ကဗ်ာဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ား အတြဲ (၁)

ကဗ်ာဟာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ စိတ္ေနသေဘာထားကို ေျပာင္းလဲသင့္သလား။ တစ္ခုခုထ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ဖို႔ တြန္းအားေပး သင့္သလား။ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ရပ္ကို စတင္သင့္သလား။ ဥာဏ္ကို ထက္ျမက္ေအာင္ျပဳလုပ္သင့္သလား။ ခံစားမႈတစ္ခုခုကို ႏႈိးဆြ သင့္သလား။ ကဗ်ာေရးသူနဲ႔ ဖတ္သူရဲ႕ ဆက္ဆံေရးဟာ ဘယ္လိုရွိသလဲ။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ဖတ္သူအထက္မွာရွိျပီး ဖတ္သူကိုအထက္ စီးက ေဟာေျပာပို႔ခ်ေနသူလား။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ဖတ္သူနဲ႔ ဆက္ဆံေရးအေနအထားတစ္ခု ၾကိဳတင္ရယူထားသင့္သလား။ ဖတ္သူဟာ ကဗ်ာပုဒ္ရဲ႕ အစိပ္အပိုင္းတစ္ခုလား။ ဖတ္သူဟာ ေရးသူရဲ႕ လက္ေအာက္ခံအျဖစ္ရွိေနရတာ ေက်နပ္သလား။ Continue reading

စကၤာပူ ကဗ်ာခရီးစဥ္

၂၀၁၃၊ ဩဂုတ္ ၁၂ ကေန ၁၄ ရက္အထိ စကၤာပူႏိုင္ငံ ၊ စကၤာပူျမိဳ႕ေတာ္မွာ ျမန္မာကဗ်ာအေၾကာင္း ေဟာေျပာခြင့္နဲ႔ ကဗ်ာ ရြတ္ဖတ္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ စကၤာပူကဗ်ာဆရာ Alvin Pang အမွဴးျပဳျပီး ဖိတ္ၾကားတဲ့အတြက္ဒီအခြင့္အေရးရရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုမိုးေ၀း လည္းဖိတ္ၾကားခံရလို႔ ဒီစကၤာပူပြဲမွာ ႏွစ္ေယာက္အတူ ဆင္ႏႊဲခြင့္ရခဲ့ၾကပါတယ္။ ေလယာဥ္ခ ၊ ေနစရိတ္ ၊ စားစရိတ္အျပီးျငိမ္းအျပင္ ဥာဏ္ပူေဇာ္ခ အနည္းငယ္ရရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနတာကေတာ့ 6 College Ave. East မွာရွိတဲ့ Yale – NUS အေဆာက္အဦး က အခန္း ၂ ခန္းမွာျဖစ္ပါတယ္။

Poetic Trip to Singapore

Continue reading

ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာထဲက ေဒါ့ကယူမင္ထရီစီးေၾကာင္း

ပြင့္လင္းလူအဖြဲ႕အစည္းတည္ေဆာက္ဖို႔ အဘက္ဘက္က က်ိဳးပမ္းလာေနၾကတဲ့ ဒီအခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေခတ္ျပိဳင္ျမန္မာ ကဗ်ာနယ္ပယ္မွာ documentary စီးေၾကာင္းတစ္ေၾကာင္းေပၚလာေနတာ သတိျပဳမိပါတယ္။ ဒီ documentary poetry ေဒါ့ကယူမင္ထရီ ကဗ်ာကို ေလာေလာဆယ္မွာ စီးေၾကာင္း stream လို႔ပဲ သံုးခ်င္ပါေသးတယ္။ သီးျခားကဗ်ာ အမ်ိဳးအစား type/kind ၊ ကဗ်ာလႈပ္ရွားမႈ movement လို႔မသံုးခ်င္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာထဲက ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားတစ္ခုျဖစ္လာႏိုင္သလို ကဗ်ာလႈပ္ရွားမႈတစ္ခု လည္းအတိုင္းအတာတစ္ခုအထိျဖစ္ေကာင္းျဖစ္လာႏိုင္မယ္လို႔ပဲ ယူဆရပါတယ္။

႐ုပ္သံမွာ documentary film ကို `သတင္းကား´လို႔ပဲအလြယ္တကူနားလည္ၾကပါတယ္။ ဇာတ္လမ္းမဟုတ္ပါဘူး။ ရသထက္ သုတဘက္ပိုႏြယ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကည့္သူအတြက္ ရသခံစားမႈလည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ Documentary poetry ကိုေတာ့ `သတင္း ကဗ်ာ´လို႔အလြယ္တကူေျပာလို႔မရဘူးထင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ poetry `ကဗ်ာ´ဆိုတာျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ေစာဒကတက္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ သတင္းဟာလည္းပရိသတ္ကို ခံစားမႈျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတင္းေပးျခင္း/ေရးသားျခင္းရဲ႕ ပဏာမဦးတည္ခ်က္က ေတာ့ ခံစားမႈေပးဖို႔ထက္ သိမႈေပးဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ သိမႈကမွတစ္ဆင့္ ခံစားမႈျဖစ္ေပၚေစတာျဖစ္ေပမယ့္ ခံစားမႈေပးဖို႔ ဦးတည္ရည္ရြယ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ Documentary poetry ဟာ သတင္းေရာ ၊ ခံစားမႈပါ ေပးခ်င္တဲ့ ကဗ်ာဟန္တစ္မ်ိဳးလား။
Continue reading

ဘန္းစတီးန္ စာကိုး

ကဗ်ာရဲ႕ လူမႈေဆာင္တာဟာ ဖြင့္ဟေဖၚျပဖို႔မဟုတ္ပဲ ဖြင့္ဟေဖၚျပမႈျပဳႏိုင္ေခ်ေတြကို စူးစမ္းရွာေဖြဖို႔ျဖစ္တယ္။
ေဘာင္ေတြပဲေပါ့ မိမိတို႔ ေရာက္ေနတာထဲေပါ့။
သိမႈစီးေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး ၊ အာ႐ံုခံစားမႈစီးေၾကာင္း။
ေကာင္းတဲ့ကဗ်ာဆရာေတြဟာ ႏႈိင္းယွဥ္မႈေတြလုပ္ၾကတယ္ ၊ တကယ္ေတာ္တဲ့ ကဗ်ာဆရာေတြဟာ ႏႈိင္းယွဥ္မႈေတြၾကား ႏႈိင္းယွဥ္မႈေတြ ျပဳလုပ္တယ္။
Continue reading

ခေရ႕ဂ္ ဒေ၀ၚကင္န္ရဲ႕ LP ရွင္းလင္းခ်က္ထဲမွ ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕

ခေရ႕ဂ္ ဒေ၀ၚကင္န္ Craig Dworkin ဟာ ကက္နစ္သ္ ဂိုးလ္ဒ္စမစ္သ္နဲ႔အတူ ထင္ရွားတဲ့ အေမရိကန္ Conceptualist ကဗ်ာ/အေရး အသားဆရာျဖစ္ပါတယ္။ The Greenwood Encyclopedia of American Poetry (2005) အေမရိကန္ကဗ်ာစြယ္စံုက်မ္းအတြက္ LANGUAGE POETRY အေၾကာင္းအက်ဥ္းခ်ဳပ္ေရးသားခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ဒေ၀ၚကင္န္ရဲ႕ ရွင္းလင္းတင္ျပခ်က္ထဲက ေအာက္ပါေကာက္ ႏႈတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ကို နံပါတ္တပ္ျပီး ဘာသာျပန္တင္ျပျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

 

(၁)      LP ထင္ေယာင္ထင္မွား

 

LANGUAGE POETRY (LP) ဘာသာစကားကဗ်ာလို႔ေျပာလိုက္ရင္ LP ကဗ်ာ/အေရးအသားေတြကို အမွန္တကယ္ဖတ္႐ႈျပီး ၾကသူေတြထက္ မဖတ္႐ႈရေသးပဲ LP န႔ဲ ပတ္သက္လို႔ ထင္ျမင္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးေပးၾကသူ အေရအတြက္ဟာ ပိုမ်ားပါတယ္။ ဒီလိုအဆီအေငၚ မတည့္ျခင္းကို ၂၀ ရာစုကဗ်ာလႈပ္ရွားမႈေတြထဲမွာ LP နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပဲ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရွိရပါတယ္။ ဥပမာ တစ္ခုထုတ္ျပရရင္ ၁၉ ၊ ေဖေဖၚ၀ါရီ ၊ ၁၉၉၅ ထုတ္ New York Times မဂၢဇင္းရဲ႕ `အေက်ာ္အေမာ္ကဗ်ာဆရာမ်ား´ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ Paul Hoover ၊ Ann Lauterbach  နဲ႔ Leslie Scalapino တို႔ကို LP ကိုယ္စားအျပဳဆံုးကဗ်ာဆရာေတြလို႔ လြဲလြဲမွားမွားေဖၚျပထားတာေတြ႕ရပါတယ္။ LP ကဗ်ာဆရာေတြအျဖစ္ထည့္သြင္းေဖၚျပပါရွိၾကတဲ့ ဘယ္ LP ကဗ်ာစာအုပ္မွာမွ Hoover နဲ႔ Lauterbach တို႔မပါ၀င္ခဲ့ၾကပါဘူး။ Scalapino ကေတာ့ LP နဲ႔ ပတ္သက္ေပမယ့္ ဗဟိုပုဂၢိဳလ္တစ္ေယာက္မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။

LANGUAGE POETRY ဆိုတဲ႔ အသံုးအႏံႈးေပၚခဲ့တာ ႏွစ္အစိပ္ေက်ာ္ေက်ာ္ရွိျပီးေတာင္မွ LP ကို LPလို႔မသိပဲ ဘယ္ `postmodern´ကဗ်ာကိုမဆို LP ပဲလို႔ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ပါရာတက္(က္)တစ္က္ ၊ ေျခာက္ကပ္ျငီးေငြ႔ဖြယ္ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျပ ထားတဲ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္း/အယူအဆ/ျပင္ပသ႑ာန္ရဲ႕ အႏွစ္ခ်ဳပ္ေတြ ၊ ဒစၥဂ်န္႔က္တစ္ဗ္နည္းရဲ႕ ျမႇဳပ္ခ်န္မႈအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြ –– ဒါေတြဟာ LP သံုးစြဲခဲ့တဲ့နည္းေတြထဲပါ၀င္ေပမယ့္ LP က ဆန္႔က်င္တဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားေတြထဲမွာ အဆိုပါနည္းေတြေတြ႔ရင္လည္း အဲဒီကဗ်ာေတြ ကို LP လို႔ လြဲမွားမွတ္ယူသေဘာထားၾကတာေတြ႔ရပါတယ္။

Continue reading