‘ကဗ်ာဆိုတာ ျပဳလုပ္ျခင္း’ ကဗ်ာစာအုပ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍

ဒီကဗ်ာစာအုပ္မွာ ပါရွိတဲ့ ကဗ်ာအမ်ားစုဟာ အဓိကအားျဖင့္ metapoetry `မက္တာကဗ်ာ´  ျဖစ္ပါတယ္။ `ကဗ်ာအေၾကာင္း ကဗ်ာ´ေပါ့ဗ်ာ။ ကဗ်ာကိစၥနဲ႔  ပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္းေတြေပါ့။ ဘာေတြလဲဆိုေတာ့ ပင္မေရစီး ေခတ္ေပၚကဗ်ာအမ်ိဳးအစား မဟုတ္တဲ့ အေၾကာင္း ၊ ကဗ်ာနဲ႔ ပုဂၢလဓိ႒ာန္ ဘ၀အေၾကာင္း ၊ ကဗ်ာနဲ႔ ဘာသာစကားအေၾကာင္းနဲ႔ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ျပဳလုပ္ပံုျပဳလုပ္နည္းအေၾကာင္း ေတြပါပဲ။

၁။ ။ ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာ အမ်ိဳးအစား မဟုတ္ျခင္းအေၾကာင္း

ဒီကိစၥကရွင္းပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ထဲက ကဗ်ာေတြဟာ ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ေနာက္ခံကဗ်ာေဗဒခ်င္းကြဲျပားျခားနားတာ သိသာပါတယ္။ ဖတ္လိုက္ရင္ကို ပဲ ကြဲျပားျခားနားမႈကို တန္းသိလို႔ရပါတယ္။ အဲဒီကြဲျပားျခားနားမႈေၾကာင့္ပဲ ကဗ်ာေဗဒ ၊ ကဗ်ာအသိ အျမင္ဗဟုသုတဆိုင္ရာ အျငင္းပြားမႈ ေတြျဖစ္ခဲ့ၾကတာပါပဲ။ အဓိက သိသာထင္ရွားတဲ့ ကြဲျပားျခားနားမႈကေတာ့ ေရးသားဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္မႈ ပံုသ႑ာန္ပါပဲ။ ဒီလိုကြဲျပားျခားနား တဲ့ ပံုသ႑ာန္(ေရးသားဖြဲ႕စည္းျပဳလုပ္မႈ) နဲ႔ စိမ္းတဲ့ စာဖတ္သူအတြက္ `ျပႆနာ´ေတာ့ ျဖစ္မွာပါပဲ။ ယခင္ကလည္း ေမာ္ဒန္/ေခတ္ေပၚ ကဗ်ာဟာ စိမ္းတဲ့စာဖတ္သူ (ေတြ)ကို `ျပႆနာ´ျဖစ္ေစခဲ့သလိုပါပဲ။ ဒါဟာ ျဖစ္တတ္တဲ့သေဘာပါ။

၂။ ။ ကဗ်ာနဲ႔ ပုဂၢလဓိ႒ာန္ဘ၀အေၾကာင္း

ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာဟာ ေရးသူရဲ႕ ပုဂၢလဓိ႒ာန္ဘ၀ၾကီး Subjectivity တစ္ခုလံုးထက္ sensibility အာ႐ံုခံစားမႈနဲ႔ feeling/emotion ခံစားမႈကိုဦးစားေပး/ဗဟိုျပဳေရးသားဖြဲ႕စည္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၊ ဘယ္သူမဆိုရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဘ၀ (၀ါ) ပုဂၢလဓိ႒ာန္ဘ၀ မွာ ခံစားမႈတစ္ခုတည္းရွိတာမဟုတ္ပါဘူး။ Knowledge သိမႈ ဗဟုသုတအစုအေ၀း ၊ Concepts & Ideas အေတြးထည္ေတြနဲ႔ အယူ အဆအစုအေ၀း ၊ Memory အမွတ္သညာအစုအေ၀း ၊ စတာေတြအျပင္ Imagination စိတ္ကူးျဖန္႔က်က္မႈ ၊ Way of thinking စဥ္းစား ပံုစဥ္းစားနည္း ၊ Perception အာ႐ံုယူပံုယူနည္း ၊ Emplotment အေတြ႔အၾကံဳအျဖစ္အပ်က္ေတြကို ဖြဲ႕စည္းတည္ရွိရင္းစြဲျဖစ္တဲ့ I `မိမိ´ ၊ `မိမိအတၱ´၊ `ငါ´ နဲ႔ ဆက္လက္ျပီး ဆက္စပ္ေပါင္းစည္းတည္ေဆာက္ပံု (ဇာတ္လမ္းဖြဲ႕ပံု) တို႔လည္းပါရွိပါတယ္။ မိမိစိတ္ထဲတည္ ေဆာက္ထားတဲ့ Interior Reality အဇ်တၱဘ၀လည္းရွိပါတယ္။ သိမႈတည္ေဆာက္မႈ ယုတၱိေဘာင္ကို ခုခံေက်ာ္လြန္ျပီး ရွိမႈသ႐ုပ္ ထြက္ ထြက္ျပတတ္တဲ့ မသိစိတ္ဆိုတာလည္းရွိပါတယ္။

သိမႈဗဟုသုတအစုအေ၀းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ဒီသိမႈေတြဘယ္ကလာသလဲ။ မိမိထံဘယ္လိုေရာက္ရွိျပီး မိမိက ဘယ္လိုလက္ခံ တည္ေဆာက္ယူသလဲ။ မိမိပတ္၀န္းက်င္ကလာတဲ့ လူမႈဆိုင္ရာ သိမႈတည္ေဆာက္မႈေတြ ၊ မီဒီယာကလာတဲ့ သိမႈတည္ေဆာက္မႈေတြ ၊ ပညာရပ္/ဘာသာရပ္နယ္ပယ္ေတြကလာတဲ့ သိမႈတည္ေဆာက္မႈေတြ။ ျပီးေတာ့ ၊ ကဗ်ာဆိုင္ရာသိမႈတည္ေဆာက္မႈ။

အေတြးထည္ေတြ ၊ အယူအဆေတြဟာလည္းသိမႈရဲ႕ အစိပ္အပိုင္းေတြျဖစ္ေပမယ့္ သိမႈေပၚထပ္ခ်ဲ႕ထြင္တည္ေဆာက္ယူတာ ေတြျဖစ္ပါတယ္။ အေျခခံသိမႈအေဆာက္အအံုေပၚထပ္ခ်ဲ႕ထြင္တည္ေဆာက္ယူထားတဲ့ ဒုတိယသိမႈအေဆာက္အအံုလို႔လည္းေျပာလို႔ရ ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ concept ပိုင္း ၊ idea ပိုင္းေတြပါ။ ဒီအေျခခံသိမႈအေဆာက္အအံုေပၚျဖစ္ျဖစ္ ၊ ဒုတိယသိမႈအေဆာက္အအံုေပၚျဖစ္ ျဖစ္ imagination ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးျဖန္႔က်က္မႈဆိုတာလည္းရွိျပန္ပါေသးတယ္။ ကဗ်ာမွာ concept ေတြ ၊ idea ေတြကို ေတြ႕ၾကံဳခံစားမႈ ေတြနဲ႔ ေရာယွက္ဆက္စပ္ေပးတဲ့ ျဖစ္စဥ္မွာ စိတ္ကူးမႈ ၊ စိတ္ကူးျဖန္႔က်က္မႈဟာ အေရးပါတဲ့အခန္းက႑မွာပါရွိေနပါတယ္။

ပုဂၢလဓိ႒ာန္ဘ၀နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ `ငါ´/ `မိမိ´/`မိမိအတၱ´/ ‘I’/Identity ဟာ ႐ိုးစင္းရွင္းလင္းစြာတည္ရွိေနတာမဟုတ္သလို ေမြးရာပါလည္း မဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚအယူအဆဂိုဏ္းေတြရွိၾကပါတယ္။ အနီးစပ္ဆံုးကေတာ့ ဗုဒၶ၀ါဒ/ဗုဒၶတရားေတာ္ေပါ့။ ဒီ `I´ဆိုတာ ယဥ္ေက်းမႈဘ၀က ဖြဲ႕စည္းတာ ၊ လူမႈ-စီးပြားေရးဘ၀ကဖြဲ႕စည္းတာ ၊ စတဲ့ျပင္ပ ပေယာဂရဲ႕ ျပ႒ာန္းမႈကို လက္ခံၾကတာရွိသ လို ဘယ္လိုသိမႈတတ္မႈပညာရပ္နဲ႔မွ ေျဖရွင္းလို႔မရတဲ့ `အတြင္းစိတ္´၊ `ဗီဇစိတ္´ ၊ `ပင္ကိုယ္စိတ္´ ၊ `အစစ္အမွန္ မိမိ´ ၊ စတဲ့ အယူ အဆအသံုးအႏံႈးေတြလည္းရွိပါတယ္။ ဒီဆန္႔က်င္ဘက္ႏွစ္ခုကို အျပန္အလွန္ေပါင္းစပ္ယူတဲ့ ဂိုဏ္းေတြလည္းရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ၊ ကဗ်ာထဲက `ငါ´ ကိုဘယ္လိုသေဘာထားမလဲ ၊ ဘယ္လိုတည္ေဆာက္မလဲ ၊ ဘယ္လိုျပဳလုပ္သံုးစြဲမလဲဆိုတဲ့ ကဗ်ာျပႆနာဟာလည္း ေပၚလာပါေတာ့တယ္။ ေမးခြန္းမ်ားစြာ တစ္ခုတည္းက အလြယ္ဆံုးေမးခြန္းတစ္ခုကို ထုတ္ျပပါဆိုရင္ ကဗ်ာထဲက `ငါ´ဟာ မူလပကတိ အတိုင္းျပီးျပည့္စံုစြာ ရွိတဲ့ တစ္လံုးတစ္စည္းနဲ႔ ဗဟိုအခ်က္အခ်ာလား ၊ fragment ေတြလာကပ္လိုက္ ၊ ခြာလိုက္ ၊ ျပန္ဖြဲ႕စည္းလိုက္ျဖစ္ ေနတာလား။ ပန္းစၾကၤာမွန္ေျပာင္းထဲပါရွိတဲ့ ေရာင္စံုအစအနေလးေတြဟာ တစ္ခါလွည့္လိုက္တိုင္း ပံုသ႑ာန္တစ္ခုအသြင္ယူဖြဲ႕စည္း လိုက္တာမ်ိဳးလား။

တစ္ဆက္တည္းေျပာရရင္ ကဗ်ာဟာ self – expression မိမိအတၱ (ပုဂၢလ) ခံစားမႈကိုေဖၚျပတာလား ၊ ဒါမွမဟုတ္ တည္ ေဆာက္ထားတဲ့ မိမိအတၱအပိုင္းအစေတြနဲ႔ ေျပာလိုရာကို ဖြဲ႕စည္းျပတာလား။ အထက္ပါ Subjectivity တစ္ခုလံုးနဲ႔ ယွဥ္ၾကည့္ရင္ ဒါဟာ ႐ိုးအ တဲ့ ေမးခြန္းမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ျပီးေတာ့ ၊ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ဟာ ခံစားမႈေဖၚျပခ်က္ထက္ စိတ္အေျခအေနတစ္ခုခု state of mind ကို ျဖတ္ကနဲ ဓါတ္ပံု႐ိုက္ယူသလိုေကာမျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးလားေပါ့။ အေတြ႔အၾကံဳကို အေျခမျပဳပဲ စိတ္ကူး/အေတြးထည္ကို အေျချပဳျပီး ျပဳလုပ္ဖန္တီးတာေကာ မျဖစ္ရဘူးလား။

 

၃။ ။ ကဗ်ာနဲ႔ ဘာသာစကားအေၾကာင္း

ဒီကိစၥက အျငင္းအခုန္ရဆံုး ၊ အျငင္းပြားစရာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါဟာလည္း ဘာသာစကားကို အက်ဥ္းျမင္ပံုနဲ႔ အက်ယ္ျမင္ပံုေပၚကြဲျပားျခားနားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဘာသာစကားကို ဆက္သြယ္ေရးၾကားခံမီဒီယံ medium of communication ေလာက္ပဲျမင္တာနဲ႔ construction of social reality လူမႈဘ၀အရွိတရားတည္ေဆာက္မႈနဲ႔ construction of self မိမိအတၱဘ၀တည္ ေဆာက္မႈတို႔မွာ constitutive ကိုယ္တိုင္လည္းပါ၀င္ ၊ ကိုယ္တိုင္လည္းဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္တယ္ဆိုတဲ့ အျမင္အထိေပါ့။ ဒီ႔အျပင္ အဓိပၸါယ္တည္ေဆာက္မႈ ၊ အနက္/ေကာက္မႈကိစၥေတြ ၊ လူအဖြဲ႕အစည္း (၀ါ) ယဥ္ေက်းမႈနယ္ပယ္တြင္း ဘာသာစကားနယ္ပယ္အမ်ိဳး မ်ိဳးတည္ေဆာက္သံုးစြဲလည္ပတ္မႈေတြ ၊ ဘာသာစကားနဲ႔ ပါ၀ါအာဏာကိစၥေတြ။ ဒီဘာသာစကားနယ္ပယ္ၾကီးကို လူမႈဘ၀နယ္ပယ္ၾကီး လို႔ သတ္မွတ္လက္ခံတာေတြလည္းရွိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီလို လူမႈဘ၀နယ္ပယ္ၾကီးထဲ က်င္လည္က်က္စားတဲ့ ကဗ်ာရဲ႕ အေနအထား ကေကာ ဘယ္လိုရွိမလဲ။

 

၄။ ။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ျပဳလုပ္ျခင္းအေၾကာင္း

ဒီကဗ်ာစာအုပ္မွာ ပါရွိတဲ့ ကဗ်ာပုဒ္ေတြျပဳလုပ္ပံုဟာ ပင္မေရစီးေခတ္ေပၚကဗ်ာပုဒ္ျပဳလုပ္ပံုနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ေလးကြာျခားတာေတြ ရွိပါတယ္။ ကဗ်ာမ်က္ႏွာျပင္ surface ေပၚမွာပဲ ကဗ်ာရဲ႕ ျပင္ညီအသားသေဘာ texture ကိုၾကည့္ရင္သိသာပါတယ္။ သံုးစြဲတဲ့ စကားလံုး အသံုးအႏံႈးေတြ ၊ တြဲခ်ိတ္ပံုေတြ ၊ လိုင္းျဖတ္ပံုေတြ ၊ လိုင္းဖြဲ႕ပံုေတြ ၊ လိုင္းခ်ိတ္ပံုေတြ ၊ အနက္ပြားေအာင္လုပ္ထားတာေတြ ၊ ပါရာတက္ တစ္နည္းေတြ ၊ တိုက္႐ိုက္အဓိပၸါယ္ဆက္စပ္မႈကို တမင္ဖ်က္တဲ့ disjunctive strategies ဒစၥဂ်န္႔က္တစ္ဗ္နည္းေတြ ၊ တစ္လိုင္းနဲ႔ တစ္လိုင္းရဲ႕ အဓိပၸါယ္မာျခင္းေပ်ာ့ျခင္း ၊ ဘာသာစကားနယ္ပယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးက အသံုးအႏံႈးေရာစြက္မႈေတြ ၊ found language ေကာက္ရ ဘာသာစကား ယူသံုးတာေတြ ၊ (Re)Writing ရွိျပီးသားအေရးအသားကို ျပန္ျပင္ေရးတာေတြ ၊ ေကာ္လာ့ဂ်္ေတြ ၊ ရွိျပီးသားကဗ်ာေတြကို echo ပဲ႔တင္ျမည္ေအာင္လုပ္တာေတြ ၊ ရွိျပီးသားကဗ်ာတစ္ပုဒ္နဲ႔ လွမ္းခ်ိတ္ဖို႔ reference ျပညႊန္းတာေတြ ၊ ဇာတ္လမ္းမဲ့ျခင္း ၊ ဗဟိုျပဳ `ငါ´မဲ့ျခင္း/ယိုင္နဲ႔ျခင္း/အေျခတက်မရွိျခင္း။ အဓိက ကေတာ့ သစ္ပင္အေတြးအေခၚလို ေရေသာက္ျမစ္ တစ္ခုပင္စည္တစ္ခုအေျချပဳတာ ထက္ Rhizome ႐ိုက္ဇိုးမ္ အေတြးအေခၚလို ထူးျခားပင္စည္ေတြျဖာထြက္ေနတဲ့ သေဘာမ်ိဳး ပိုေတြ႔ရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ လိုင္းတစ္လိုင္းစီ ဟာ အထက္မွာ ပင္စည္ ၊ ေအာက္မွာ ေရေသာက္ျမစ္ဆီသြားတာမ်ိဳးမဟုတ္ပဲ တစ္လိုင္းစီဟာ သူ႔အျမစ္ ၊ သူ႔ပင္စည္ ၊ သူ႔အတက္ ျဖစ္ေနတဲ့သေဘာပါ။

ဒီကဗ်ာေတြဟာ ဖတ္ရခက္ေနရင္ ဖတ္ေလ့ဖတ္ထမရွိလို႔ စိမ္းေနတာပဲလို႔ ယူဆလို႔ရသလို ရွိရင္းစြဲသိရင္းစြဲကဗ်ာနဲ႔ ကဗ်ာေဗဒ နဲ႔ နာၾကည္းနာက်င္စြာ ပုတ္ခတ္တိုက္ခိုက္လိုတာေတြလည္း ရွိေကာင္းရွိမွာပါပဲ။ ၾကိဳက္ျခင္း ၊ မၾကိဳက္ျခင္းဟာ အေလ့အက်င့္နဲ႔ အစြဲ အလန္းကိစၥလို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္သေဘာထားပါတယ္။ အထက္ကေျပာခဲ့တဲ့ Subjectivity ကိစၥၾကီးကလည္းရွိေနေသးတာပဲေလ။ ျပီးေတာ့ လူ ၊ လူ႔ဘ၀ ၊ လူ႔ေလာက အဖြဲ႕အစည္းေတြအေပၚထားရွိ (တည္ေဆာက္ထား)တဲ့ အျမင္နဲ႔ ဒီကဗ်ာေတြရဲ႕ ကို႔လို႔ကန္႔လန္႔ ႏိုင္မႈေတြဟာ ဘယ္လိုအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေစမလဲေပါ့။

ဒါပါပဲဗ်ာ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။    ။

 

ေဇယ်ာလင္း
11 – April – 11
`ကဗ်ာဆိုတာ ျပဳလုပ္ျခင္း´
ကဗ်ာစာအုပ္မိတ္ဆက္ပြဲ
ေပၚျပဴလာမဂၢဇင္းတိုက္
ရန္ကုန္

One thought on “‘ကဗ်ာဆိုတာ ျပဳလုပ္ျခင္း’ ကဗ်ာစာအုပ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>