ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ့ ‘ဆြန္းနက္မ်ား’ (၁)

(ကို)ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ့ ႏွစ္ကာလမ်ား စာအုပ္အစီအစဥ္#၄၁၆၊ မတ္ ၂၀၂၀ ထုတ္ ‘ဆြန္းနက္မ်ား’ ကဗ်ာစာအုပ္ဟာ ဖတ္လို႔ေကာင္းတဲ့၊ အရသာရွိတဲ့ ကဗ်ာေတြစုစည္းမႈျဖစ္ပါတယ္။ ‘ဆြန္းနက္မ်ား’ လို႔ အမည္ေပးထားတဲ့အတြက္ အဂၤလိပ္လို Sonnet ကဗ်ာပုံသ႑ာန္ (form) ကိုျမန္မာအသံဖလွယ္ထားတာလို႔ယူပါတယ္။

ဆြန္းနက္မ်ာ

Sonnet ရဲ့ရာဇဝင္ကိုျပန္ၾကည့္ရင္ ၁၃ရာစုက အီတလီမွာစတင္ေပၚေပါက္ခဲ့တာလို႔သိရပါတယ္။အဂၤလိပ္လို little poem လို႔အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ Epic လိုမဟာကဗ်ာရွည္ေတြနဲ႔ယွဥ္ရင္ မ်ားစြာတိုေတာင္းတဲ့အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၁၄ ေၾကာင္းရွိၿပီး octave ၈ေၾကာင္းနဲ႔ sestet ၆ေၾကာင္းတို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ပထမ ၈ေၾကာင္းက အဆိုတစ္ခု၊ျပႆနာတစ္ခုကိုတင္ျပၿပီး က်န္၆ေၾကာင္းက အေျဖ၊ေျဖရွင္းခ်က္ကိုေပးတာျဖစ္ပါတယ္။တင္းၾကပ္တဲ့ကာရန္စနစ္လည္းရွိပါတယ္။ လိုင္းအဆုံးကာရန္ေတြကိုၾကည့္ရင္ ABBA ABBA (octave) CDECDE မဟုတ္ရင္ CDCCDC (sestet) ျဖစ္ပါတယ္။ မူကြဲအားျဖင့္ ABBA CDDC EFG EFG လို႔ရွိပါတယ္။ sonnet မွာ ကဗ်ာဆရာ Petrarch ကနာမည္ႀကီးလို Petrachan sonnet လို႔ေခၚပါတယ္။ Italian sonnet လို႔လည္းေခၚပါတယ္။

အဂၤလက္ထဲေရာက္ေတာ့ မူလ၁၄ေၾကာင္းကိုဆက္ထားၿပီး ကာရန္စနစ္ကိုေတာ့အနည္းငယ္ေျပာင္းလိုက္ပါတယ္။ ABAB CDCD EFEF GG ျဖစ္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက octave နဲ႔ sestet ကိုမယူပဲ ၄ေၾကာင္းပါ quartrain ၃ပိုဒ္နဲ႔ ၂ေၾကာင္းပါ couplet တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ရွိတ္က္စပီးယားဟာ နာမည္ႀကီး sonnet ကဗ်ာဆရာမို႔ Shakespearian sonnet လို႔ေခၚပါတယ္။

ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ့ ဆြန္းနက္ ၅၄ပုဒ္မွာ ၁၄ေၾကာင္းပုံသ႑ာန္နဲ႔ ၉ပုဒ္ပဲေတြ႕ရပါတယ္။ကာရန္စနစ္ကေတာ့ အီတာလ်န္လို အဂၤလိပ္လိုမယူနိုင္တာကေတာ့ထားပါေတာ့။ ၁၄ေၾကာင္းထက္ပိုတဲ့ကဗ်ာေတြ ၄၅ပုဒ္ေတြ႕ရပါတယ္။ အဲဒါဘယ္လိုသေဘာလဲဆိုတာေတာ့ ကာယကံရွင္ကိုေမးမွပဲသိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဆြန္းနက္ဟုတ္ျခင္းမဟုတ္ျခင္းဆိုတာထက္ ပါဝင္တဲ့ကဗ်ာေတြဟာ ဖတ္ရေကာင္းေၾကာင္းကိုေျပာခ်င္တာျဖစ္ပါတယ္။

ဆြန္းနက္မ်ာ

ေနာက္တစ္ခ်က္က sonnet ဆိုတာ အေျခခံအားျဖင့္ေရးသားသူရဲ့ခံစားခ်က္ဖြင့္ဟေဖာ္ျပမႈအေျချပဳ လစ္ရစ္က္ lyric ျဖစ္ပါတယ္။ အခ်စ္အေၾကာင္း၊ဘာသာေရးအေၾကာင္း၊နိုင္ငံေရးအေၾကာင္း၊ ဘာေရးေရးရပါတယ္။ဒီစာအုပ္ပါ ကဗ်ာေတြရဲ့ ဆြန္းနက္ျပဳလုပ္မႈေခါင္းစဥ္ေတြကအစ စိတ္ဖမ္းစားတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေခါင္းျပတ္တစ္ခုအတြက္၊တကၠဆီေမာင္းသူအတြက္၊ဆင္မိုမိုအတြက္၊သူေတာင္းစားဘုန္းႀကီးအတြက္၊ေခြးတစ္ေကာင္အတြက္၊ယင္ေကာင္တစ္ေကာင္အတြက္၊စသည္ျဖင့္။ဘာအေၾကာင္းကိုျဖစ္ျဖစ္ ဆြန္းနက္ပုံသ႑ာန္ျဖစ္ျဖစ္ ကာရန္မဲ့ပုံသ႑ာန္ျဖစ္ျဖစ္ ဘာပုံသ႑ာန္ျဖစ္ျဖစ္ ကဗ်ာေရးဖြဲ႕ဖန္တီးလို႔ရတယ္ဆိုတာပါပဲ။ကဗ်ာဆရာရဲ့ကိုယ္ပိုင္ခံစားခ်က္ေတာင္မလိုပဲေရးဖြဲ႕နိုင္တယ္ဆိုတာပါပဲ။

ေအာင္ခင္ျမင့္ရဲ့ဒီဆြန္းနက္ေတြကို အစဥ္အလာသတ္မွတ္မႈကိုဆန္႔က်င္တဲ့ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္ဆြန္းနက္လို႔ေတာင္ေခၚရမလားပါပဲ။

(ဆက္ေရးပါဦးမည္)

ဇယလ
၁၈ ၾသဂုတ္ ကိုဗစ္၂၀

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>