“ကဗ်ာ” လို့ ေျပာလိုက္သလား (၄)

၃။ ‘ကဗ်ာ’ ကိုဖြင့္ဆိုျခင္း

၃.၁။ ‘ကဗ်ာ’ ကိုဖြင့္ဆိုလို့မရ အယူအဆ

‘ကဗ်ာ’ Poetry ကိုဖြင့္ဆိုလို့မရဘူးလို့ယူဆတာကအစ အခိုင္အမာေျပာဆိုတာေတြလည္းရွိပါတယ္။ဒီမွာေရာ နိုင္ငံျခားမွာေရာ ျဖစ္ပါတယ္။ဒီလိုေျပာၾကတာကိုေလ့လာရင္ အခ်က္ ၄ ခ်က္ေတြ႕ရပါတယ္။
၁။ ကဗ်ာဟာအစဥ္ေျပာင္းလဲေနတဲ့အတြက္အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္တစ္ခုခုနဲ႔ခ်ဳပ္ထားလို့မရျခင္း
၂။ ကဗ်ာဟာ ေရးသူမွာျဖစ္ျဖစ္၊ဖတ္သူမွာျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္ထဲျဖစ္ေပၚတဲ့အာ႐ုံေတြနဲ႔ဆိုင္တဲ့အတြက္ စိတ္ျဖစ္စဥ္ကိုက်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္ယုတၱိနဲ႔ရွင္းျပလို့မရျခင္း
၃။ ကဗ်ာဟာ စိတ္ရဲ့အနက္ရွိုင္းဆုံးကလာၿပီး ခက္ခဲနက္နဲလၽွို့ဝွက္တဲ့အသိကလာျခင္း၊metaphysical ႐ုပ္ေလာက(ဝါ)ေလာကီလြန္ျခင္း၊mysticism ဂမၻီရ၊ဂႏၲာရီဆန္ျခင္း၊magicေမွာ္(အတတ္)ျဖစ္ျခင္း
၄။ ကိုယ္တိုင္ေရေရရာရာမသိလို့ မသိျခင္းကို ‘သိစရာမလို’ ‘သိရခက္’ စတဲ့အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြနဲ႔ဖုံးကြယ္လိုက္ၿပီး လၽွို့ဝွက္မွုတစ္ခုလို လမ္းလႊဲလိုက္ျခင္း

ဒါကို တစ္ခ်က္စီရွင္းရရင္
၁။ အစဥ္ေျပာင္းေနျခင္းမို့ဖြင့္ဆိုမရဘူး လို့ေျပာရင္ ေလာကမွာ၊လူမွာ အစဥ္ေျပာင္းလဲျခင္းေတြျဖစ္ေပၚေနေပသည့္ အဆိုပါေျပာင္းလဲေနၾကတဲ့အရာေတြကိုဖြင့္ဆိုရွင္းျပေျပာဆိုေရးသားနိုင္ပါတယ္။အစဥ္ေျပာင္းလဲေနျခင္း၊ဘေယၱာ့မွမျမဲျခင္းျဖစ္တဲ့ သခၤါရ ကိုပင္လၽွင္ ဖြင့္ဆိုရွင္းျပနိုင္ပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခ်က္က ကဗ်ာမွာေျပာင္းလဲ်မဲေျပာင္းလဲေနတာေတြထဲမွာ ကဗ်ာေပၚထားရွိတဲ့အျမင္ေတြ၊အယူအဆေတြ၊သီအိုရီေတြနဲ႔အတူပုံသ႑ာန္ျပဳလုပ္ဖြဲ႕စည္းမွုေတြဟာေရွ႕တန္းမွာရွိၾကပါတယ္။အေျပာင္းအလဲဟာကဗ်ာကိုယ္တိုင္ရဲ့အသက္ေသြးေၾကာျဖစ္ပါတယ္။အဲဒါေၾကာင့္ ကဗ်ာကိုဖြင့္ဆိုလို့မရဘူးလိုေျပာလို့မရပါဘူး။ကဗ်ာကိုေရွးေခါမေခတ္ကတည္းက ပေလတိုနဲ႔ အရစၥတိုတလ္တို့ဖြင့္ဆိုေျပာျပခဲ့တာေတြဟာသက္ေသေတြပါ။အေရွ႕တိုင္းမွာလည္းဂါထာဆိုင္ရာေဝဒေတြရွိပါတယ္။
Continue reading

“ကဗ်ာ” လို့ ေျပာလိုက္သလား (၃)

၂။ ကဗ်ာအေၾကာင္းဘာေၾကာင့္ေရးၾကသလဲ

ေရးခ်င္လို့ေရးတာေပါ့။ဒါအရွင္းဆုံးပါပဲ။ဟုတ္ပါၿပီတဲ့၊ဘာေၾကာင့္ေရးခ်င္ရတာလဲ။

အျမင့္ဆုံးအားျဖင့္ ဘာသာရပ္/ပညာရပ္နယ္ပယ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ ရွိထားတဲ့ သိမွုတတ္မွုဗဟုသုတနယ္နိမိတ္ကိုတိုးခ်ဲ႕ဖို့/ခ်ဲ႕ထြင္ဖို့ပါပဲ။စူးစမ္းစစ္ေဆး ရွာေဖြေရးသား တင္ဆက္ျပျခင္းအားျဖင့္ ေဆြေႏြးဖလွယ္မွုျပဳျခင္း၊အားေကာင္းခ်က္ကိုအသိအမွတ္ျပဳသလို အားနည္းခ်က္ေတြကိုလည္းရွာေဖြေထာက္ျပျခင္းအားျဖင့္ ပိုမွန္ကႏ္ ပိုခိုင္လုံေစျခင္း။မွန္ကန္မွုရဲ့ခိုင္မာခ်က္ဒီဂရီစစ္ေဆးဖို့။ကဗ်ာ ဆိုတဲ့ေလ့လာခံအေၾကာင္းအရာကိုရွိရင္းစြဲထက္ပိုမိုလင္းပြင့္ၾကဖို့။မမွန္ကန္ရင္လည္းမမွန္ကန္ေၾကာင္းေၾကာင္းက်ိဳးဆီေလ်ာ္စြာေထာက္ျပဖို့။ပညာရပ္ကိုျမႇင့္တင္ဖို့။ဒါဟာ ‘ကဗ်ာ’ ကို ပညာရပ္တစ္ခုအျဖစ္သေဘာထားတဲ့ရွုေထာင့္ကေျပာတာပါ။

ကဗ်ာဆရာတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ သူ႔ရဲ့ကဗ်ာေပၚထားရွိတဲ့အတၱနာမတိ (subjective)/ပုဂၢလိက (personal) အျမင္ေတြကိုမၽွေဝဖို့။ဒါဟာလၫ္းလကၡံစရာ်ဖစၸါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ကဗ်ာအေၾကာင္းေယဘူယ်ျခဳံငုံေျပာဆိုၾကတာရွိသလို ကဗ်ာဆရာတစ္ဦးစီရဲ့ အတၱေနာမတိအျမင္ (poet’s statement) ဆိုတာလည္းေတြ႕ရပါတယ္။အန္ေသာ္ေလာ္ဂ်ီေတြမွာဆို မူလေရြးခ်ယ္သူအယ္ဒီတာရဲ့ သူ႔ေရြးခ်ယ္မွုေပၚျခဳံငုံေရးသားတဲ့ အယ္ဒီတာ့အျမင္အေရးအသားရွိသလို ပါဝင္ၾကတဲ့ကဗ်ာဆရာ(မ)အသီးသီးတို့ရဲ့ statement ေတြရွိၾကၿပီး ပါဝင္သူတို့ရဲ့ statement ေတြဟာတစ္ေယာက္တစ္မ်ိဳးစီျဖစ္ၾကတာမွတူညီခ်က္ေတြရွာလို့မရနိုင္တဲ့အထိပါပဲ။ဒါဟာ ရည္ရြယ္ခ်က္မတူတာကိုေ်ပာပါတယ္။အယ္ဒီတာက သူေရြးခ်ယ္ထုတ္ျပလိုတဲ့ကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ကဗ်ာေတြကိုသူအေၾကာင္းျပဳၿပီးအေၾကာင္းျပရမွာျဖစ္ပါတာ္။ဒါဟာသူ႔တာဝန္လည္းျဖစ္တယ္။ပါဝင္သူကဗ်ာဆရာေတြမွာေတာ့အဲဒီတာဝန္မရွိဘူး။သူတို့ရဲ့ပုဂၢလိကအျမင္ေတြေရး႐ုံနဲ႔ၿပီးတယ္။ဖတ္သူကသူတို့ရဲ့အျမင္ေတြေပၚေစာဒကတက္ခ်င္ရင္တက္လို့ရေပမယ့္ ေရးထားတဲ့အတိုင္းဖတ္လိုက္တာပဲရွိတယ္။
Continue reading

“ကဗ်ာ” လို့ ေျပာလိုက္သလား (၂)

၁။ ကဗ်ာအေၾကာင္းဘယ္သူေတြေရးသားေျပာဆိုၾကသလဲ

ဘယ္သူမဆို ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာခ်င္တဲ့ ေရးခ်င္တဲ့ဆႏၵရွိတိုင္း ေျပာခ်င္သလို ေျပာတတ္သလို ေရးခ်င္သလို ေရးတတ္သလို ေျပာခြင့္ ေရးခြင့္ရွိပါတယ္။လူ႔အခြင့္အေရးပါပဲ။ဘယ္သူကမွပဲ ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာခြင့္ဆိုခြင့္ေရးခြင့္ရွိတယ္လိ့ စည္းခတ္ကန္႔သတ္လို့မရပါဘူး။လူပဲ၊ေျပာခ်င္ရာရွိမဟုတ္ေသာ္ရွိ ဟုတ္ေသာ္ရွိ ပါးစပ္ႀကီးတစ္လုံးနဲ႔ ေလၽွာက္ေျပာ ေလၽွာက္ေရးလို့ရတာပဲ။ထင္ျမင္ခ်က္ေတြလည္းေပးခ်င္သလိုေပးလို့ရတာပဲ။မန္႔ခ်င္သေလာက္မန္႔လို့ရတာပဲ။

ဒါေပမယ့္၊ ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာတာဟာ လူ႔ယဥ္ေက်းမွုအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းရွိနယ္ပယ္မ်ားစြာထဲကနယ္ပယ္တစ္ရပ္နဲ႔တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဆိုပါနယ္ပယ္တြင္းရွင္သန္လွုပ္ရွားလည္ပတ္ေဆာင္ရြက္သူေတြေျပာတာဟာ ကဗ်ာနယ္ပယ္နဲ႔ဆက္စပ္နယ္ပယ္ျပင္ပကသူေတြေျပာဆိုေရးသားတာထက္ပိုလည္းဆီေလ္ာၼယ္၊
အမွန္ျဖစ္နိုင္ေခ်နဲ႔လည္းပိုနီးစပ္ပါတယ္။

ကဗ်ာအေၾကာင္းေျပာဆိုေရးသားၾကသူေတြကိုအၾကမ္းဖ်ဥ္းစာရင္းေကာက္ၾကည့္ရင္ေအာက္ပါတို့ကိုေတြ႕ရွိရတတ္ပါတယ္—-
၁။ ကဗ်ာဆရာ/ကဗ်ာကိုဆိုက္လိုက္မတ္တတ္ေရးသူကိုယ္တိုင္
၂။ ကဗ်ာေဝဖန္ေရးဆရာ
၃။ ကဗ်ာရီဗ်ဴးေရးသူ
၄။ တကၠသိုလ္နယ္ပယ္တြင္း ကဗ်ာဘာသာရပ္/ပညာရပ္/ကဗ်ာေဗဒပညာရပ္ သင္ၾကားပို့ခ်သူပညာရွင္ပုဂၢိဳလ္/စာတမ္းျပဳစုသူ
၅။ တကၠသိုလ္နယ္ပယ္ျပင္ပမွ ကဗ်ာကို ဘာသာရပ္/ပညာရပ္အျဖစ္အထူတလည္စနစ္တက်လိုက္စားေလ့လာသူ
၆။ စာေပသီအိုရီရွင္မ်ားႏွင့္စာေပသီအိုရီမ်ားကိုအမွန္တကယ္တတ္ကၽြမ္းၿပီးတစ္ဆင့္ခံေရးသားပို့ခ်သူ
၇။ ဒႆနိကေဗဒေအာက္ရွိ ရသေဗဒဘာသာရပ္ဆုိင္ရာပညာရွင္/စာတမ္းျပဳစုသူ

အဲဒီမွာ #၁ ဟာ #၂ ၊ #၃၊ #၄ (သိ့မဟုတ္)#၅ ၊#၆၊#၇ တို့လည္းျဖစ္နိုင္သလို #၁ သက္သက္ပဲလည္းျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
အသက္အရြယ္၊ဝါ၊ၾသဇာ၊ပညာ တို့နဲ႔လည္းမလြဲမေသြဆိုင္ေနတတ္တာလည္းေတြ႕ရပါတယ္။

ဇယလ

“ကဗ်ာ” လို႔ ေျပာလိုက္သလား (၁)

၁။ ကဗ်ာအေၾကာင္းဘယ္သူေတြေျပာၾကသလဲ
၂။ ဘာလို႔ေျပာၾကသလဲ
၃။ ‘ကဗ်ာ’ ကိုဖြင့္ဆိုျခင္း
၄။ ကဗ်ာရဲ႕႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ
၅။ ကဗ်ာရဲ႕နာမ္ပိုင္းဆိုင္ရာ
၆။ ကဗ်ာနဲ႔ဘာသာစကား

ဇယလ

ေ႐ွးေဟာင္းေရကန္ထဲ

ေ႐ွးေဟာင္းေရကန္ထဲ
ေရ ထပြက္တဲ့အသံပဲ
ဖားနဲ႔ တၿပိဳင္တည္း

ဇယလ

An Ancient Pond