ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ႕ ‘ဆြန္းနက္မ်ား’ (၆)

ဒီဆြန္းနက္ေတြကိုေသခ်ာဖတ္ရင္ အပိုင္းအစ fragments ေတြနဲ႔ဖြဲ႕စည္းထားတာေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ မတူကြဲျပားၾကတဲ့ အပိုင္းအစေတြကို ယွဥ္တြဲခ်ိတ္ထားတာျဖစ္တယ္။ juxtaposition ေပါ့။ fragments ေတြကို juxtaposition နဲ႔ ယွဥ္တြဲခ်ိတ္ဖြဲ႕စည္းျခင္းကို collage လို႔ေခၚတယ္။ ေမာ္ဒန္နစ္ဇင္မ္ရဲ႕အေမြ။

၁၄ေၾကာင္းမို႔လို႔ ဆြန္းနက္လို႔ ေခၚေပမယ့္ က်ေနာ္ကေတာ့ ေကာ္လာ့ဂ္် လို႔ပဲျမင္တယ္။ ထားပါေတာ့၊ ေကာ္လာ့ဂ္်-ဆြန္းနက္ေပါ့။ ဥပမာထုတ္ျပရရင္ —

ဆြန္းနက္မ်ာ

အရည္မရ အဖတ္မရ ဆြန္းနက္

၁။
ဝန္မခံခ်င္ေပမယ့္ ကိုယ္တို႔ ေျပာင္းလဲသြားၾကတယ္
ကေလးဘဝက အရသာေတြ႕လွတဲ့ ငါးေသတၱာကို ကိုယ္
အခု မႀကိဳက္ေတာ့

၂။
အသြင္သ႑ာန္ေတြ ဆိုတာကလည္း အခုပဲ ႏွင္းဆီဖူး
အခု ႏႈတ္ခမ္း အခု စအိုဝ

၃။
သူတို႔ရဲ႕ ပန္းေရာင္ဝါဒကေတာ့ မေျပာင္းဘူးလို႔
သင္ ျငင္းခုံမယ္ မဟုတ္လား
သင္ကေရာ ထေရာ့စကီဝါဒီလား
ဒါမွမဟုတ္ ေလေနာက္ကို လိုက္ေနတဲ့ ဇင္ကိုယ္ေတာ္လား

၄။
ကိုယ္ကေတာ့ ဆရာဝန္အမည္ခံ ကဗ်ာဆရာအမည္ခံ
အိမ္ေထာင္ဦးစီးအမည္ခံ အရည္မရအဖတ္မရ စကားႏိုင္လုသူမွ်
Continue reading

ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ႕ ‘ဆြန္းနက္မ်ား’ (၅)

မိုးေတြခ်ည့္ဆက္တိုက္႐ြာေနလို႔ ဆိုင္ဆိုင္မဆိုင္ဆိုင္ ‘မစၥတာအဲလိေယာ့အတြက္ ဆြန္းနက္တစ္ပုဒ္’

လိုင္း ၁ နဲ႔ ၂

‘အ႐ုဏ္ဟာ ညက အိမ္ျပန္မအိပ္တဲ့ အိမ္ေထာင္ရွင္
ေယာက္်ားလို
အသံမထြက္ဘဲ ေသာ့ကို လွည့္ေနရဲ႕’

အ႐ုဏ္ရဲ႕ေရာက္လာပုံ။ အ႐ုဏ္ ကို personify သက္မဲ့ကိုသက္ရွိဂုဏ္ေပးထားတယ္။ ထပ္ၿပီး ‘အိမ္ေထာင္ရွင္ေယာက္်ားလို’ ဥပမာအလက္ာ။ အသံမထြက္ပဲ ေသာ့ကိုလွည့္ေနတာ အသံမျမည္ေစခ်င္လို႔။ ဇနီးသည္မၾကားေစခ်င္လို႔။ တိတ္တခိုး။ တစ္ညလုံး အိမ္ျပန္မအိပ္ပဲ ဘယ္ေတြေရာက္လို႔ ဘာေတြလုပ္ေနခဲ့သလဲ။ ေဘာ္ဒါေတြနဲ႔ေသာက္စား ကာရာအိုေကညလုံးေပါက္လား။ အျခားမိန္းမတစ္ေယာက္လား။ ဇနီးသည္မသိေအာင္ မိဘအိမ္ျပန္ခိုးအိပ္တာလား။ အိမ္ရွိလ်က္နဲ႔ အိမ္ေထာင္ရွိလွ်က္နဲ႔ အိမ္ျပန္မအိပ္တဲ့ေယာက္်ားဟာ သံသယျဖစ္စရာပဲ။

‘အ႐ုဏ္’ ကို သက္ေသအျဖစ္ယူမယ္ဆိုရင္ အလင္းကိုေဆာင္လာျခင္း၊ေန႔သစ္ေရာက္လာျခင္း၊ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ားေမြးဖြားလာျခင္း၊သန္႔စင္သစ္ဆန္းျခင္း၊စသည္။ ခုေတာ့ အဲဒီသက္ေသအဓိပၸါယ္ေတြနဲ႔ သံသယျဖစ္ဖြယ္ရာဟာ ဆန္႔က်င္ဘက္ေတြ။ သမ႐ိုးက် အ႐ုဏ္ဆိုင္ရာသိမႈတည္ေဆာက္ခ်က္ေတြကို လႈပ္ခါလိုက္တာ။

ဆွန်းနက်မျာ

လိုင္း ၃

‘တခ်ိဳ႕ညေတြ တခ်ိဳ႕အသည္းႏွလုံးေတြကို လည္မ်ိဳညႇစ္ထားတယ္’

တခ်ိဳ႕ညေတြ နဲ႔ တခ်ိဳ႕အသည္းနလုံးေတြကို ကံပုဒ္ object လုပ္ထားတယ္။လည္မ်ိဳညႇစ္ထားတယ္။အၾကမ္းဖက္မႈ။သတ္ျဖတ္ဖို႔ႀကံစည္ေဆာင္႐ြက္မႈ။ဘယ္ဟာ ကတၱား ပုဒ္ subject လဲ။ လိုင္း ၁ က အ႐ုဏ္လား။အ႐ုဏ္ဟာ တခ်ိဳ႕ညေတြကို လည္မ်ိညႇစ္ထားတယ္။အသက္ရႉမရ၊ေသေဇာငင္။ အ႐ုဏ္ရဲ႕ ဆိုးသြမ္းတဲ့လုပ္ရပ္။တခ်ိဳ႕ညေတြ တခ်ိဳ႕အသည္းႏွလုံးေတြ မနက္ကို မႀကဳံေတြ႕ၾကရေတာ့ေအာင္။ေနာက္ထပ္မနက္ခင္းတစ္ခုကို အတူမႀကဳံဆုံခ်င္ေတာ့တာလား။ပုဂၢလိကရင္တြင္းနာက်င္မႈႀကီးတစ္ခုလား။
Continue reading

ျပတင္းစကား

ဘယ္ၾကားရမလဲ သူေျပာေနတာ ဒီေလာက္ဆူညံသံႀကီးနဲ႔ အာ႐ုံစိုက္ဖို႔ကလည္း ခြက္ေတြထဲဗြက္ေပါက္ေနၿပီ မနက္ဖန္မွာလည္း တိုင္းျပည္ဟာ ငိုေနတဲ့ကေလး မုန္႔ေကြၽးေခ်ာ့လိုက္သလို မဟုတ္ရင္ ေခါင္းထဲအထိတ္တလန္႔လိပ္ျပာေတြထပ်ံသြားေအာင္ ၃. ၄. ခ်က္ေခါက္လိုက္သလို ၿငိမ္းခ်မ္းသြားမွာမွမဟုတ္တာ ဒုတိယလႈိင္းကိုစီးၾကရဦးမွာပဲလို႔ ကပ္ရဲ႕ကမ္းေျခကို ေရာဂါကလွမ္းေျပာလိုက္တယ္ ၾကားမၾကားေတာ့မသိဘူးေပါ့ အလိုေတြကမ်ား အရေတြကနည္း ဆင္းရဲတဲ့အရပ္မွာ မစၦရိယမင္းမူတာ ဟုတ္လား အဲဒါနားစြန္နားဖ်ားလား တစ္ပုံစံတည္းျဖစ္ေနမွ က်ားဘယ္လိုဆြဲဆြဲ မကြဲၾကမွာတို႔ ဘယ္သူမဆိုလိုပါပဲ ကိုယ္လည္းခြင့္ျပဳခ်က္ရၿငီးေငြ႕မႈထဲက ထြက္ၾကည့္တာ အေႏွာင္းႀကီးေႏွာင္းေနတဲ့မိုးကုပ္စက္ဝိုင္းရဲ႕ တံစက္ၿမိတ္မွာပဲ ကိုယ့္ေျခရာကို ပထမဆုံးအႀကိမ္လိုလို ျပန္ေတြ႕ရတာ

စံႏႈန္းလို႔ေခၚတဲ့ စည္း႐ိုးအခ်ိဳ႕အရဆိုရင္ ဒါဟာသာသနာ့နတ္ဆိုးဧက ဟုတ္မဟုတ္ဆိုတာ မေသခ်ာေပမင့္ အမ်ားညီ ဤကိုဟုတ္သည္ပဲယူလိုက္တာ အႏၲရာယ္ကင္းပါတယ္ ကိုယ့္လူ ကိုယ့္ဆီတန္းတန္းမတ္မတ္ ပ်ံသန္းေရာက္လာတဲ့ က်ီးကန္းဟာ ကိုယ့္ကိုေက်ာ္ ဝဲပတ္ၿပီး ေနာက္တစ္ေခါက္တန္းတန္းမတ္မတ္ မ်က္လုံးထဲလာစိုက္ၾကည့္သြားတာ ၿပီး ဆူညံသံႀကီးထဲမွာပဲ ပ်ံသန္းသြားေတာ့တယ္ ကိုယ္ဟာအာ႐ုံတစ္ခုခုမွာနစ္ေနခဲ့လို႔ပဲထင္တယ္ ဘာမွမသိလိုက္တာ ဘာမွမၾကားလိုက္တာ ႀကိဳးစင္ေပၚေရာက္မွပဲ ကိုယ့္ကိုတခဲနက္အားေပးဖို႔ ပရိသတ္လက္ေတြထဲဆုပ္ကိုင္ထားၾကတဲ့ခဲလုံးေတြ ပုလင္းကြဲေတြ ႀကိမ္းေမာင္းက်ိန္စာေတြ ဒီမွာၾကည့္ လူတစ္ေယာက္မွာ သူကိုယ္တိုင္ သူစိမ္းျဖစ္ပိုင္ခြင့္မရွိရဘူးလို႔ ဘယ္သူမွမၾကားဘူးဘူးလား အဲဒီအေခါင္းလိုေခါင္းထဲ အဲဒီလင္းႏို႔အုပ္ႀကီးအဲသေလာက္မ်ားသလား ေတာငၸံပါေပမယ့္ ေဇာက္ထိုးႀကီးေတြနဲ႔ေန႔ညသဂၤဟေတြ ညမည္းႀကီးရဲ႕အေမြးရွည္ႀကီးေတြလိုအေပါင္းအသင္းေတြ ဒီတစ္ေခါက္တကယ္ထြက္ပါမယ္လို႔ ကတိကိုသတိမရတဲ့လလိုပါပဲ လူလိုေနရတာဘယ္ေလာက္လိမ္ေကာက္ေကြးေနသလဲဆိုတာ ေနာက္ဆုံး ဆန္႔ဆန္႔ႀကီးျဖစ္ေတာ့မွပဲ အသက္ရႉေခ်ာင္ေတာ့တယ္လို႔ တစ္ေယာက္ေယာက္က တီးတိုးေျပာသြားတာဟာလည္း အစြန္အဖ်ားသစ္ကိုင္းဟာ သူ႔ခ်ည့္သက္သက္လႈပ္ေနသလိုပါပဲ

ဇယလ
၂၂ ၾသဂုတ္ ၂၀

ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ႕’ဆြန္းနက္မ်ား’ (၄)

နာမ္စားမ်ားႏွင့္ ‘ကစား’သူ။

သူမ်ားေတာ့မသိဘူး၊က်ေနာ့္အတြက္ေတာ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ဖတ္တယ္ဆိုတာ ဘာသာစကားနဲ႔ျပဳလုပ္ထားတဲ့ စာသားေလာကထဲဝင္ရျခင္းပါပဲ။ကဗ်ာမွမဟုတ္ပါဘူး၊ ‘ေျပာရဦးမယ္ သိလား’ နဲ႔အစခ်ီတဲ့ ျဖစ္ေၾကာင္းတစ္ခုျပန္ေျပာျပတာကိုနားေထာင္ရတာလည္း စာသားေလာကတစ္ခုပါပဲ။ကြာတာက ရည္႐ြယ္ခ်က္ နဲ႔ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ျပဳလပ္ပုံ။သတင္းေပးဖို႔နဲ႔ ဖန္တီးမႈရသ ေပးဖို႔။ေလာကီသ႐ုပ္မွန္ယုတၱိအသြားနဲ႔ ေလာကီသ႐ုပ္မွန္ယုတၱိကိုလြန္ဆန္ဖို႔မ်ားတဲ့အသြား။ေယဘူယေျပာရရင္ေတာ့ ‘စကားေျပ’ အသြားနဲ႔ ‘ကဗ်ာ’ အသြားေပါ့။
ကဗ်ာပုဒ္ထဲဝင္ေရာက္ရင္လည္း ရပ္တည္ရာတစ္ခုခုကိုရွာရပါတယ္။frame ေဘာင္တစ္ခုခုေပါ့။ၿပီးေတာ့ ကဗ်ာထဲေျပာေနတဲ့သူ။မ်ားေသာအားျဖင့္ အစဥ္လာကဗ်ာေတြဟာ ေရးသူရဲ႕ေတြ႕ႀကဳံခံစားမႈကို ေရးသူကိုယ္တိုင္ရႈေထာင့္ကေရးတာျဖစ္ၿပီး ဖတ္သူဟာ ထိုေရးသူ(ဝါ)ေျပာသူရႈေထာင့္ထဲဝင္ၿပီးတစ္လိုင္းၿပီးတစ္လိုင္း အဓိပၸါယ္ျပဳ အနက္ေဖာ္စုစည္းသြားၿပီးေနာက္ဆုံးလိုင္းအထိမ်ဥ္းေျဖာင့္ဖတ္သြားရတာျဖစ္ပါတယ္။အဲဒီအတြက္ ေခါင္းစဥ္ဟာလည္း ေဘာင္တည္ေဆာက္ဖို႔အခ်က္ျပေနတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။အစဥ္အလာကဗ်ာေပါ့။
ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ႕ ဆြန္းနက္မ်ား ၃ပုဒ္ဖတ္ၿပီးသြားတာနဲ႔ က်ေနာ့္သိမႈမွာအခ်က္ေပးေခါင္းေလာင္းေတြျမည္ေနၿပီ။ေခါင္းစဥ္ကိုယုံၾကည္အားကိုးၿပီးေဘာင္တစ္ခုသတ္မွတ္ဖတ္ရႈမရဘူးဆိုတာ။

ဆြန္းနက္မ်ာ

ျပႆနာက ‘သို႔’ နဲ႔ ‘အတြက္’။ ‘…သို႔ ဆြန္နက္’ နဲ႔ ‘…အတြက္ ဆြန္းနက္’။ တစ္ေယာက္ေယာက္/တစ္ခုခု ကို ရည္ၫႊန္းတာ။ အဲဒီ တစ္ေယာက္ေယာက္/တစ္ခုခု ‘အေၾကာင္း’ မဟုတ္ဘူး။ အဂၤလိပ္ဆိုရင္ေတာ့ ‘to’ နဲ႔ ‘for’ ဟာ refer လုပ္ေနတာ။ၫႊန္းေနတာ။ about တစ္ေယာက္ေယာက္/တစ္ခုခုမဟုတ္ဘူး။ about a/the subject မဟုတ္ဘူး။ဒါမွမဟုတ္ တိတိက်က်မဟုတ္ဘူး။ X သို႔/အတြက္ ဆြန္းနက္ ဆိုေတာ့ X ထံရည္စူးေရးတဲ့ ဆြန္းနက္ ဆိုတဲ့ ကဗ်ာအမ်ိဳးအစားတစ္ခု။ X ေရ၊ ဒီဆြန္းနက္ေလးဖတ္ၾကည့္ပါဦး။မင္းအတြက္ဆိုေပမယ့္ မင္းအေၾကာင္းသက္သက္ႀကီးမဟုတ္သလို မင္းအေၾကာင္းဟာ အစိပ္အပိုင္းရဲ႕အစအနတစ္ခုပဲျဖစ္ရင္ျဖစ္ေနမယ္ လို႔ ေျပာလိုက္သလိုမ်ိဳး။ ေခါင္းစဥ္ထဲက X ဟာ တစ္ပုဒ္လုံးမွာ X လို႔တပ္ၿပီးပါတာ ၂ေၾကာင္းေလာက္ပဲေပါ့။

ဆိုလိုတာက ေခါင္းစဥ္ထဲက X ကိုအားကိုးလို႔မရဘူးေပါ့။ယုံၾကည္လို႔မရဘူးေပါ့။ဘာအေၾကာင္းေရးတာဆိုတဲ့အစဥ္အလာကဗ်ာမဟုတ္ဘူးေပါ့။ဖတ္ရ’ခက္’ၿပီေပါ့။ဖတ္ျခင္းအလုပ္ကိုလုပ္ရေတာ့မယ္ေပါ့။
ေခါင္းစဥ္အားကိုးမရပါဘူးဆိုေနမွ နာမ္စားေတြလည္းၾကည့္လိုက္ပါဦး။ စုစုေပါင္း ၅၄ ပုဒ္မွာ ——-
‘ငါတို႔’ က ၂၅ပုဒ္
‘ငါ’ က ၁၆ပုဒ္
‘သင္’ က ၁၆ပုဒ္
‘မင္း’ က ၁၂ပုဒ္
‘ကိုယ္’/ကိုယ့္’ က ၁၀ပုဒ္
‘ကိုယ္တို႔’ က ၅ပုဒ္
‘ကြၽန္ေတာ္တို႔’ က ၂ပုဒ္
‘ကြၽန္ေတာ္’ က ၁ပုဒ္
‘အသင္’ က ၁ပုဒ္
‘ခဗ်ၤား’ က ၁ပုဒ္။
ၿပီး၊ အမ်ားနဲ႔ ေယဘူယ်ေျပာတဲ့ ‘ဘယ္သူ’ က ၁၀ပုဒ္။
Continue reading

ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ့ ‘ဆြန္းနက္မ်ား’ (၃)

ဥပမာ ၁။
လမင္းႀကီးက သာလို႔
စဥ့္အိုးႀကီးက ေျပာင္လို႔
နင့္ကိုငါခ်စ္တယ္။

ဥပမာ ၂။
ေမး။ ဘယ္ႏွနာရီရွိၿပီလဲ။
ေျဖ။ အနီေရာင္ေတြမ်ားေနတယ္။

ဥပမာ ၃။
ေရႀကီးေရလၽွံမယ္လို႔သတင္းရရွိတယ္
ဟုတ္တယ္ Mevius Sky Blue ကိုကိုယ္ႀကိဳက္တယ္။

Non sequitur ေနာန္ ဆကြီတာ ရဲ့ဥပမာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ယုတၱိေဗဒမွာ ေၾကာင္းက်ိဳးခ်ိတ္ဆက္မႈမဲ့ျခင္းကိုဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ဆင္ျခင္ယုတၱိရႈေထာင့္ကၾကည့္ရင္ ယုတၱိဆင္ျခင္ခ်ိတ္ဆက္မႈမဲ့သလို အဓိပၸါယ္လည္းမရွိပါဘူး။

ဆွန်းနက်မျာ

ကဗ်ာေဗဒရႈေထာင့္ကၾကည့္ရင္ေတာ့ ဒါဟာ အေမရိကန္ကြန္တမ္ပရီကဗ်ာ (၁၉၉၀ပိုင္းေလာက္ကေနယေန႔ထိ) ေခတ္စားေနတဲ့ကဗ်ာနည္းဟန္တစ္ခုပါပဲ။ အက္ရွဘရီရဲ့ကဗ်ာေတြမွာ အလြယ္တကူေတြ႕ရတယ္။ LP ဂု႐ုႀကီးတစ္ဆူျဖစ္တဲ့ ေရာ္န္ ဆစ္လႅမင္န္ရဲ့ ‘ဝါက်သစ္’ နည္းဟန္မွာေတြ႕ရတယ္။ LP ဆရာမႀကီး လင္းန္ ဟက္ဂ်ီနီယန္ ရဲ့ ‘My Life’ ကဗ်ာ/အေရးအသားမွာေတြ႕ရတယ္။ ကြန္တမ္ပရီကဗ်ာရဲ့လကၡဏာတစ္ရပ္ျဖစ္လာခဲ့တဲ့အထိပဲ။ ဒါကို ရဲ်မင့္သူရဲ့ ယာဥ္စြန္းတန္း ၁ မွာလား၊ ၂ မွာလား ေရးဘူးတယ္။ ထားပါေတာ့။ ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ့ ဆြန္းနက္တိုင္းမွာ ေနာန္ဆကြီတာကို မ်ားမ်ားစားစားေတြ႕ရပါတယ္။ၾကဳံႀကိဳက္ရာဆြန္းနက္ကိုလွန္ၾကည့္ပါေလ။

“အိမ္နဲ႔ေဝးရင္ လူတစ္ေယာက္ဟာ ဝမ္းခ်ဳပ္တဲ့ျပႆနာကို
စၾကဳံရတာပဲ
အဲဒီမွာ မင္းမွ ရွိမေနတာ ကိုယ္ ဘယ္သူနဲ႔ ခ်စ္မႈျပဳရမွာလဲ”
(စၾကဝဠာသို႔ဆြန္းနက္တစ္ပုဒ္)
Continue reading