Tomaz Salamun

တိုမာ့ရွ္ ဆားလမန္း ဘ၀

တိုမာ့ရွ္ ဆားလမန္း (Tomaz Salamun) ကို ယခင္ယူဂိုဆလားဗီးယားလက္ေအာက္ (1945-1991) ဆလိုဗီးနီးယား ၊ ဇာဂရက္ဗ္ၿမိ ု ့မွာေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္ ။ ၁၉၄၁ က ၿဖစ္ပါတယ္ ။ အထက္တန္းေက် ာင္းမွာတုန္းက ၿပင္သစ္ဘာသာစကားနဲ ့ ဆလိုဗီန္းဘာသာစကားတို ့သင္ယူခဲ့ရၿပီး ဘာသာစကားကိုအထူးစိတ္၀င္စားမွ ုစတင္ရွိခဲ့ပါတယ္ ။ ၁၉၆၀ မွာ လ် ဳ(ဗ္)လ်ားနားတကၠသိုလ္မွာ ပန္းခ်ီသမိုင္းဘာသာရပ္သင္ယူေနရင္း ကဗ် ာ စ ေ၇းခဲ့တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူ ့စကားအရ သူအရင္ စိတ္၀င္စားတာက ပန္းခ်ီ ၿဖစ္ၿပီး ကဗ် ာကိုေနာက္မွ စိတ္၀င္စားလာတာၿဖစ္ပါတယ္ ။

“ကဗ် ာဟာ ေခါင္းေပါ ္ကို ေက်ာက္တံုးေတြလိုက်လာခဲ့တာၿဖစ္တယ္” လို ့သူေၿပာပါတယ္ ။ ၁၉၆၄မွာ Perspektiv ‘ရွ ုေဒါင့္’ စာေပမဂဇင္း အယ္ဒီတာလုပ္ရင္း သူ ့ကဗ် ာတစ္ပုဒ္ၿဖစ္တဲ့ Duma ’64 (Thought ’64) ‘အေတြးအေခါ ္ ‘ ၆၄’ ကိုပံုႏွိပ္ေဖါ ္ၿပလိုက္တာ ၿပသနာတက္ၿပီး အခ် ဳပ္ထဲ ၅ ရက္ေရာက္သြားခဲ့ရပါတယ္ ။ အဲဒီ ကဗ် ာပုဒ္ထဲမွာ ဆားလမန္းက ‘ေႀကာင္ေသေကာင္ပုပ္’ လို ့ထည္ ့ေရးလိုက္တာ တီးတုိးအာဏာရွင္အစိုးရ ရဲ ့အမာခံတစ္ေယာက္ၿဖစ္တဲ့ Macek က သူ ့ကိုေစာင္းေရးမွန္းသိသြားခဲ့တယ္ ။ Macek ရဲ့အဓိပၸါယ္ဟာ ‘ေႀကာင္’ ၿဖစ္ပါတယ္ ။ နိုင္ငံတကာစာေပေလာကေတြရဲ့ တီးတုိးအစိုးရကို ဖိအားေပးမွ ုေႀကာင့္သာ ဆားလမန္းဟာ ေထာင္မက် ပဲ ၿပန္လြတ္လာခဲ့တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူ ့ မဂဇင္းကိုေတာ့ ပိတ္လိုက္ရပါတယ္ ။ ဆားလမန္းရဲ့ပထမဆံုးကဗ် ာစာအုပ္ Poker ကို သူ ့အသက္ ၂၅ ႏွစ္မွာေရးသားထုတ္ေ၀လိုက္တာ ဟိုးေလးတေက် ာ္ၿဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္ ။ ၁၉၇၀ မွာ ႏ်ဴ းေယာက္ MOMA က အထူးဖိတ္ႀကားလို ့အေမရိက ကိုစေရာက္ရိွခဲ့ပါတယ္ ။ အဲဒီကေနမၿပန္ပဲ အိုင္အိုး၀ါး တကၠသို္လ္မွာ တစ္ႏွစ္ ၊ Iowa International writing Program (IWP) မွာ တစ္ႏွစ္ ၊ စုစုေပါင္း ၂ ႏွစ္ (၁၉၇၁ – ၁၉၇၂) ေနခဲ့ပါတယ္ ။ အဲဒီကတည္းက သူ ့ကဗ် ာေတြကို အေမရိကန္ ကဗ် ာဆရာေတြက အဂၤလိပ္ဘာသာၿပန္ေပးႀကတာၿဖစ္ၿပီး ၊ အခ် ဳိ ့ကိုေတာ့ ဘာသာၿပန္သူနဲ ့တြဲၿပီး ေကာ္လက္ဘိုေရးရွင္းေတြလုပ္ခဲ့တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ ဆားလမန္းဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ အေမရိကန္တကၠသိုလ္ေတြမွာသင္ႀကားပို ့ခ်ရင္း အေမရိကမွာပဲ အေနမ်ားပါတယ္ ။ သူဟာ ႏ်ဴ းေယာက္မွာ ဆလိုဗီးနီးယားသံမွ ူးလည္း လုပ္ခဲ့ပါေသးတယ္ ။ သူဟာ အခုအထိ ကဗ် ာစာအုပ္ေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ထုတ္ၿပီးခဲ့ၿပီး သူ ့ကဗ် ာေတြကို ဘာသာစကားေပါင္း ၂၁ ဘာသာ (ၿမန္မာနဲ ့ဆို ၂၂ ဘာသာ) ၿပန္ဆိုၿပီး ၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူဆြတ္ခူးရရွိၿပီးခဲ့တဲ့ဆုေတြဟာၿဖင့္ the Perseren Prize ၊ the Pushcart Prize ၊ the Jenko Prize ၊ ဂ်ာမန္ၿမိ ု ့တစ္ၿမို ့ၿဖစ္တဲ့ Munster က ခ်ီးၿမွင့္တဲ့ the European Prize for Poetry နဲ ့ Macedonia က ေပးအပ္တဲ့ ‘the Golden Wreath ‘ from Struga Poetry Evenings တို ့အပါအ၀င္ၿဖစ္ႀကပါတယ္ ။ တစ္ေန ့ေန ့ မွာ ဆားလမန္းကို နိုဘဲလ္စာေပဆု ခ်ီးၿမွင့္လိမ့္မယ္လို ့ တစ္ေပး ထား ႀကတာလည္းရိွပါတယ္ ။ ဆားလမန္းရဲ့ထူးၿခားခ်က္ က အေမရိကန္ကဗ် ာဆရာႀကီးေတြ ၿဖစ္ႀကတဲ့ ခ်ားလ္စ္ ဆီးမစ္ခ်္ Charles Simic နဲ ့ ဂ်ြန္ အက္ရွ္ဘရီ John Ashbery တို ့ရဲ့ ကဗ် ာၾသဇာကိုခံယူခဲ့ၿပီး သူကတဖန္ အေမရိကန္ လူငယ္ကဗ်ာဆရာေတြကို ၿပန္လွ ြမ္းမိုးနိုင္တာၿဖစ္ပါတယ္ ။ သူဟာ အခု လ် ဳ(ဗ္)လ်ားနားမွာ သူ ့ဒုတိယဇနီးၿဖစ္သူ ပန္းခ်ီဆရာမ Metka နဲ ့ေနထိုင္လွ်က္ရိွပါတယ္ ။

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>