topbap

ေဟာင္ေကာင္ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာညမ်ားပြဲေတာ္ ၂၀၁၃

International Poetry Nights Hong Kong (IPNHK) ပြဲေတာ္က်င္းပေရးဥကၠ႒ျဖစ္သူ ေဟာင္ေကာင္အေျခစိုက္တ႐ုတ္ ကဗ်ာဆရာ Bei Dao (ေဘဒါေအာ္၀္) (`ေပေတာက္´) ရဲ႕ ဖိတ္ၾကားမႈနဲ႔ ဒီပြဲေတာ္ကို ႏို၀င္ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၃ ကေန ႏို၀င္ဘာ ၂၄၊ ၂၀၁၃ အထိတက္ေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေဟာင္ေကာင္ႏိုင္ငံတကာ ကဗ်ာညမ်ားပြဲေတာ္ကို က်င္းပတာ ဒါနဲ႔ဆို သံုးၾကိမ္ေျမာက္ပဲရွိပါေသး တယ္။ ပထမဆံုးပြဲေတာ္ကို ၂၀၀၉ ၊  ဒုတိယပြဲေတာ္ကို ၂၀၁၁ နဲ႔ အခု တတိယပြဲေတာ္ကို ၂၀၁၃ မွာ က်င္းပတာျဖစ္ပါတယ္။ Continue reading

Brenda Hillman

ဘရင္ဒါ ဟစ္လ္မင္းန္ရဲ႕ စပ္ေၾကာင္းကဗ်ာေဗဒ

အေမရိကန္ ကဗ်ာဆရာမ ဘရင္ဒါ ဟစ္လ္မင္းန္ Brenda Hillman ဟာသူမရဲ႕ ကဗ်ာေဗဒကို Seam Poetics `စပ္ေၾကာင္း ကဗ်ာေဗဒ´လို႔ Reginald Shepherd တည္းျဖတ္ထုတ္ေ၀တဲ့ Lyric Postmodernisms ကဗ်ာေပါင္းခ်ဳပ္မွာ ေရးသားေဖၚျပထားပါတယ္။ သူမရဲ႕ အဆိုပါ အေရးအသားထဲက ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ကို တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

. . . ခ႐ိုက္စလာ ကုမၸဏီကထုတ္တဲ့ ေမာ္ေတာ္ကားေတြထဲမွာ power steering တပ္စင္လိုက္တဲ့ ႏွစ္မွာ ကၽြန္မေမြးဖြားခဲ့ပါ တယ္။ ကၽြန္မကို ကဗ်ာေရးဖို႔ ျပင္ဆင္ေပးခဲ့တာေတြကေတာ့ `သဘာ၀´၊`ဂီတ´နဲ႔`မျမင္ရတဲ့ အလႊာအထပ္ထပ္ေတြ´ျဖစ္ပါ တယ္။ . . . ကဗ်ာဟာ ကၽြန္မကို ရင္သပ္အံ့ဩေစတယ္။ ကေလးေတြဟာ ကဗ်ာကိုဘာေၾကာင့္ ၾကိဳက္ၾကသလဲဆိုေတာ့ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ သိရွိမႈနဲ႔ ပကတိအရွိတရားဟာ ဆက္စပ္မႈမရွိပဲ အၾကီးအက်ယ္ကြာဟေနလို႔ပဲ။ ကၽြန္မငယ္စဥ္က အေမရိ ကန္ကဗ်ာဆရာမတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ Denise Levertov ဆီစာနဲ႔ေရးျပီးေမးဘူးတယ္ ၊ ကေလးမအရြယ္ေလးတစ္ေယာက္ဟာ ကဗ်ာဆရာမ ဘယ္လိုျဖစ္လာႏိုင္မလဲ။ သူမက ကၽြန္မဆီစာျပန္လိုက္ပါတယ္။ `သမီးရဲ႕ကဗ်ာေတြထဲမွာသူမ်ားခိုင္းတာေတြ မလုပ္နဲ႔´တဲ့။ . . . နာမည္ၾကီးကဗ်ာဆရာတစ္ေယာက္ေျပာတာၾကားဘူးတယ္၊ `ေမာ္ဒန္ကဗ်ာဆရာၾကီးေတြဟာ ကဗ်ာကို ဖ်က္ဆီးလိုက္ၾကတယ္´တဲ့။ အဲဒါဘယ္လိုျဖစ္ႏိုင္ပါ့မလဲ။ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာ၀ါဒဟာ သိစိတ္ကို အသစ္တဖန္တီထြင္ခဲ့တယ္ ၊ ျမိဳ႕ျပ ေတြမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ ပိုင္းဆစိပ္မႊာ ဘ၀ေတြကို အသစ္တဖန္စိတ္ကူးခဲ့တယ္ ၊ အရွိတရားနဲ႔ ေသာ္၎ ၊ သဘာ၀နဲ႔ေသာ္၎ ၊ ကင္းကြာေနတဲ့စိတ္ကို ထည့္သြင္းခဲ့တယ္ ၊ မေသခ်ာမေရရာမႈ ျဖစ္စဥ္ေတြကို ေနရာေပးခဲ့တယ္။ Continue reading

Nada Gordon's Poetry Workshop - Yangon, 2012

Flarf ကဗ်ာဆရာမ နာဒါေဂၚဒင္န္

၂၀၁၂ ၊ ဒီဇင္ဘာ ၁၆ရက္က ဗိုလ္ေအာင္ေက်ာ္လမ္းက H.O.M.E. မွာ အေမရိကန္ Flarf ကဗ်ာဆရာမ နာဒါေဂၚဒင္န္ Nada Gordon နဲ႔ ျမန္မာပရိသတ္ေတြ႕ဆံုပြဲေလးကို Pem Skool လူငယ္ကဗ်ာအဖြဲ႕က စီစဥ္က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ နာဒါနဲ႔ PemSkool အဖြဲ႕သား ေတြနဲ႔က အြန္လိုင္းမွာ ရင္းႏွီးတာၾကာျပီး နာဒါဟာ ျမန္မာျပည္ကိုလာေရာက္လည္ပတ္ဖို႔အခြင့္ၾကံဳတာနဲ႔ ဒီပြဲေလးကိုပါ ၾကံဳတုန္းစီစဥ္ လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ပရိသတ္ထဲမွာ အမ်ားစုက လူငယ္ေတြပဲျဖစ္တာေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။

နာဒါဟာ အဲဒီပြဲမွာ သူမရဲ႕ ကဗ်ာဆရာမဘ၀ကို ေခတ္ျပိဳင္အေမရိကန္ကဗ်ာ႐ႈခင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေျပာၾကားသြားခဲ့ပါတယ္။ အဓိက ကေတာ့ LP ၊ Flarf နဲဲ႔ Conceptual ကဗ်ာ/ အေရးအသားေတြနဲ႔ သူမ ပတ္သက္ခဲ့ပံုပါပဲ။ သူမငယ္စဥ္က အေမရိကန္မွာ ဟိုးေလးတ ေက်ာ္ျဖစ္ေနခဲ့တဲ့ LP နဲ႔ ၾကံဳၾကိဳက္ခဲ့ရျပီး သူမဟာလည္း LP ကဗ်ာဆရာမစတင္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ကဗ်ာဘာသာရပ္သင္ဆရာ/ဆရာ မေတြကိုယ္တိုင္နဲ႔ သူမနဲ႔ နီးစပ္တဲ့ ကဗ်ာဆရာ/ဆရာမေတြဟာလည္း LP ေတြျဖစ္ေနခဲ့တာတစ္ေၾကာင္းေပါ့။ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ေတြကေပါ့။ ဒါေပမယ့္ LP ဆရာၾကီး/ဆရာမၾကီးေတြျဖစ္ၾကတဲ့ ဘန္းစတိုင္းန္ ၊ ဆစ္လႅမင္န္ ၊ ပဲရလ္မင္န္ ၊ ဟက္ဂ်ီးနီးယန္းစသူတို႔ရဲ႕ ဥာဏ္ပညာနဲ႔ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္သီအိုရီသိမႈ ၊ ေခတ္ျပိဳင္စာေပသီအိုရီသိမႈေတြဟာ နာဒါလိုေနာက္ပိုင္း လူငယ္မ်ိဳးဆက္အတြက္ လိုက္မမီႏုိင္တဲ့ အခက္အခဲ ေတြျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ လူၾကီးေတြရဲ႕ ေနာက္ခံကဗ်ာသီအိုရီေတြကိုလည္း သူတို႔ နားမလည္ႏိုင္ၾကဘူး။ LP ကဗ်ာေရးျခင္းရဲ႕ ေလးနက္မႈ ဒဏ္ကိုလည္း သူတို႔မခံႏိုင္ခဲ့ၾကဘူး။ နာဒါကိုယ္တိုင္ဟာ ကဗ်ာကေန ဂ်ပန္ျပည္ဆီ ၁၀ ႏွစ္ေလာက္ထြက္ေျပးသြားခဲ့တယ္လို႔ေျပာပါ တယ္။ LP ကိုသူတို႔ခ်စ္လည္းခ်စ္ ၊ ေလးလည္းေလးစားေပမယ့္ သူတို႔မလိုက္ႏိုင္ခဲ့ၾကဘူးတဲ့။
Continue reading

အြန္လိုင္းကဗ်ာကိစၥအခ်ိဳ႕

ေရွးတုန္းက ကဗ်ာကို ေပရြက္ေပၚကညစ္နဲ႔ ေရးျခစ္ခဲ့ၾကတယ္။ စကၠဴျပဳလုပ္ျခင္းအတတ္ပညာ ေပၚလာေတာ့ စကၠဴေပၚမင္နဲ႔ ေရးသား/ေရးဆြဲခဲ့ၾကတယ္။ စကၠဴေပၚသစ္သားဘေလာက္တံုးေတြနဲ႔ `ဘေလာက္´ ပံုႏွိပ္ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ပံုႏွိပ္စက္ေပၚလာေတာ့ စကၠဴေပၚ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀လာၾကတယ္။ ဂက္စတက္တ္နာ ေပၚလာေတာ့ ဂက္စတက္တ္နာ/ဖေယာင္းလွည့္စကၠဴပံုႏွိပ္ေပၚလာတယ္။ ကြန္ျပဴတာေပၚလာေတာ့ ကြန္ျပဴတာေပၚစာ႐ိုက္ ၊ ပရင့္တ္ေအာက္ထုတ္ျပီး အဲဒါကို တစ္ခါ ဖိုတိုမိတၱဴကူးလို႔ရတဲ့ ကြန္ျပဴတာ/ဖိုတိုေကာ္ပီ စာေတြေပၚလာတယ္။ အင္တာနက္ access ရလာေတာ့ online ေပၚေရးသားတင္ျပမႈေတြေပၚလာတယ္။ အခုထိ စကၠဴေပၚခဲတံ ၊ ေဘာပင္စသည္တို႔နဲ႔ေရးသားတာေတြလည္းရွိတုန္းပါပဲ။

ဆိုလိုတာက `ေပရြက္ကဗ်ာ´ ၊ `ဘေလာက္တံုးကဗ်ာ´ ၊ `ပံုႏွိပ္ကဗ်ာ´၊ `ဖေယာင္းစကၠဴကဗ်ာ´၊ `ကြန္ျပဴတာ/ဖိုတိုေကာ္ပီ ကဗ်ာ´ စတာေတြမရွိခဲ့ပဲ အခုမွ`အြန္လိုင္းကဗ်ာ´ ဆိုတာေပၚလာျခင္းပါပဲ။ ေခတ္ရဲ႕ တိုးတက္မႈရဲ႕ အသီးအပြင့္တစ္ခုဆိုတာကိုျငင္းလို႔ မရေပမယ့္ `အြန္လိုင္းကဗ်ာ´ ဆိုတာနားလည္လြဲစရာတစ္ခုျဖစ္လာပါတယ္။ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ဆိုရင္ပိုမွန္မလားပဲ။ အဲဒီေတာ့ ၊ အြန္လိုင္း ကဗ်ာဆိုတာဘာလဲ။
Continue reading

UNESCO ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ မစၥ အိုင္ရီးနား ဗိုကိုဘာ၏ ၂၀၁၂ မတ္လ ၂၁ ကမၻာ့ကဗ်ာေန႔အတြက္ သ၀ဏ္လႊာ

ကဗ်ာဟာ ဘာသာေဗဒနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ဖြင့္ဟေဖၚျပခ်က္ရဲ႕ အျမင့္ဆံုး ပံုသဏၭာန္ေတြထဲက တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္ပါတယ္။ ဖန္တီးမႈနဲ႔ ဘာသာစကား လံုး၀လြတ္လပ္မႈတို႔ကို ေပးျခင္းအားျဖင့္ ကဗ်ာဟာ လူေတြရဲ႕ အိုင္ဒင္တတီေတြရဲ႕ အေရးပါတဲ့ အစိတ္အပိုင္း တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒိအျပင္ ဂီတ အကနဲ႔ ပန္းခ်ီတို႔လိုပဲ ကဗ်ာဟာ မိမိတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ အိုင္ဒင္တတီေတြ ဖန္တီးဖို႔ အစဥ္မျပတ္ ေထာက္ကူလ်က္ ရွိပါတယ္။

ကဗ်ာဟာ ယဥ္ေက်းမႈ ကြဲျပားျခားနားမႈနဲ႔ ဘာသာစကားရဲ႕ ကြဲျပားျခားနားမႈတို႔အၾကား ေလးနက္တဲ့ ခ်ိတ္ဆက္မႈကို ဖြဲ႔စည္းျပဳလုပ္တဲ့ ေနရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အသံေတြ၊ မက္တဖာေတြ၊ သဒၵါေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္တဲ့ ကဗ်ာဘာသာစကားဟာ ကမၻာ့ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ ကမၻာ့ဘာသာစကားမ်ား တေျဖးေျဖး ဆိတ္သံုး ေပ်ာက္ကြယ္လာျခင္းကို ကာကြယ္ဟန္႔တားႏိုင္တဲ့ တံတိုင္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာစကားရဲ႕ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ အစြမ္းသတၱိေတြကို စူးစမ္းရွာေဖြ ေဖၚထုတ္ျခင္းအားျဖင့္ ကဗ်ာဖန္တီးမႈဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဲ႕ အာမခံခ်က္ျဖစ္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈမ်ား အျပန္အလွန္ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ ျပဳျခင္းကို ျပည့္စံုၾကြယ္၀ေစပါတယ္။
Continue reading