ေလာကအျမင္နဲ႔ ကမာၻ

( ဒီဇင္ဘာကဗ်ာပြဲ အတြက္ ဆရာေဇယ်ာလင္းမွ ခ်ီးျမွင့္ေပးပို႔ေသာ စာတမ္း)
22 December 2013 at 19:36

`ေလာကအျမင္´ဆိုတာ စကားလံုးၾကီးေပမယ့္ အနက္အဓိပၸါယ္ေတြထုတ္ယူရရင္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ပုဂၢလဘ၀ subjectivity ရဲ႕ အခ်ဳပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဇ်တၱဘ၀လို႔လည္းေခၚလို႔ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ဒီပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ထဲမွာ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းျပီး အျပန္အလွန္ဆက္ ႏြယ္ဆက္သြယ္ေနတာေတြကေတာ့ သင္ယူမႈသညာအစုအေ၀း knowledge ၊ အမွတ္သညာအစုအေ၀း memory ၊ မိမိဘယ္သူဘယ္၀ါ သတ္မွတ္ခ်က္ self – identity ၊ မိမိကိုယ္မိမိ အသိုင္းအ၀ုိင္း/ (လူ႔) အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုအတြင္းထားရွိေနရာယူမႈ self – positioning ၊ မိမိရဲ႕ယံုၾကည္မႈ အစုအေ၀း beliefs ၊မိမိရဲ႕အမူအက်င့္ အစုအေ၀း habits ၊မိမိရဲ႕အစြဲအလန္းေတြ prejudices၊ မိမိရဲ႕အေၾကာက္တရား ေတြ fears ၊ မိမိရဲ႕ဆင္ျခင္သံုးသပ္စဥ္းစားေတြးေခၚပံု cognition စသည္ျဖင့္ အကုန္လံုးအက်ံဳး၀င္ေနၾကျပီး အဲဒါေတြဟာ မိမိရဲ႕ေန႔စဥ္ ဘ၀ကို ျပာ႒ာန္းသလို မိမိရဲ႕ ေလာကခ်င္းရာအျဖစ္အပ်က္ေတြေပၚအျမင္နဲ႔ တုန္႔ျပန္မႈတို႔ကိုလည္းၾကိဳးကိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ Complex ျဖစ္တဲ့ အစုအေ၀းၾကီးေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု Jigsaw puzzle လိုအံကိုက္ခ်ိတ္ဆက္ျပီး ပံုေဖၚေနတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ ခ်ိတ္လိုက္လြဲလိုက္နဲ႔ flux လႈပ္ေရြ႕ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ flux ျဖစ္ေနတဲ့ ပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ၾကီးကိုပဲ `ေလာကအျမင္´လို႔ `ခ်ဳပ္´ျပီးေျပာၾကည့္တာျဖစ္ ပါတယ္။

Continue reading

ကဗ်ာဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ားအတြဲ (၂)

ကဗ်ာဟာ တိုးတက္သလား။ ကဗ်ာမွာ တိုးတက္တယ္ဆိုတာ ရွိသလား။ ဆုတ္ယုတ္တာေကာ ရွိသလား။ တိုးတက္တာ ဆုတ္ယုတ္တာထက္ ေျပာင္းလဲသြားတာပဲလား။ ကဗ်ာျပဳလုပ္တဲ့ အေျခခံပစၥည္းေတြဟာ အေသေတြလား၊ အစဥ္အျမဲ ေျပာင္းလဲလႈပ္ရွားေနၾကသလား။ ကဗ်ာမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ပစၥည္းေတြ ေဟာင္းႏြမ္းသြားရင္ ကဗ်ာဟာ ဆုတ္ယုတ္ သြားသလား။ ကဗ်ာမွာ သံုးတဲ့ ပစၥည္းေတြ ဆန္းသစ္လာရင္ ကဗ်ာဟာ တိုးတက္လာသလား။ ကဗ်ာဟာ ကမာၻနဲ႔အတူ လိုက္ေျပာင္းလဲေနသလား။ ကမၻာနဲ႔အတူ လိုက္တိုးတက္ေနသလား။ ကဗ်ာဟာ ကမာၻကို တိုးတက္ေအာင္လုပ္ေပးႏိုင္သလား။ ကဗ်ာကိုခ်စ္သင့္သလား။ Continue reading

ကဗ်ာဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ား အတြဲ (၁)

ကဗ်ာဟာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ စိတ္ေနသေဘာထားကို ေျပာင္းလဲသင့္သလား။ တစ္ခုခုထ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ဖို႔ တြန္းအားေပး သင့္သလား။ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ရပ္ကို စတင္သင့္သလား။ ဥာဏ္ကို ထက္ျမက္ေအာင္ျပဳလုပ္သင့္သလား။ ခံစားမႈတစ္ခုခုကို ႏႈိးဆြ သင့္သလား။ ကဗ်ာေရးသူနဲ႔ ဖတ္သူရဲ႕ ဆက္ဆံေရးဟာ ဘယ္လိုရွိသလဲ။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ဖတ္သူအထက္မွာရွိျပီး ဖတ္သူကိုအထက္ စီးက ေဟာေျပာပို႔ခ်ေနသူလား။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ဖတ္သူနဲ႔ ဆက္ဆံေရးအေနအထားတစ္ခု ၾကိဳတင္ရယူထားသင့္သလား။ ဖတ္သူဟာ ကဗ်ာပုဒ္ရဲ႕ အစိပ္အပိုင္းတစ္ခုလား။ ဖတ္သူဟာ ေရးသူရဲ႕ လက္ေအာက္ခံအျဖစ္ရွိေနရတာ ေက်နပ္သလား။ Continue reading

စကၤာပူ ကဗ်ာခရီးစဥ္

၂၀၁၃၊ ဩဂုတ္ ၁၂ ကေန ၁၄ ရက္အထိ စကၤာပူႏိုင္ငံ ၊ စကၤာပူျမိဳ႕ေတာ္မွာ ျမန္မာကဗ်ာအေၾကာင္း ေဟာေျပာခြင့္နဲ႔ ကဗ်ာ ရြတ္ဖတ္ခြင့္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ စကၤာပူကဗ်ာဆရာ Alvin Pang အမွဴးျပဳျပီး ဖိတ္ၾကားတဲ့အတြက္ဒီအခြင့္အေရးရရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုမိုးေ၀း လည္းဖိတ္ၾကားခံရလို႔ ဒီစကၤာပူပြဲမွာ ႏွစ္ေယာက္အတူ ဆင္ႏႊဲခြင့္ရခဲ့ၾကပါတယ္။ ေလယာဥ္ခ ၊ ေနစရိတ္ ၊ စားစရိတ္အျပီးျငိမ္းအျပင္ ဥာဏ္ပူေဇာ္ခ အနည္းငယ္ရရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနတာကေတာ့ 6 College Ave. East မွာရွိတဲ့ Yale – NUS အေဆာက္အဦး က အခန္း ၂ ခန္းမွာျဖစ္ပါတယ္။

Poetic Trip to Singapore

Continue reading

ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာထဲက ေဒါ့ကယူမင္ထရီစီးေၾကာင္း

ပြင့္လင္းလူအဖြဲ႕အစည္းတည္ေဆာက္ဖို႔ အဘက္ဘက္က က်ိဳးပမ္းလာေနၾကတဲ့ ဒီအခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေခတ္ျပိဳင္ျမန္မာ ကဗ်ာနယ္ပယ္မွာ documentary စီးေၾကာင္းတစ္ေၾကာင္းေပၚလာေနတာ သတိျပဳမိပါတယ္။ ဒီ documentary poetry ေဒါ့ကယူမင္ထရီ ကဗ်ာကို ေလာေလာဆယ္မွာ စီးေၾကာင္း stream လို႔ပဲ သံုးခ်င္ပါေသးတယ္။ သီးျခားကဗ်ာ အမ်ိဳးအစား type/kind ၊ ကဗ်ာလႈပ္ရွားမႈ movement လို႔မသံုးခ်င္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေခတ္ျပိဳင္ကဗ်ာထဲက ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားတစ္ခုျဖစ္လာႏိုင္သလို ကဗ်ာလႈပ္ရွားမႈတစ္ခု လည္းအတိုင္းအတာတစ္ခုအထိျဖစ္ေကာင္းျဖစ္လာႏိုင္မယ္လို႔ပဲ ယူဆရပါတယ္။

႐ုပ္သံမွာ documentary film ကို `သတင္းကား´လို႔ပဲအလြယ္တကူနားလည္ၾကပါတယ္။ ဇာတ္လမ္းမဟုတ္ပါဘူး။ ရသထက္ သုတဘက္ပိုႏြယ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကည့္သူအတြက္ ရသခံစားမႈလည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ Documentary poetry ကိုေတာ့ `သတင္း ကဗ်ာ´လို႔အလြယ္တကူေျပာလို႔မရဘူးထင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ poetry `ကဗ်ာ´ဆိုတာျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ေစာဒကတက္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ သတင္းဟာလည္းပရိသတ္ကို ခံစားမႈျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သတင္းေပးျခင္း/ေရးသားျခင္းရဲ႕ ပဏာမဦးတည္ခ်က္က ေတာ့ ခံစားမႈေပးဖို႔ထက္ သိမႈေပးဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ သိမႈကမွတစ္ဆင့္ ခံစားမႈျဖစ္ေပၚေစတာျဖစ္ေပမယ့္ ခံစားမႈေပးဖို႔ ဦးတည္ရည္ရြယ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ Documentary poetry ဟာ သတင္းေရာ ၊ ခံစားမႈပါ ေပးခ်င္တဲ့ ကဗ်ာဟန္တစ္မ်ိဳးလား။
Continue reading