ဘန္းစတီးန္ စာကိုး

ကဗ်ာရဲ႕ လူမႈေဆာင္တာဟာ ဖြင့္ဟေဖၚျပဖို႔မဟုတ္ပဲ ဖြင့္ဟေဖၚျပမႈျပဳႏိုင္ေခ်ေတြကို စူးစမ္းရွာေဖြဖို႔ျဖစ္တယ္။
ေဘာင္ေတြပဲေပါ့ မိမိတို႔ ေရာက္ေနတာထဲေပါ့။
သိမႈစီးေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး ၊ အာ႐ံုခံစားမႈစီးေၾကာင္း။
ေကာင္းတဲ့ကဗ်ာဆရာေတြဟာ ႏႈိင္းယွဥ္မႈေတြလုပ္ၾကတယ္ ၊ တကယ္ေတာ္တဲ့ ကဗ်ာဆရာေတြဟာ ႏႈိင္းယွဥ္မႈေတြၾကား ႏႈိင္းယွဥ္မႈေတြ ျပဳလုပ္တယ္။
Continue reading

ဒီမနက္၊ မွန္ထဲမွာ ကၽြန္မဟာ ေခ်ေဂြဗားရားပဲ

ငါမင္းကိုမသိခဲ့ဘူး ၊ ဆီယာယု။ မင္းဟာ ထိုင္၀မ္မွာေမြးျပီးထိုင္ေပနဲ႔ ပါရီမွာ တစ္လွည့္စီေနတာငါမသိခဲ့ဘူး။ ျဖည့္ဖို႔ၾကာျမင့္ေန တဲ့ တ႐ုတ္ဖဲမင္းနစၥ ကဗ်ာဆရာမကြက္လပ္ဟာ မင္းကိုေစာင့္ေမွ်ာ္ေနခဲ့တာ ငါမသိခဲ့ဘူး။ ဂ်င္ဒါဆက္ဆံေရး မင္းေရးခဲ့တာ ငါမသိခဲ့ဘူး။ sexual/textual လိင္ဆိုင္ရာ/ စာသားဆိုင္ရာ ရွာေဖြတူးေဖၚမႈေတြ မင္းျပဳခဲ့တာ ငါမသိခဲ့ဘူး။ အေသြးအသား သာယာမႈနဲ႔ စာသားသာယာမႈ တို႔လာထိစပ္ေနတဲ့ စေပ့စ္မွာ မင္းအာ႐ံုအထူး ခံစားတတ္တာ ငါမသိခဲ့ဘူး။ မင္းမွာ ျပင္သစ္ကဗ်ာ လႊမ္းမိုးမႈရွိတာကိုေတာင္ ငါမသိခဲ့ဘူး။ မင္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ငါ့မသိျခင္းဟာ ဒီမွာတင္မဆံုးေသးဘူး၊ ဆီယာယု။

Hsia Yu Continue reading

‘ကဗ်ာဆိုတာျပဳလုပ္ျခင္း’ ကဗ်ာစာအုပ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍

ဒီကဗ်ာစာအုပ္မွာ ပါရွိတဲ့ ကဗ်ာအမ်ားစုဟာ အဓိကအားျဖင့္ metapoetry `မက္တာကဗ်ာ´  ျဖစ္ပါတယ္။ `ကဗ်ာအေၾကာင္း ကဗ်ာ´ေပါ့ဗ်ာ။ ကဗ်ာကိစၥနဲ႔  ပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္းေတြေပါ့။ ဘာေတြလဲဆိုေတာ့ ပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာအမ်ိဳးအစား မဟုတ္တဲ့ အေၾကာင္း ၊ ကဗ်ာနဲ႔ ပုဂၢလဓိ႒ာန္ ဘ၀အေၾကာင္း ၊ ကဗ်ာနဲ႔ ဘာသာစကားအေၾကာင္းနဲ႔ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ျပဳလုပ္ပံုျပဳလုပ္နည္းအေၾကာင္း ေတြပါပဲ။

၁။ ။ ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာ အမ်ိဳးအစား မဟုတ္ျခင္းအေၾကာင္း

ဒီကိစၥကရွင္းပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ထဲက ကဗ်ာေတြဟာ ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ေနာက္ခံကဗ်ာေဗဒခ်င္းကြဲျပားျခားနားတာ သိသာပါတယ္။ ဖတ္လိုက္ရင္ကို ပဲ ကြဲျပားျခားနားမႈကို တန္းသိလို႔ရပါတယ္။ အဲဒီကြဲျပားျခားနားမႈေၾကာင့္ပဲ ကဗ်ာေဗဒ ၊ ကဗ်ာအသိ အျမင္ဗဟုသုတဆိုင္ရာ အျငင္းပြားမႈ ေတြျဖစ္ခဲ့ၾကတာပါပဲ။ အဓိက သိသာထင္ရွားတဲ့ ကြဲျပားျခားနားမႈကေတာ့ ေရးသားဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္မႈ ပံုသ႑ာန္ပါပဲ။ ဒီလိုကြဲျပားျခားနား တဲ့ ပံုသ႑ာန္(ေရးသားဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္မႈ) နဲ႔ စိမ္းတဲ့ စာဖတ္သူအတြက္ `ျပႆနာ´ေတာ့ ျဖစ္မွာပါပဲ။ ယခင္ကလည္း ေမာ္ဒန္/ေခတ္ေပၚ ကဗ်ာဟာ စိမ္းတဲ့စာဖတ္သူ (ေတြ)ကို `ျပႆနာ´ျဖစ္ေစခဲ့သလိုပါပဲ။ ဒါဟာ ျဖစ္တတ္တဲ့သေဘာပါ။
Continue reading

ၾကိဳတင္သတိေပးခ်က္ – ေမာင္ေနျမဲ ၏ ပုန္းရည္ၾကီးမစ္ရွိတ္ အမွာစာ

ပုန္းရည္ၾကီးနဲ႔ မစ္ရွိတ္ကို တစ္ခုျပီးမွတစ္ခုျဖစ္ေစ ၊ တစ္ျပိဳင္နက္ျဖစ္ေစ ၊ တြဲေသာက္ရတာ မၾကိဳက္ရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

`ပုန္းရည္ၾကီး´နဲ႔ `မစ္ရွိတ္´ဟာ စကားလံုးေတာင္တြဲမရဘူးဆိုရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

ေမာင္ေနျမဲကို (ခ်ိဳပိန္းေနာင္နဲ႔ တြဲတြဲ ၊ မတြဲတြဲ) ဘာေၾကာင့္ပဲျဖစ္ေစၾကည့္မရရင္ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

မိမိကို မိမိဘာကဗ်ာအမ်ိဳးအစားဆရာလို႔ ေနရာအပီယူထားရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

ျမန္မာ့ထံုးတမ္းစဥ္လာကဗ်ာေကာင္းကဗ်ာခန္႔ ကဗ်ာစစ္ကဗ်ာသန္႔ေတြမွ ၾကိဳက္ရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

ေခတ္ေပၚကဗ်ာကိုမွ ကဗ်ာထင္ရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

ခံစားခ်က္နဲ႔ စျပီး ခံစားခ်က္နဲ႔ျပီးခ်င္သပဆိုရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။

ကဗ်ာဟာတိက်တဲ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို ဖတ္သူနားလည္ေအာင္ေျပာေနတာဆိုရင္ ဒါကိုမဖတ္နဲ႔။
Continue reading

James Byrne ရဲ႕ ေခတ္ျပိဳင္ျမန္မာကဗ်ာသံုးသပ္ခ်က္

အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ၊ အိုကလာဟုိးမားတကၠသိုလ္ရဲ႕ ၂ လတစ္ၾကိမ္ထုတ္ WLT – World Literature Today မဂၢဇင္းရဲ႕ January/February 2012 (Vol. 86, No.1) issue မွာ James Byrne ရဲ႕ essay တစ္ပုဒ္ ပါရွိတာဖတ္လိုက္ရပါတယ္။ Burmese Poetry: Tectonic Shifts ေခါင္းစဥ္နဲ႔ျဖစ္ပါတယ္။

James Byrne - Burmese-Poetry-Tectonic-Shifts
Image: Jstor

ဒီအက္ေဆးရဲ႕ အက်ဥ္း႐ံုးကေတာ့ ျမန္မာကဗ်ာသမိုင္းေၾကာင္းရဲ႕ အေရြ႕ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ပထမဆံုးအေရြ႕ကေတာ့ ´ေခတ္စမ္း´။ ျပီး `စာေပသစ္´။ ျပီး `ေခတ္ေပၚ´။ ၂၁ ရာစုအေရြ႕ကိုေတာ့ `Language – oriented / postmodern´ လို႔ေရးသား ေဖၚျပျပီး အခုဒီအေရြ႕ကို ထပ္ခြဲျခမ္းစိပ္ျဖာၾကည့္ရင္ ေနာက္ထပ္အေရြ႕တစ္ခုထြက္ေကာင္းထြက္လာႏိုင္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ သူ႔အက္ေဆးရဲ႕ နိဂံုးစာပိုဒ္မွာ ေဖၚျပထားတာျဖစ္ျပီး ဒီ concluding paragraph ကိုမူရင္း အဂၤလိပ္ဘာသာစကားနဲ႔ ေဖၚျပလိုုက္ပါတယ္။

Zeyar Lynn’s administering of language poetry in Burma is often confused with the term ‘postmodern’, and the hybridization or pulling apart of these two delicate strands could yet bring about the next shift in a series of movement that have brought Burmese poetry into the twenty – first century. This could be the most exciting shift of all and unwittingly, perhaps, the political arena is not exempt from influencing change in this case. As poetry has taught us throughout history , in many countries, from the Russian moderns to the “Misty” poets of China, the more inventive poetry is in honoring and transforming tradition – while avoiding the political censor –– the more extraordinary it can be.

“(ျမန္မာ) ဗမာ (ကဗ်ာေလာက)ထဲ ေဇယ်ာလင္း တင္သြင္းလိုက္တဲ့ ဘာသာစကားကဗ်ာကို `ပို႔စ္ေမာ္ဒန္´ဆိုတဲ့ အသံုးအႏံႈးနဲ႔ ေရာေထြးျပီး နားလည္ေနၾကတာ (ေတြ႕ရပါတယ္)။ ဒီသိမ္ေမြ႕တဲ႔ အမွ်င္ ၂ခုကို ဟိုက္ဘရစ္ဒ္ျဖစ္ေစ ၊ သီးသန္႔စီ ဆြဲထုတ္လိုက္ရင္ျဖစ္ေစ၊ (ျမန္မာ)ဗမာကဗ်ာကို ၂၁ရာစုထဲ သယ္ေဆာင္လာတဲ့ လႈပ္ရွားမႈ အစဥ္ထဲက ေနာက္ထပ္အေရြ႕တစ္ခုထြက္ေကာင္းထြက္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ အေကာင္းဆံုးအေရြ႕လည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာဖို႔ ႏိုင္ငံေရးေလာက (အေနအထား) ကလည္းမရည္ရြယ္ပဲ ဩဇာသက္ေရာက္ေကာင္းသက္ေရာက္ပါလိမ့္မယ္။ ႐ုရွေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆရာေတြကအစ တ႐ုတ္ `ျမဴႏွင္း´ ဂိုဏ္း ကဗ်ာဆရာေတြအထိ ၊ တိုင္းျပည္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ရွိရင္းစြဲကဗ်ာအစဥ္အလာရဲ႕ ဂုဏ္ကို ထိမ္းလည္းထိမ္းသိမ္းျပီး အသြင္ေျပာင္း လဲမႈေတြကိုလည္း တီထြင္ျပဳလုပ္ေလ ၊ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ ႏိုင္ငံေရးဆင္ဆာကိုလည္းေရွာင္ေလ ၊ ကဗ်ာဟာ ပိုမိုထူးျခားဆန္းျပားေလ ျဖစ္မယ္ဆိုတာ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ ကဗ်ာဟာ မိမိတို႔ကို သြန္သင္လမ္းညႊန္ျပသခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။”

Continue reading