္းတစ္ခုထဲ
ခလုတ္တိုက္လဲက်သြားတာနဲ႔ ပိုတူတယ္။
အဲဒီမွာ လင္ေယာက္်ားဆိုတဲ့ ၀ိဥာဥ္ဟာ
မိသားစုတစ္စုရဲ႕ ဓါတ္ပံုေတြျပျပီး လွမ္းေခၚတယ္
အဲဒါကို သင္မမွတ္မိေတာ့ဘူး ၊
အျခားသူေတြရဲ႕ ကေလးေတြဟာ
ျမက္ခင္းေပၚေျပးလႊားေဆာ့ကစားၾကတယ္ ၊
ဒီေနရာဆီ ၊ ဒီအရပ္ဆီ ၊ ဒီအေျခအေနဆီ ၊ ဒီအတိုင္း
သင္ျပန္လာလို႔ရမယ္လို႔ အယံုသြင္းရင္း ––
လက္ထဲမွာ ဘာေသာ့မွမရွိပဲ
ျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးတစ္ခုရဲ႕ ေခါက္႐ိုးထဲလဲေလ်ာင္းဖို႔ ၊
အဲဒီအခ်ိန္မွာပဲ သင္ဟာ အျခားျမိဳ႕ေတာ္ၾကီးရဲ႕
အရစ္အရစ္ထေနတဲ့ လိင္စိတ္ၾကြအသက္႐ွဴသံကို
နားဆင္လို႔ ။

တီရွာနီ ဒိုရွီ
The Adulterous Citizen


ခရစၥတီးနား အီဟင္န္ Kristina Ehin ဟာ အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံ ၊ ရက္ပၸလာျမိဳ႕မွာ ၁၉၇၇ မွာ ဖြားျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ပါနက္ဆပ္စ္ ပြဲေတာ္တုန္းက ပြဲတစ္ပြဲအျပီးမွာ စင္ေပၚမွာ ခရစၥတီးနားက တစ္ဘက္ ၊ တီရွာနီကတစ္ဘက္ရပ္ေနၾကေတာ့ ပရိသတ္ရဲ႕ မ်က္လံုးေတြက ခရစၥတီးနားဆီတစ္လွည့္ ၊ တီရွာနီဆီတစ္လွည့္ေပါ့။ ခရစၥတီးနားက ႏွင္းလိုေဖြးဆြတ္ေနျပီး ေရႊေရာင္ေတာက္ေနတဲ့ ဆံပင္ေတြနဲ႔ ၊ ျပီးေတာ့ စင္ဒရဲလားလို အျဖဴေရာင္ဂါ၀န္နဲ႔ဆိုေတာ့ မီးေရာင္ေအာက္မွာ သိပ္လွတာပဲေပါ့။ သူမဟာ ကဗ်ာစာအုပ္ ၆ အုပ္ထုတ္ျပီးပါျပီ။ အက္စ္တိုနီးယားရဲ႕ အထင္ရွားဆံုး ကဗ်ာဆုအျပင္အျခားကဗ်ာဆုေပါင္းမ်ားစြာလည္းဆြတ္ခူးရရွိထားတဲ့ ကဗ်ာဆရာမျဖစ္ပါတယ္။ သူမရဲ႕ The Drums of Silence (၂၀၀၇) `တိတ္ဆိတ္မႈရဲ႕ ဗံုမ်ား´ ကဗ်ာစာအုပ္ အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ဟာ ဥေရာပဘာသာျပန္ကဗ်ာ ဆုခ်ီးျမႇင့္ျခင္းခံခဲ့ရပါတယ္။ သူမရဲ႕ ေနာက္ဆံုးကဗ်ာစာအုပ္ျဖစ္တဲ့ The Final Going of Snow `ႏွင္းေတြေနာက္ဆံုးထြက္ခြာခ်ိန္´ (၂၀၁၁)ကို Modern Poetry in Translation က ထုတ္ေ၀ခဲ့ျပီး How to explain my language to you `ကၽြန္မရဲ႕ ဘာသာစကားကို ရွင့္ကိုဘယ္လိုေျပာရပါ့´ ကဗ်ာဟာ ဒီစာအုပ္ထဲ ပါရွိတဲ့ တစ္ပုဒ္ျဖစ္ပါတယ္။ ကဗ်ာေတြအျပင္ ၀တၳဳတိုေပါင္းခ်ဳပ္ ၃ အုပ္နဲ႔ ျပဇာတ္ ၂ ပုဒ္ ေရးသားထုတ္ေ၀ျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာကဗ်ာပြဲေတာ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပါ၀င္ခဲ့ျပီး ျဗိတိသွ် စာေပဂ်ာနယ္မဂၢဇင္းေတြမွာ သူမ ကဗ်ာေတြ မၾကာခဏ ဘာသာျပန္ေဖၚျပပါရွိတာျဖစ္ပါတယ္။

ခရစၥတီးနား အီဟင္န္ Kristina Ehin
ခရစၥတီးနား အီဟင္န္ Kristina Ehin

ကၽြန္မရဲ႕ ဘာသာစကားကို ရွင့္ကို ဘယ္လုိေျပာရပါ့

 
ကၽြန္မရဲ႕ ဘာသာစကားကို ရွင့္ကို ဘယ္လုိေျပာရပါ့
အခုပဲ ၊ ေဟာဒီမွာ
ေဟာဒီ စမ္းေခ်ာင္းနံေဘးက လ ေရာင္မွာ
 
ရွင္နဲ႔ ကၽြန္မ အတူထိုင္ေနတယ္
ေခ်ာေမာတဲ့ အင္ဒို – ဥေရာပ ေယာက္်ားသား
ေရညႇိတက္ ဖင္ႏို – ယူဂရစ္ေက်ာက္တံုးေပၚမွာ
စကားဟာ တစ္၀က္ကိုယ္လံုးတီး
ရွင္နဲ႔ ကၽြန္မၾကားမွာ ညၾကီးဟာလင္းလက္လို႔
 
ရွင့္ကို ကၽြန္မေျပာျပခ်င္လြန္းလိုက္တာေလ
ထင္း႐ွဴးပင္ေတြဟာ ကၽြန္မရဲ႕ ဘာသာစကားထဲမွာ
ဘယ္လိုအနံ႔ အသက္ထြက္ၾကပံု
ျပီး . . . ခရမ္းေရာင္ ပန္းပြင့္ၾကီးေတြနဲ႔ အိုင္းရစ္ပန္းေတြ
ႏွမ္းဖတ္ေက်ာက္ေတြေပၚေရေတြဟာ
ကၽြန္မရဲ႕ ဘာသာစကားထဲမွာ ဗလံုးဗေထြး
တသြင္သြင္စီးဆင္းပံု
ပုရစ္ေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးတေယာေတြထဲက
အသံျခစ္ညႇစ္ယူၾကပံု
 
ဒါေပမယ့္ ရွင္နဲ႔ကၽြန္မဟာ လံုး၀တိတ္ဆိတ္
မ်က္စိေတြမွိတ္လို႔
ကၽြန္မတို႔ ပါးစပ္ေတြကို မၾကာခဏဆိုသလို
ဖြင့္႐ံုတင္ပဲဖြင့္လို႔
တစ္၀က္ကိုယ္လံုးတီး ညၾကီးထဲ လင္းလက္တဲ့
စကားလံုးအခ်ိဳ႕ဖြင့္ဟဖို႔ ေျပာဆိုၾကတာ
ရွင့္ဘာသာစကားလည္းမဟုတ္
ကၽြန္မဘာသာစကားလည္းမဟုတ္။
 

ခရစၥတီးနား အီဟင္န္
How to explain my language to you


တာယာ ခရဲမ္ဘာဂါ Taja Kramberger ဟာ ဆလိုဗီးနီယားႏိုင္ငံ ၊ လ်ဳဗ္လ်ာနာျမိဳ႕မွာ ၁၉၇၀ ကဖြားျမင္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ သူမဟာ ကဗ်ာဆရာမအျပင္ ဘာသာျပန္ဆရာမ ၊ အက္ေဆးဆရာမ ၊ သမိုင္းဆိုင္ရာ မႏုႆေဗဒပညာရွင္နဲ႔ တကၠသိုလ္ဆရာမလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ University of Primorska ကေနသမိုင္းဆိုင္ရာ မႏုႆေဗဒဘာသာရပ္နဲ႔ PhD ေဒါက္တာဘြဲ႕ရထားသူျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ မဂၢဇင္းရဲ႕ Editor – in – Chief လည္းျဖစ္ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ပထမဆံုးလံုးခ်င္းကဗ်ာစာအုပ္ျဖစ္တဲ့ Marzipan ကို ၁၉၇၇ မွာထုတ္ေ၀ခဲ့ျပီး ေနာက္ထပ္လံုးခ်င္းကဗ်ာစာအုပ္ ၈အုပ္ဆက္တိုက္ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ဥေရာပဘာသာစကား အသီးသီးဘာသာ ျပန္ဆိုျခင္းလည္းခံရပါတယ္။ ေအာက္ေဖၚျပပါကဗ်ာ Every dead one has a name `လူေသတစ္ေယာက္စီမွာ နာမည္တစ္လံုးစီရွိၾက တယ္´ ဟာ ၂၀၁၁ထုတ္ ‘Z roba Klifa’ ေပါင္းခ်ဳပ္ကျဖစ္ပါတယ္။ Spela Drnovsek Zorko က ဆလိုဗီးနီယားကေန အဂၤလိပ္ဘာသာ ျပန္ဆိုထားတာျဖစ္ပါတယ္။
 

တာယာ ခရဲမ္ဘာဂါ Taja Kramberger
တာယာ ခရဲမ္ဘာဂါ Taja Kramberger

 

လူေသတစ္ေယာက္စီမွာ နာမည္တစ္လံုးစီရွိၾကတယ္

လူေသတစ္ေယာက္စီမွာ နာမည္တစ္လံုးစီရွိၾကတယ္
သက္ရွိေတြရဲ႕ နာမည္ေတြသာ မိမိတို႔ကို ရြံ႕တြံ႕တံု႔ဆိုင္းသြားေစတယ္။
အခ်ိဳ႕နာမည္ေတြကို အသံျပဳဖို႔ဘယ္လိုမွမျဖစ္ႏိုင္ဘူး
ျပဳၾကည့္ရင္ အေၾကာဆြဲသလို ထစ္ထစ္ေငါ့ေငါ့ျဖစ္သြားတယ္။
အခ်ိဳ႕နာမည္ေတြကို တင္စားရည္ညႊန္းလို႔ပဲရတယ္ ၊
အခ်ိဳ႕နာမည္ေတြ ၊ မ်ားေသာအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ နာမည္ေတြ ၊
ဒီအရပ္ေဒသေတြမွာ ေျပာခြင့္မရွိပိတ္ပင္တားျမစ္ခံရတယ္။
 
လူေသတစ္ေယာက္စီမွာ နာမည္တစ္လံုးစီရွိၾကတယ္ ၊
ေက်ာက္သားေပၚထြင္းထားတယ္
နာေရးသတင္းမွာ မဟုတ္ရင္ ဖံုးစာအုပ္ထဲမွာ ပံုႏွိပ္ထားၾကတယ္။
ကၽြန္မရဲ႕နာမည္ကိုေတာ့ တမင္ပ်က္စီးေအာင္ဖ်က္ၾကတယ္
ႏွစ္အနည္းငယ္မွာ တစ္ခါ
ညစ္ႏြမ္းခံရျပီး အျခားနာမည္တစ္ခုနဲ႔ အစားထိုးခံရတယ္။
 
ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုတုန္းက
အဆင့္ျမင့္ရာထူးၾကီးၾကီးပါတီ၀င္တစ္ဦးဟာ
ကၽြန္မကို သတိေပးခဲ့ဘူးတယ္
`အခ်ိန္ရွိေနေသးသေရြ႕ ၊ ကဗ်ာဆရာမလိုပဲဆက္ေနပါ´
အခ်ိန္ရွိေနေသးသေရြ႕ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ
ဘာအတြက္အခ်ိန္ရွိေနေသးတာလဲ။
 
ကၽြန္မဟာ လူမႈသိပၸံပညာရွင္လည္းျဖစ္ခဲ့တယ္
ျပီး . . . အယ္ဒီတာ . . . ျပီးစည္း႐ံုးလႈံ႕ေဆာ္သူ
ျပီး . . . ဘာသာျပန္ဆရာမ . . . ျပီးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ
ျပီး . . . တကၠသိုလ္ဆရာမ။
အဲဒါတစ္ခုမွ မေကာင္းခဲ့ပါဘူး –– မခံမရပ္ႏိုင္ေအာင္ပဲ ––
ေရွးအထုပ္အပိုးေဟာင္းနယ္စပ္ေတြကို က်ဴးေက်ာ္ျခင္းေတြ
ပုရိသစိုးမိုးလက္ေခ်ာင္းညစ္ညမ္းေတြနဲ႔
ေရးစြဲခဲ့တဲ့ နယ္ျခားမ်ဥ္းေတြ ။
 
အခန္းေတြအားလံုး ကၽြန္မေလသလပ္လိုက္တယ္
အမွတ္ေပးစည္းမ်ဥ္းေတြအားလံုးကၽြန္မလ်စ္လ်ဴ႐ႈလိုက္တယ္
ႏွလံုးေသြးေၾကာအတြင္းရွိ အခင္ငယ္ေတြအားလံုး
ကၽြန္မဖြင့္ခ်ပစ္လုိက္တယ္။
 
အဲဒါနဲ႔ ကၽြန္မကိုဒင္းတို႔ ျပင္ပမွာစြန္႔ပစ္လိုက္ၾကတယ္
လူေသေတြကို လုပ္သလိုမ်ိဳးပါပဲ
ဒါေပမယ့္ လူေသတစ္ေယာက္စီမွာ နာမည္တစ္လံုးစီရွိေနေသးတယ္ေလ ။ ။
 
 
တာယာ ခရဲမ္ဘာဂါ
Every Dead One has a Name

 
ဗယ္လ္ဂ်င္နာ ေမာ့တ္ Valzhyna Mort ဟာ ဘယ္လာ႐ု(စ္) ႏိုင္ငံ ၊ မင္န္႔စ္က္ျမိဳ႕သူျဖစ္ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ပထမဆံုးစာအုပ္ ျဖစ္တဲ့ I’m as Thin as Your Eyelashes `ကၽြန္မဟာ ရွင့္မ်က္ေတာင္ေမႊးနီးပါး ပါးလ်ပါတယ္´ ကို ၂၀၀၅ မွာ ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါ ဟာ သူမရဲ႕ ကဗ်ာစာအုပ္မဟုတ္ပဲ သူမဘာသာျပန္ထားတဲ့ ပိုလန္နဲ႔ အဂၤလန္က ကဗ်ာေတြနဲ႔ စကားေျပေတြျဖစ္ပါတယ္။ သူမကိုယ္ တိုင္ေရးသားခဲ့တဲ့ ကဗ်ာေတြအတြက္ ၂၀၀၅ မွာ the Crystal of Vilenica ဆု ၊ ၂၀၀၈မွာ အေကာင္းဆံုးအေရွ႕ဥေရာပကဗ်ာဆရာေတြ အတြက္ Hubert Burda Poetry Prize ကိုဆြတ္ခူးရရွိခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၅ မွာ သူမဟာ အေမရိကကိုထြက္ခြာသြားခဲ့ျပီး Cornell University မွာတကၠသိုလ္ဆရာမ အလုပ္လုပ္လွ်က္ရွိပါတယ္။ သူမရဲ႕ ဒုတိယစာအုပ္ျဖစ္တဲ့ Factory of Tears `မ်က္ရည္ထုတ္စက္႐ံု´ ဟာ သူမရဲ႕ လံုးခ်င္းကဗ်ာစာအုပ္ျဖစ္ျပီး အေမရိကန္မွာ ပထမဦးဆံုးထုတ္ေ၀တဲ့ ဘယ္လ႐ုစ္ – အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ ကဗ်ာစာအုပ္ျဖစ္ပါ တယ္။ သူမရဲ႕ ေနာက္ဆံုးထုတ္ကဗ်ာစာအုပ္ Collected Body (၂၀၁၁)ကို အေမရိကန္မွာ ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ေအာက္ပါ Belarusian I `ဘယ္လာ႐ုစ္လူမ်ိဳးမိမိ´ ကဗ်ာဟာ Factory of Tears စာအုပ္ထဲကျဖစ္ပါတယ္။
 

ဗယ္လ္ဂ်င္နာ ေမာ့တ္ Valzhyna Mort
ဗယ္လ္ဂ်င္နာ ေမာ့တ္ Valzhyna Mort

 

ဘယ္လာ႐ု(စ္) လူမ်ိဳး မိမိ

 
မိမိတို႔ရဲ႕ မိခင္ေတြေတာင္ ဘယ္လိုမွ နားမလည္ႏိုင္ၾကဘူး
မိမိတို႔ ဘယ္လိုေမြးဖြားလာခဲ့ၾကပံု
မိခင္ေတြရဲ႕ ေပါင္တံေတြကို ျဖဲဟလိုက္ျပီး
ကမာၻၾကီးထဲ မိမိတို႔ တြားသြားထြက္လာခဲ့ၾကပံု
ဗံုးၾကဲခံအျပီး အယိုအယြင္းအပ်က္အစီးေတြၾကားထဲက
တြားသြားထြက္လာသလိုမ်ိဳး
ဘယ္သူဟာ မိန္းကေလး ဘယ္သူဟာ ေယာက္်ားေလး
မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္မေျပာႏိုင္ခဲ့ၾကဘူး
အမႈိက္သ႐ိုက္ေတြေျမၾကီးေတြ မိမိတို႔ အငမ္းမရေကာက္စားၾကတယ္
အဲဒါေတြကို ေပါင္မုန္႔အထင္နဲ႔
ျပီး . . . မိမိတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ ကၽြမ္းဘားမယ္
မိုးကုတ္စက္၀ိုင္းရဲ႕ ခ်ည္မွ်င္ေလးေပၚမွာ တင္ဆက္ေျဖာ္ေျဖေနတာ
အျမင့္ဆံုးျပေနက်ေနရာမွာ ကစားျပေနတာ
ေစာက္ကျမင္းမ
 
မိမိတို႔ေမြးဖြားလာၾကတဲ့ တိုင္းျပည္မွာ
အိမ္တံခါးတစ္ခ်ပ္ကို ေျမျဖဴနဲ႔ ျခစ္လိုက္တယ္
ေမွာင္ျပီဆိုေတာ့မွ ျမင္းလွည္းတစ္စီးေရာက္လာတယ္
ျပီး . . . သင့္ကိုဘယ္သူမွ ဘယ္ေတာ့မွ မေတြ႕ၾကရေတာ့ဘူး
ဒါေပမယ့္ အဲဒီကားေတြေပၚစီးနင္းလိုက္ပါလာၾကသူေတြဟာ
လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြလည္းမဟုတ္ဘူး
လက္ကိုင္႐ိုးရွည္တပ္ ေကာက္ရိပ္ဓါးကိုင္ေဆာင္သူ
ေျခသလံုးအိမ္တိုင္လည္းမဟုတ္ဘူး
အဲဒါဟာ ခ်စ္ျခင္းတရားရဲ႕ မိမိတို႔ဆီ ခ်စ္ျမတ္ႏိုးစြာ
လာေရာက္ပံုပဲေပါ့
မိမိတို႔ရဲ႕ မ်က္ႏွာေတြကို ပု၀ါအုပ္ျပီး
မိမိတို႔ကို အလစ္သုတ္ဆြဲယူသြားၾကတယ္
 
အမ်ားသံုးအိမ္သာေတြထဲမွာပဲ မိမိတို႔ လံုး၀လြတ္လပ္ၾကေလတယ္
အေၾကြေစ႔နည္းနည္းေပးလုိက္ရင္ ဘယ္သူမွ မိမိတို႔ကို
ဘာပဲလုပ္လုပ္ ဂ႐ုမစိုက္ၾကေတာ့ဘူး
ေႏြရဲ႕ အပူေဆာင္းရဲ႕ အေအးကို မိမိတို႔ အံတုခဲ့ၾကတယ္
မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ဟာ ဘာသာစကားပဲလို႔
မိမိတို႔ကိုယ္မိမိတို႔စတင္ေတြ႕ရွိလိုက္ၾကတဲ့ အခ်ိန္မွာ
မိမိတို႔လွ်ာေတြ ဖယ္ရွားခံလုိက္ရတယ္ ၊ အဲဒီအခိ်န္မွာ
မိမိတို႔မ်က္လံုးနဲ႔ စကားစေျပာၾကေတာ့တယ္
မိမိတို႔မ်က္လံုးေတြ ေဖါက္ခံလိုက္ရတဲ့အခါ
မိမိတို႔ လက္ေတြနဲ႔ စကားေျပာၾကတယ္
မိမိတို႔လက္ေတြကို ျဖတ္ပစ္လုိက္ၾကေတာ့
မိမိတို႔ေျခေခ်ာင္းေတြနဲ႔ စကားဆက္ေျပာၾကတယ္
မိမိတို႔ေျခေထာက္ေတြ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္ခတ္ခံရေတာ့
မိမိတို႔ `အင္း´ ေခါင္းျငိမ့္ျပီး `ဟင့္အင္း´ေခါင္းခါခဲ့ၾကတယ္
မိမိတို႔ ဦးေခါင္းေတြကို ဒင္းတို႔ အရွင္လတ္လတ္စားပစ္လိုက္ၾကေတာ့
အိပ္စက္ေနၾကတဲ့ မိမိတို႔ မိခင္ေတြရဲ႕ ၀မ္းေၾကာသိုက္ေတြထဲ
မိမိတို႔ ျပန္တြားသြား၀င္ေရာက္သြားၾကတယ္
ဗံုးခိုက်င္းေတြထဲ ၀င္ေရာက္သြားၾကသလို
ျပန္လည္ေမြးဖြားၾကဖို႔ပဲေပါ့
အဲဒီအခ်ိန္ ၊ အဲဒီမိုးကုတ္စက္၀ိုင္းမွာ
မိမိတို႔ရဲ႕ အနာဂတ္ ကၽြမ္းဘားမယ္ဟာ
ေနလံုးၾကီးရဲ႕ မီးဟုန္းဟုန္းေတာက္ ၾကိမ္ခြင္းထဲကေန
ခုန္ထြက္လာေနတယ္
၀က္အူရစ္/ သံ၀ါသျပဳခံရျပီးေပါ့။

ဗယ္လ္ဂ်င္နာ ေမာ့တ္
Belarusian I


ေဇယ်ာလင္း
18 – July – 12

UNESCO ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ မစၥ အိုင္ရီးနား ဗိုကိုဘာ၏ ၂၀၁၂ မတ္လ ၂၁ ကမၻာ့ကဗ်ာေန႔အတြက္ သ၀ဏ္လႊာ

ကဗ်ာဟာ ဘာသာေဗဒနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ဖြင့္ဟေဖၚျပခ်က္ရဲ႕ အျမင့္ဆံုး ပံုသဏၭာန္ေတြထဲက တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ပါတယ္။ ဖန္တီးမႈနဲ႔ ဘာသာစကား လံုး၀လြတ္လပ္မႈတို႔ကို ေပးျခင္းအားျဖင့္ ကဗ်ာဟာ လူေတြရဲ႕ အိုင္ဒင္တတီေတြရဲ႕ အေရးပါတဲ့ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒိအျပင္ ဂီတ အကနဲ႔ ပန္းခ်ီတို႔လိုပဲ ကဗ်ာဟာ မိမိတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ အိုင္ဒင္တတီေတြ ဖန္တီးဖို႔ အစဥ္မျပတ္ ေထာက္ကူလ်က္ ရွိပါတယ္။

ကဗ်ာဟာ ယဥ္ေက်းမႈ ကြဲျပားျခားနားမႈနဲ႔ ဘာသာစကားရဲ႕ ကြဲျပားျခားနားမႈတို႔အၾကား ေလးနက္တဲ့ ခ်ိတ္ဆက္မႈကို ဖြဲ႔စည္းျပဳလုပ္တဲ့ ေနရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အသံေတြ၊ မက္တဖာေတြ၊ သဒၵါေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္တဲ့ ကဗ်ာဘာသာစကားဟာ ကမၻာ့ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ ကမၻာ့ဘာသာစကားမ်ား တေျဖးေျဖး ဆိတ္သံုး ေပ်ာက္ကြယ္လာျခင္းကို ကာကြယ္ဟန္႔တားႏိုင္တဲ့ တံတိုင္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာစကားရဲ႕ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ အစြမ္းသတၱိေတြကို စူးစမ္းရွာေဖြ ေဖၚထုတ္ျခင္းအားျဖင့္ ကဗ်ာဖန္တီးမႈဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဲ႕ အာမခံခ်က္ျဖစ္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈမ်ား အျပန္အလွန္ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ ျပဳျခင္းကို ျပည့္စံုၾကြယ္၀ေစပါတယ္။
Continue reading

မႏၱေလးစာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအား အႏူးအညြတ္ ေတာင္းပန္ျခင္း

၂၀၁၂ ၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ လထုတ္ `လႈိင္းသစ္´ မဂၢဇင္း အမွတ္ (၁၃) တြင္ေဖၚျပပါရွိေသာ ကၽြန္ေတာ္၏ `ကဗ်ာႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး´ ေဆာင္းပါးတြင္ မႏၱေလးကဗ်ာဆရာမိတ္ေဆြအခ်ိဳ႕အပါအ၀င္ မႏၱေလးစာဖတ္ပရိသတ္မ်ားကို ထိပါးေရးသားထားသည့္ သေဘာသဖြယ္ သက္ေရာက္္ပါသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ့္အေပၚျငိဳျငင္သည္ကို ၾကားသိရ၍ ကၽြန္ေတာ္စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရပါသည္။ ထိုသို႔သေဘာသက္ေရာက္ သြားသျဖင့္မႏၱေလးစာဖတ္ပရိသတ္မ်ားႏွင့္ မႏၱေလးကဗ်ာဆရာမိတ္ေဆြမ်ားအားဤတြင္ ကၽြန္ေတာ္ေဇယ်ာလင္း အႏူးအညြတ္ေတာင္း ပန္အပ္ပါသည္။

‘လႈိင္းသစ္’ မဂၢဇင္းပါ အဆိုပါေဆာင္းပါးကို မဖတ္ရေသးလွ်င္အထက္ပါ `မႏၱေလး´ကိစၥပါရွိေသာ စာပိုဒ္ကို ကၽြန္ေတာ္ျပန္ လည္ေဖၚျပလိုပါသည္။ စာမ်က္ႏွာ ၁၀၄ ၊ ေကာ္လံ ၂ ၊ စာပိုဒ္ ၂ ၊ လိုင္း ၄ တြင္ျဖစ္ပါသည္။

‘ဒါဆို ဘာျဖစ္လို႔ ေခတ္ေပၚကဗ်ာကို ဆန္႔က်င္တာလဲ။ အဲသလိုေမးခြန္းမ်ိဳး
ကၽြန္ေတာ္ ေမးခံရဖူးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မႏၱေလးသားေတြဆီကေပါ့’။

ဆက္စပ္၍ အဆိုပါ ေဆာင္းပါးအေၾကာင္း အနည္းငယ္မွ် ေျပာပါရေစ။ ထိုေဆာင္းပါးကို ေဆာင္းပါးေအာက္ေျခ၌ ေန႔စြဲတပ္ထားသည့္အတိုင္း သႀကၤန္ရက္ေန႔မ်ား ၊ ၂၀၀၇တြင္ ေရးသားျပီးစီးခဲ့ပါသည္။ ထိုကာလ၌ LANGUAGE POETRY/ LP/ ဘာသာစကားကဗ်ာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကၽြန္ေတာ့္အား ေရွ႕တြင္လည္းေကာင္း ၊ ကြယ္ရာတြင္လည္းေကာင္း ၊ စာအားျဖင့္လည္းေကာင္း ၊ ဖုန္းအားျဖင့္လည္း ေကာင္း စာေပမဆန္ ၊ အယူအဆ/ သေဘာတရားမဆန္ပဲ ပုဂၢိဳလ္ေရးဦးစားေပး တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ၊ ညစ္ညမ္းစြာ ဆဲေရးတိုင္းထြာမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္သာမက ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ က်ဴးလြန္ခံရျခင္းပင္ ရွိခဲ့ပါသည္။ လူပုဂၢိဳလ္အမည္မ်ား ကၽြန္ေတာ္ ထုတ္ေဖၚေျပာျခင္း မျပဳလိုပါ၍ မေျပာေတာ့ပါ။ ထိုကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္သူမ်ားတြင္ အဓိကအားျဖင့္ မႏၱေလးႏွင့္ ပ်ဥ္းမနားမွ (တစ္ခ်ိန္က) ကဗ်ာမိတ္ေဆြ/ ေရးေဘာ္မ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အထက္ပါေဆာင္းပါးတြင္ `မႏၱေလးသားေတြ´ ဟုပါရွိသြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္ရပါသည္။ မခံမရပ္ႏိုင္ျဖစ္ခဲ့ရသည့္ ကိစၥကို အဆိုပါေဆာင္းပါးတြင္ ဤကဲ့သို႔ ေရးသားပါရွိခဲ့ျခင္းကို ကၽြန္ေတာ့္အမွားဟု ခံယူျပီး ယခုလို ေတာင္းပန္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
Continue reading

ျမန္မာႏိုင္ငံကဗ်ာဆရာမ်ားသမဂၢ (UMP) နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ (၁)

ျမန္မာႏိုင္ငံ ကဗ်ာဆရာမ်ား သမဂၢ (UMP) မွာ ကၽြန္ေတာ့္ကို အတြင္းေရးမွဴးတစ္ဦးအေနနဲ႔ ထည့္ထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အစည္းအေ၀း ၂ ၾကိမ္က်င္းပခဲ့ေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္ဘယ္လိုမွ မအားလို႔ မတက္ေရာက္ႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။


UMP နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ ဒီ၀က္ဘ္ဆိုက္သ္ကေနပဲ တင္ျပစရာရွိတာေတြ တင္ျပသြားမယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ထားပါ တယ္။ ကြန္မန္႔ေတြ ေပးလို႔လည္း ရပါတယ္။


၂၀၁၁ အေကာင္းဆံုး (အၾကိဳက္ဆံုး) ကဗ်ာစာအုပ္ေရြးခ်ယ္ေရး

၁၄ – ၂ – ၂၀၁၂ ေန႔စြဲပါ (ဆရာ) ေမာင္စိမ္းနီရဲ႕ စာထဲမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းပါရွိပါတယ္။

“ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံကဗ်ာဆရာမ်ား သမဂၢအေနျဖင့္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္းထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကေသာ ကဗ်ာစာအုပ္မ်ား (တစ္ဦး ခ်င္း + စုေပါင္း) ထဲမွ အေကာင္းဆံုး (အၾကိဳက္ဆံုး) ကဗ်ာစာအုပ္တစ္အုပ္ကို ေရြးခ်ယ္ကာ ဆုေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဆုေရြးခ်ယ္ေရး အဖြဲ႕ တြင္ ဆရာလဲပါ၀င္ပါတယ္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္း ထုတ္ေ၀ခဲ့ေသာ ကဗ်ာစာအုပ္မ်ားထဲမွ ဆရာအၾကိဳက္ဆံုး ကဗ်ာစာအုပ္ (၃) အုပ္ကို အရင္ေရြးထုတ္ကာ စာရင္းေပးဖို႔ ေစလိုပါတယ္။

(ေနာက္မွ – အဆင့္ဆင့္စိစစ္ေရြးခ်ယ္ျပီး တစ္အုပ္တည္း ေရြးထုတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္)။´´


ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ ျပန္စာဟာ ဒီလိုျဖစ္ပါတယ္။
Continue reading