‘ကဗ်ာဆရာရဲ့ အတတ္ပညာ’ စာတမ္း ေနာက္ဆက္တြဲ

‘ကဗ်ာ’ ဆိုတဲ့အေခါ ္အေဝါ ္ဟာ အတတ္ပညာေပါ ္မွာ တည္မွီေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဘာအတတ္ပညာလဲဆိုေတာ့ အျခားမဟုတ္ပါဘူး။ ကဗ်ာပုဒ္ျပုလုပ္ဖန္တီးေရးသား
တတ္ျခင္းအတတ္ပညာျဖစ္ပါတယ္။ကဗ်ာေရးဖြဲ ့မုွ ုအတတ္ပညာေပါ့။ ဒီအတတ္ပညာဟာလူသားေတြတတ္ေျမာက္ထားႀကတဲ့အတတ္ပညာအသီးသီးလိုပါပဲ သင္ယူေလ့က်င့္ရတာပါ။ ေမြးရာပါမဟုတ္ပါဘူး။ကဗ်ာဆရာဆိုတာကဗ်ာေရးဖြ့ဲ ့တတ္သူကိုေခါ ္ေဝါ ္တာျဖစျ္ပီး ကဗ်ာေရးဖြဲ ့ဖန္တီး
တတ္ျခင္းဟာ ကဗ်ာဆရာရဲ့ဂုဏ္သတ္မွတ္ခ်က္ျဖစ္ပါ
တယ္။

၁၉၆၁မွာ ဆရာေဇာ္ဂ်ီက ‘ကဗ်ာ့ပရိယာယ္’ ဆိုတဲ့ အသံုးအနွံ ုးကို သံုးခဲ့ပါတယ္။ ကဗ်ာ့ပရိယာယ္ကို ကဗ်ာ
ေရးျခင္းအတတ္ပညာလို ့ဖြင့္ျပီး ကဗ်ာဆရာဆိုသူဟာ
သူ ့ရဲ့ကဗ်ာကဗ်ာပရိယာယ္ကိုဖြံ ့ျဖိုးတိုးတက္ေအာင္
ခ်ဲ့ထြင္သင္ယူေနရမွာျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာလည္းေတ့ြ ့ရိွရပါတယ္။

အတတ္ပညာနဲ ့ယွဥ္တြဲလာတာကေတာ့အသိပညာ
ျဖစ္ပါတယ္။အသိပညာမရိွပဲအတတ္ပညာမရိွပါဘူး။
ကဗ်ာဆိုတာဘာလဲလို ့ရိုးတိုးရိတ္တိတ္ေတာင္မသိပဲ ဘာကဗ်ာမွမဖတ္ဘူးပဲ ကဗ်ာဆိုတာဒါပါလားလို ့ေတာင္ ္မသိဘူးပဲကဗ်ာေရးလို ့မရပါဘူး။ ကဗ်ာဆရာဟာကဗ်ာဆိုင္ရာသိမွ ုဗဟုသုတေတြ စဥ္းစားေတြးေခါ ္မွ ုေတြ ဆင္ျခင္သံုးသပ္မွ ုေတြ
ကဗ်ာရဲ့ႀကန္အင္လကၡဏာေတြ အႏွစ္သာရေတြ အစရိွတဲ့
သိမွ ုနယ္ပယ္အဝန္းအဝိုင္းထဲလွ ုပ္ရွားလည္ပတ္
္က်င္လည္ရသူျဖစ္ပါတယ္။အဲဒီက်င္လည္လွ ုပ္ရွားရတ့ဲ အဝန္းအဝိုင္းက်ဥ္းရင္က်ဥ္းသေလာက္က်ယ္ရင္
က်ယ္သေလာက္ သိမွ ု တတ္မွ ုအတိုင္းအဆပမာဏေတြ
ရိွပါတယ္။

ဘာမွမသိပဲေရးလိုက္တာတို ့ ဘာမွမတတ္ပဲေရးလိုက္တာတို ့
ဘာနဲ ့ဘယ္သူ ့လွ ြမ္းမိုးမွ ုမွမရိွပဲ စိတ္ထဲရိွတဲ့ အတိုင္း ဒီအတိုင္းေကာက္ေရးခ်လိုက္တာ လို ့ေျပာရင္ အဲဒီစကားဟာတစံုတရာကို ဖံုးကြယ္ဖို ့ေသာ္၎ မိမိကိုမိမိေမြးရာပါပါရမီရွင္ႀကီးအျဖစ္မိမိကိုမိမိလွည့္စား
လည္ဆည္ဖို ့ေသာ္၎ပဲျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။
Continue reading

၂၀၁၄ ကမၻာ့ကဗ်ာေန.သို.

၂၀၁၄ ၊ ကမာၻ႔ကဗ်ာေန႔ သို႔

ျမန္မာကဗ်ာနဲ႔ ျမန္မာကဗ်ာေလာကအတြက္ မဂၤလာရွိတဲ့ ၂၀၁၄ ကမာၻ႔ကဗ်ာေန႔မွာ အခုလိုစကားနည္းနည္းေျပာခြင့္ရတဲ့အ တြက္ အမ်ားၾကီးေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အရင္ဦးဆံုး ၊ ျမန္မာကဗ်ာဆရာသမဂၢဥကၠ႒ ၊ ဒုဥကၠ႒ ၊ ႏွင့္တကြအျခား တာ၀န္ရွိသူအားလံုး နဲ႔အတူ ကဗ်ာညီအကိုေတြနဲ႔ ဧည့္ပရိသတ္တို႔ပါက်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ၾကပါေစလို႔ ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္းလိုက္ပါတယ္။

ဒီစာဟာ စာတမ္းမဟုတ္သလို လုပ္ငန္းလမ္းညႊန္လည္းမဟုတ္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ့္ ၂၀၁၂ – ၂၀၁၃ ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာပြဲေတာ္ ေတြတက္ေရာက္ခြင့္ရခဲ့တဲ့အေတြ႕အၾကံဳေတြထဲက ေတြးမိေတြးရာေလးကို ေဖါက္သည္ခ်တဲ့ သေဘာေလာက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အံ့ဩစရာ ေတြပါမွာမဟုတ္သလို ထိတ္လန္႔တုန္လႈပ္စရာေတြလည္းပါမွာမဟုတ္ပါဘူး။

ကဗ်ာဟာ ကမာၻၾကီးကို တိုက္႐ိုက္မေျပာင္းလဲႏိုင္ေပမယ့္ ကမာၻၾကီးရဲ႕အလွည့္အေျပာင္းေတြဟာ သိမႈအလွည့္အေျပာင္းေတြနဲ႔ အတူကဗ်ာမွာလည္း အလွည့္အေျပာင္းေတြျဖစ္လာတယ္ဆိုတာ ကဗ်ာဆရာေတြသိျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေတြဘယ္လိုပဲလွည့္ေျပာင္း ေစဦးေတာ့ ကဗ်ာဆရာအတြက္ မေျပာင္းလဲတဲ့ ေမးခြန္းေတြကေတာ့ရွိစျမဲပါပဲ။ အဲဒီေမးခြန္းေတြထဲမွာ ပါ၀င္တာအခ်ိဳ႕ထုတ္ျပရရင္(တစ္) ဘာလို႔ကဗ်ာေရးတာလဲ ၊(ႏွစ္) ကဗ်ာကိုဘယ္လိုေရးသလဲ ၊ (သံုး) ကဗ်ာဆရာ- ကဗ်ာ- ကဗ်ာဖတ္ပရိသတ္ဆိုတဲ့ဆက္သြယ္မႈကြန္ယက္ ကို ဘယ္လိုခ်ဲ႕ထြင္မလဲ။ ဒီေမးခြန္းေတြကို ကာယကံရွင္ကိုယ္တိုင္ကပဲခ်ဥ္းကပ္ေျဖရွင္းရမွာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ေဒသႏၱရဂိုဏ္းဂဏ ပဲျဖစ္ေစ ၊ အယူ၀ါဒဂိုဏ္းဂဏပဲျဖစ္ေစ ၊ ကဗ်ာေဗဒဂိုဏ္းဂဏပဲျဖစ္ေစ ၊ ေနာက္ဆံုးသူမ်ားေတြနဲ႔မတူခ်င္လြန္းတဲ့ ဂိုဏ္းဂဏစြဲ ဂိုဏ္းဂဏ ပဲျဖစ္ေစ ၊ ဘယ္ဂိုဏ္းဂဏကမွ ကာယကံရွင္ကဗ်ာဆရာကိုလႊမ္မိုးခ်ဳပ္ကိုင္ျပီး သူ႔ကေလာင္လက္ကို ေမာင္းႏွင္လို႔မရပါဘူး။

Continue reading

ေလာကအျမင္နဲ႔ ကမာၻ

( ဒီဇင္ဘာကဗ်ာပြဲ အတြက္ ဆရာေဇယ်ာလင္းမွ ခ်ီးျမွင့္ေပးပို႔ေသာ စာတမ္း)
22 December 2013 at 19:36

`ေလာကအျမင္´ဆိုတာ စကားလံုးၾကီးေပမယ့္ အနက္အဓိပၸါယ္ေတြထုတ္ယူရရင္ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ပုဂၢလဘ၀ subjectivity ရဲ႕ အခ်ဳပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အဇ်တၱဘ၀လို႔လည္းေခၚလို႔ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ဒီပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ထဲမွာ ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းျပီး အျပန္အလွန္ဆက္ ႏြယ္ဆက္သြယ္ေနတာေတြကေတာ့ သင္ယူမႈသညာအစုအေ၀း knowledge ၊ အမွတ္သညာအစုအေ၀း memory ၊ မိမိဘယ္သူဘယ္၀ါ သတ္မွတ္ခ်က္ self – identity ၊ မိမိကိုယ္မိမိ အသိုင္းအ၀ုိင္း/ (လူ႔) အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုအတြင္းထားရွိေနရာယူမႈ self – positioning ၊ မိမိရဲ႕ယံုၾကည္မႈ အစုအေ၀း beliefs ၊မိမိရဲ႕အမူအက်င့္ အစုအေ၀း habits ၊မိမိရဲ႕အစြဲအလန္းေတြ prejudices၊ မိမိရဲ႕အေၾကာက္တရား ေတြ fears ၊ မိမိရဲ႕ဆင္ျခင္သံုးသပ္စဥ္းစားေတြးေခၚပံု cognition စသည္ျဖင့္ အကုန္လံုးအက်ံဳး၀င္ေနၾကျပီး အဲဒါေတြဟာ မိမိရဲ႕ေန႔စဥ္ ဘ၀ကို ျပာ႒ာန္းသလို မိမိရဲ႕ ေလာကခ်င္းရာအျဖစ္အပ်က္ေတြေပၚအျမင္နဲ႔ တုန္႔ျပန္မႈတို႔ကိုလည္းၾကိဳးကိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ Complex ျဖစ္တဲ့ အစုအေ၀းၾကီးေတြဟာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု Jigsaw puzzle လိုအံကိုက္ခ်ိတ္ဆက္ျပီး ပံုေဖၚေနတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ ခ်ိတ္လိုက္လြဲလိုက္နဲ႔ flux လႈပ္ေရြ႕ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲ flux ျဖစ္ေနတဲ့ ပုဂၢလ/အဇ်တၱဘ၀ၾကီးကိုပဲ `ေလာကအျမင္´လို႔ `ခ်ဳပ္´ျပီးေျပာၾကည့္တာျဖစ္ ပါတယ္။

Continue reading

ကဗ်ာဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ားအတြဲ (၂)

ကဗ်ာဟာ တိုးတက္သလား။ ကဗ်ာမွာ တိုးတက္တယ္ဆိုတာ ရွိသလား။ ဆုတ္ယုတ္တာေကာ ရွိသလား။ တိုးတက္တာ ဆုတ္ယုတ္တာထက္ ေျပာင္းလဲသြားတာပဲလား။ ကဗ်ာျပဳလုပ္တဲ့ အေျခခံပစၥည္းေတြဟာ အေသေတြလား၊ အစဥ္အျမဲ ေျပာင္းလဲလႈပ္ရွားေနၾကသလား။ ကဗ်ာမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ပစၥည္းေတြ ေဟာင္းႏြမ္းသြားရင္ ကဗ်ာဟာ ဆုတ္ယုတ္ သြားသလား။ ကဗ်ာမွာ သံုးတဲ့ ပစၥည္းေတြ ဆန္းသစ္လာရင္ ကဗ်ာဟာ တိုးတက္လာသလား။ ကဗ်ာဟာ ကမာၻနဲ႔အတူ လိုက္ေျပာင္းလဲေနသလား။ ကမၻာနဲ႔အတူ လိုက္တိုးတက္ေနသလား။ ကဗ်ာဟာ ကမာၻကို တိုးတက္ေအာင္လုပ္ေပးႏိုင္သလား။ ကဗ်ာကိုခ်စ္သင့္သလား။ Continue reading

ကဗ်ာဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ား အတြဲ (၁)

ကဗ်ာဟာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ စိတ္ေနသေဘာထားကို ေျပာင္းလဲသင့္သလား။ တစ္ခုခုထ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ဖို႔ တြန္းအားေပး သင့္သလား။ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ရပ္ရပ္ကို စတင္သင့္သလား။ ဥာဏ္ကို ထက္ျမက္ေအာင္ျပဳလုပ္သင့္သလား။ ခံစားမႈတစ္ခုခုကို ႏႈိးဆြ သင့္သလား။ ကဗ်ာေရးသူနဲ႔ ဖတ္သူရဲ႕ ဆက္ဆံေရးဟာ ဘယ္လိုရွိသလဲ။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ဖတ္သူအထက္မွာရွိျပီး ဖတ္သူကိုအထက္ စီးက ေဟာေျပာပို႔ခ်ေနသူလား။ ကဗ်ာေရးသူဟာ ဖတ္သူနဲ႔ ဆက္ဆံေရးအေနအထားတစ္ခု ၾကိဳတင္ရယူထားသင့္သလား။ ဖတ္သူဟာ ကဗ်ာပုဒ္ရဲ႕ အစိပ္အပိုင္းတစ္ခုလား။ ဖတ္သူဟာ ေရးသူရဲ႕ လက္ေအာက္ခံအျဖစ္ရွိေနရတာ ေက်နပ္သလား။ Continue reading